Vijf pausen passeerden zijn lens: Vaticaan-fotograaf na 48 jaar met pensioen

Na bijna een halve eeuw trouwe dienst gaat Francesco Sforza, de officiële fotograaf van het Vaticaan, met pensioen. Sforza volgde tientallen jaren lang de pausen van dichtbij op hun reizen en ontmoetingen. Hij legde enkele van de meest iconische momenten uit de recente kerkgeschiedenis vast.

Vijf pausen door één lens

De Italiaanse fotograaf begon zijn loopbaan bij de fotografische dienst van L’Osservatore Romano, het officiële dagblad van het Vaticaan, dat later opging in Vatican Media. Hij leerde het vak van Arturo Mari, de beroemde fotograaf die de pausen van Pius XII tot Benedictus XVI vastlegde en onder meer de aanslag op Johannes Paulus II in 1981 documenteerde. Toen Mari met pensioen ging, nam Sforza het stokje van hem over; op dezelfde bescheiden manier die zijn werk altijd zou kenmerken.

Sforza werkte tijdens zijn carrière voor vijf pausen: hij begon onder Paulus VI, fotografeerde  Johannes Paulus II, werd in 2007 de vaste fotograaf van Benedictus XVI, stond aan de zijde van paus Franciscus en volgde paus Leo XIV tijdens diens eerste maanden. Zijn werk verscheen wereldwijd in talloze publicaties en werd voor miljoenen gelovigen een visuele herinnering aan belangrijke momenten in de Kerk.

Collega’s en medewerkers omschrijven Sforza als een stille, toegewijde ambachtsman die met zijn camera ’de ogen van de pausen en van het volk van God’ werd. Hij was onopvallend aanwezig zonder de essentie van een moment te missen. ‘Waar de paus was, daar was Francesco ook’, schrijft Paolo Ruffini, prefect van het Dicasterie voor Communicatie, in een eerbetoon. ‘Discreet, glimlachend en bijna onzichtbaar, maar altijd daar, op het juiste moment.’

Sforza wist als geen ander hoe hij met één beeld nabijheid, troost of barmhartigheid kon vastleggen. Veel van zijn foto’s verschenen zonder zijn naam eronder, maar hun impact was groot. ‘Zijn beelden raakten het hart en de geest van miljoenen mensen. Hij had een roeping om met beelden te getuigen van wat woorden niet kunnen uitdrukken.’

Van Lesbos tot Panama

Sforza’s oeuvre is omvangrijk en veelzijdig. Hij fotografeerde de pausen tijdens reizen over de hele wereld: van ontmoetingen met gevangenen in de Regina Coeli-gevangenis in Rome tot bezoeken aan vluchtelingenkampen op Lesbos en ontmoetingen met inheemse gemeenschappen in Canada. Zijn foto’s van paus Franciscus, die kinderen omhelst of ouderen zegent, behoren tot de meest herkenbare beelden van het huidige pausdom.

In zijn afscheidsboodschap besloot Ruffini met een persoonlijke noot: ‘Bedankt, Francesco, voor elke foto, voor elke glimlach, voor je stilzwijgende toewijding. Bedankt dat je ons hebt geleerd dat goed communiceren niet betekent dat je veel lawaai maakt, maar dat je – zelfs in stilte – de betekenis van de geschiedenis en de grootsheid van het geloof kunt zien.’

Met zijn vertrek verliest het Vaticaan niet alleen een fotograaf, maar ook een getuige van bijna een halve eeuw kerkgeschiedenis: iemand die met zijn lens de schoonheid, tederheid en hoop van het geloof wist vast te leggen. Bron: Vatican News

Hieronder: drie bijzondere beelden die Sforza in zijn laatste jaar maakte: (links) de pasverkozen paus Leo XIV groet de menigte, (midden) Paus Leo bidt aan het graf van zijn voorganger Franciscus en (rechts) het bezoek van het Belgische koningspaar.