Vaticaan excommuniceert zes lefebvristische bisschoppen na ongeoorloofde bisschopswijdingen

Paus Leo XIV heeft snel gereageerd op de ongeoorloofde bisschopswijdingen van de Priesterbroederschap Sint Pius X. Minder dan vierentwintig uur  na de ongeoorloofde wijding van vier lefebvristische bisschoppen worden de betrokkenen geëxcommuniceerd. Op donderdagochtend publiceerde de Heilige Stoel een document ondertekend door kardinaal Víctor Manuel Fernández, prefect van het Dicasterie voor de Geloofsleer, dat stelt dat de op 1 juli gevierde wijdingsplechtigheid een 'schismatieke daad' is. Er verscheen ook een toelichting waarin de canonieke gevolgen van de excommunicatie worden beschreven.

Wat staat er in het decreet?

De bisschoppen van de Priesterbroederschap Sint Pius X, Alfonso de Galarreta en Bernard Fellay – respectievelijk hoofdconsecrator en coconsecrator – en de op 1 juli tot bisschop gewijde Pascal Schreiber, Michael Goldade, Michel Poinsinet de Sivry en Marc Hanappier hebben volgens het decreet ipso facto een excommunicatie latae sententiae opgelopen die is voorbehouden aan de Apostolische Stoel. De reden is dat zij vier priesters zonder pauselijk mandaat en tegen de uitdrukkelijke wil van de paus tot bisschop hebben gewijd.

Een excommunicatie latae sententiae treedt automatisch in zodra het canonieke misdrijf is gepleegd. Daarvoor is geen afzonderlijke uitspraak van een kerkelijke rechtbank nodig. Met de woorden ipso facto ('door het feit zelf') benadrukt het decreet dat de excommunicatie onmiddellijk van kracht werd op het ogenblik van de ongeoorloofde bisschopswijdingen.

Wat houdt excommunicatie in?

In het canoniek recht van de Katholieke Kerk is excommunicatie (van het Latijnse ex- 'uit' en communio of communicatio 'gemeenschap'; letterlijk 'uitsluiting van de gemeenschap') de zwaarste straf. 

In de formele zin van het woord houdt excommunicatie niet alleen in dat men wordt uitgesloten van de sacramenten, maar ook van de gemeenschap van het doopsel. Het veronderstelt een ernstig vergrijp. De geëxcommuniceerde persoon wordt door de katholieke kerkelijke autoriteit beschouwd als een balling uit de Kerk, in ieder geval voor een bepaalde tijd. 

Excommunicatie is evenwel bedoeld om de persoon aan te sporen zijn gedrag of houding te veranderen, berouw te tonen en terug te keren in de volledige gemeenschap. Men spreekt van een 'geneesmiddel'.

Wat betekent dit voor de priesters en gelovigen van de lefebvristen?

Het Dicasterie voor de Geloofsleer benadrukt dat de schismatieke daad van de zes genoemde personen canonieke gevolgen heeft voor de betrokken geestelijken en leken. In dit verband geldt vanaf nu het volgende:

• De priesters van de Priesterbroederschap Pius X bevinden zich in een schisma. Leken die formeel lid zijn van de Priesterbroederschap Pius X moeten ook als schismatiek en geëxcommuniceerd worden beschouwd.
• Het volk van God wordt gewaarschuwd dat de bedienaren van de priesterbroederschap de sacramenten onrechtmatig toedienen en dat het sacrament van de biecht dat door hen wordt toegediend en de huwelijken die door hen worden voltrokken, ongeldig zijn. Men wordt aangespoord zich te onthouden van deelname aan de vieringen en activiteiten die door de Priesterbroederschap Pius X worden gepromoot.
• 'De Kerk zal met oprechte genegenheid en levendige zorg allen verwelkomen die tot volledige gemeenschap willen terugkeren.' De nuntii zullen procedures vaststellen die de bisschoppen in verschillende gevallen kunnen gebruiken. Donderdagavond publiceerde de Heilige Stoel de procedures hoe een priester of een leek zich kunnen verzoenen met Rome. Voor een gewone kerkganger volstaat het uitspreken bij een reguliere priester van het voornemen niet meer bij de lefebvristen te komen.  (EDS)