Ondanks waarschuwing van Rome wijdt Pius X-broederschap vier bisschoppen

Ondanks een laatste oproep van paus Leo XIV heeft de Priesterbroederschap Pius X (FSSPX) op woensdag 1 juli in het Zwitserse Ecône vier nieuwe bisschoppen gewijd zonder pauselijk mandaat. De Heilige Stoel had de broederschap vooraf uitdrukkelijk gevraagd af te zien van de wijdingen en gewaarschuwd dat het om een schismatieke daad gaat waarvoor de betrokkenen excommunicatie riskeren.

Meer dan 10.000 gelovigen woonden de plechtigheid bij, die plaatsvond in een tot kerk omgebouwde festivaltent. De vier nieuwe bisschoppen zijn de Zwitser Pascal Schreiber, de Amerikaan Michael Goldade en de Fransen Michel Poinsinet de Sivry en Marc Hannappier. Allen bekleden belangrijke functies binnen de broederschap als seminarieoverste of docent.

De wijdingen werden geleid door bisschop Alfonso de Galarreta, bijgestaan door Bernard Fellay. Beiden behoren tot de bisschoppen die aartsbisschop Marcel Lefebvre in 1988 zonder pauselijke toestemming wijdde. De daaropvolgende excommunicaties werden in 2009 door paus Benedictus XVI opgeheven als gebaar van toenadering, maar de broederschap bereikte nooit een volledige verzoening met Rome.

'Noodtoestand'

Aan het begin van de plechtigheid werd, zoals gebruikelijk, gevraagd of een apostolisch mandaat van de paus voor de bisschopswijdingen aanwezig was. Een priester antwoordde daarop dat de broederschap handelde vanuit een vermeende 'noodtoestand' in de Kerk en daarom zonder pauselijke toestemming kon overgaan tot de wijdingen. Rome erkent die redenering niet.

Opvallend was dat tijdens de urenlange plechtigheid ook voor paus Leo XIV werd gebeden, ondanks de openlijke ongehoorzaamheid aan diens uitdrukkelijke verzoek om de wijdingen niet te laten doorgaan.

Het kerkelijk recht (canon 1014) schrijft voor dat er naast de hoofdconsecrator nog twee andere bisschoppen de wijding mee moeten verrichten. Dat was niet het geval: er waren slechts twee, geen drie bisschoppen aanwezig en er was daarvoor geen dispensatie verleend. Bisschopswijdingen zonder pauselijk mandaat zijn een schismatieke daad en leiden tot excommunicatie als straf voor de daad zelf. Dat wil zeggen voor zowel de bedienaar als de ontvanger van de wijding.

Breuk met Rome verdiept

Volgens de Franse katholieke krant La Croix ziet de Priesterbroederschap Pius X zichzelf nog altijd als de bewaarder van het katholieke geloof van vóór het Tweede Vaticaans Concilie. De beweging verwijt de Kerk sinds het concilie te ver te zijn meegegaan met de moderne wereld en beschouwt het als haar opdracht Rome terug op het 'juiste spoor' te brengen. Deze retoriek is in de loop der decennia zo diep ingeworteld geraakt dat het deel lijkt uit te maken van hun identiteit. Voor sommigen zou het kleinste compromis, zonder dat ze het expliciet erkennen, betekenen dat ze hun bestaansreden verliezen. 'Kenmerkend voor deze koppige houding is de terugkerende angst die FSSPX-leiders uiten dat een overeenkomst met Rome de broederschap zou doen imploderen.'

Wereldwijd actief

De Priesterbroederschap Pius X werd in 1970 opgericht door de Franse aartsbisschop Marcel Lefebvre. Volgens eigen cijfers telde zij eind 2025 wereldwijd ongeveer 1.500 leden, onder wie 733 priesters en 264 seminaristen. De gemeenschap is actief in 77 landen, beschikt over bijna 880 kerken en kapellen en ongeveer 140 scholen. Vooral in de Verenigde Staten kent de broederschap de voorbije jaren een sterke groei. Ook in Vlaanderen is zij aanwezig, met een priorij en kerk in de Hemelstraat in Antwerpen.

Hoewel de broederschap spreekt over ongeveer een half miljoen gelovigen die haar liturgie bezoeken, blijft zij numeriek een kleine minderheid binnen de wereldwijde katholieke Kerk, die ongeveer 1,4 miljard gelovigen telt.  (EDS)