Paus Leo: interreligieuze dialoog is geen tactiek, maar een manier van leven

Tijdens een bijeenkomst met religieuze leiders in Rome op 28 oktober zei paus Leo XIV dat interreligieuze dialoog geen tactiek is, maar 'een reis van het hart die iedereen die erbij betrokken is transformeert'. Met de bijeenkomst vierde de Kerk de 60ste verjaardag van de publicatie van Nostra Aetate, de verklaring van het Tweede Vaticaans Concilie over de verhouding van de Kerk tot niet-christelijke religies.

Authentieke dialoog, vervolgde hij, 'begint niet met compromissen, maar met overtuiging, vanuit de diepe wortels van ons eigen geloof dat ons de kracht geeft om anderen in liefde te bereiken'.

Nostra Aetate blijft actueel

Paus Leo herinnerde aan de blijvende actualiteit van de lessen van het concilie:

• dat de mensheid dichter bij elkaar komt,
• dat alle mensen tot één menselijke familie behoren met één oorsprong en één doel,
• dat alle religies proberen een antwoord te bieden op 'de rusteloosheid van het menselijk hart', en
• dat de katholieke Kerk 'niets verwerpt wat waar en heilig is in deze religies'.

Heilige verantwoordelijkheid

Als hoofd van de katholieke Kerk wees paus Leo de religieuze leiders op hun gemeenschappelijke 'heilige verantwoordelijkheid':

• om hun volk te helpen zich te bevrijden van de ketenen van vooroordelen, woede en haat,
• om hen te helpen zich te verheffen boven egoïsme en egocentrisme,
• om hen te helpen de hebzucht te overwinnen die zowel de menselijke geest als de aarde vernietigt.

Religieuze leiders hebben 'de grote verantwoordelijkheid om hoop te brengen aan een mensheid die vaak wordt verleid door wanhoop', besloot de paus, alvorens de aanwezigen op te roepen tot een moment van stil gebed met de aanroeping: 'Moge vrede over ons neerdalen en onze harten vervullen.'

Oorlog is nooit heilig, alleen vrede is heilig

De wereld hunkert naar vrede, had paus Leo eerder die dag al gezegd tot de religieuze leiders die hij ontmoette in het Colosseum, tijdens de Wereldvredesbijeenkomst van de Sant'Egidio-gemeenschap. Hij riep op tot ‘een tijdperk van verzoening dat een einde maakt aan machtsmisbruik, geweld en onverschilligheid jegens de rechtsstaat’.

Leo XIV sprak zich uit tegen de instrumentalisering van religie om nationalisme, etnocentrisme en populisme aan te wakkeren. 'Wee degenen die proberen God ertoe te bewegen partij te kiezen in oorlogen!' zei Leo XIV. 'Oorlog is nooit heilig, alleen vrede is heilig omdat God het wil!'

Wat met de staat Israël?

Ondanks het universele verlangen naar vrede wijst de Zwitserse theoloog Gregory Solari in een kritische opinie voor La Croix op een dubbelzinnigheid in Nostra Aetate die de voorbije jaren alleen maar prangender is geworden: hoe staat de Kerk tegenover de staat Israël?

Volgens hem heeft de Kerk zich in Nostra Aetate verzoend met een ‘geïdealiseerd Israël’, maar zwijgt zij over de concrete staat Israël. 'Het weglaten van de staat Israël verandert in een ontkenning van het bestaan ​​ervan,' stelt de theoloog. Dat blijft de relatie tussen het Vaticaan en de staat Israël tot op vandaag bemoeilijken.

De herhaalde kritiek van het Vaticaan op het militaire optreden van de staat Israël wordt daar vaak als eenzijdig en onbegripvol ervaren, wat de voorbije jaren heeft geleid tot wederzijds onbehagen en een groeiende diplomatieke afstand.

Bronnen: Vatican News (Engels) - Katholisch (Duits) - La Croix (Frans)