Vlaamse diaken spreekt aanwezigen toe op slotzitting Synodale Weg van Duitse katholieken

 Tot 31 januari komt de Synodale Weg van de Duitse katholieken opnieuw bijeen in Stuttgart voor een slotzitting. Eerder besliste de vergadering tot ingrijpende institutionele hervormingen, die door het Vaticaan argwanend werden bekeken. Tijdens deze zitting bleek de methode veranderd en kwam de Vlaamse diaken Geert De Cubber (bisdom Gent), deelnemer aan de wereldsynode in Rome, aan het woord. Hij werd aandachtig beluisterd.

Het Duitse synodale traject is voortgekomen uit een diepe crisis. In het najaar van 2018 bracht het MHG-onderzoek, in opdracht van de Duitse Bisschoppenconferentie (DBK), de systemische oorzaken van seksueel geweld door geestelijken aan het licht.

In maart 2019 lanceerden de bisschoppen, samen met het Centraal Comité van Duitse Katholieken (ZdK), een ‘traject’ bestaande uit een vergadering van 230 leden, vier werkgroepen (over macht in de Kerk, het priesterschap, seksuele moraal en de rol van vrouwen) en beslissingen die een tweederde meerderheid vereisen (eerst van de vergadering, daarna van de bisschoppen). Er waren heftige en emotionele debatten over heikele onderwerpen. Ook bleek dat in Duitsland de Katholieke Kerk zich met verschillende snelheden beweegt. Enkele bisschoppen, onder wie kardinaal Rainer Maria Woelki van Keulen, weigerden dit weekend te komen.

De Duitse kwestie leidde tot spanningen met Rome. ‘Er bestaat in Duitsland reeds een protestantse Kerk, we hebben er geen tweede nodig’, zei paus Franciscus. Het was evenwel kardinaal Robert Prevost, nu paus Leo XIV, die met de Duitse bisschoppen in gesprek ging. De storm is gaan liggen.

Aansluiten bij het wereldwijde proces

Op de persconferentie bij de opening donderdag verwees de voorzitter van de Duitse Bisschoppenconferentie, bisschop Georg Bätzing, naar het wereldwijde synodale proces en de methodologie die daar als leidraad wordt gebruikt. ‘We willen aansluiten bij het pad van de universele Kerk,’ zei hij.

Bisschop Michael Gerber van Fulda legde uit dat de nieuwe vorm van dialoog bijdraagt ​​aan een verbreding van de horizon. Ongeveer 28 speciaal opgeleide begeleiders voerden in groepen van telkesn acht synodeleden een ‘gesprek in de Geest’. Dat is een spirituele vorm van uitwisseling, die wordt beschouwd als het centraal instrument van synodale beraadslagingen. (Ook in Vlaanderen volgt het Interdiocesaan Pastoraal Beraad deze methode.) De synodale commissie had de methode al besproken als een bijdrage aan de nieuwe synodale cultuur.

Thomas Söding, een van de Duitse aanwezigen in Rome en tegelijk een van de trekkers van de Duitse ‘weg’, merkte op dat alle heikele thema’s die in Duitsland ter sprake kwamen, overal in de wereld aan de orde zijn. Overal is er behoefte aan meer transparantie en meer participatie. 'Het gesprek moet blijven voortgaan.'

'Synodaliteit gaat vooraf aan structuren'

De leiding had ook Geert De Cubber uitgenodigd om de vergadering in Stuttgart toe te spreken vanuit zijn ervaringen in Rome. Hij raakte drie aandachtspunten aan.

1. ’Synodaliteit begint met luisteren’, zei hij. ‘We moeten ons afvragen: hoe functioneren wij werkelijk synodaal? Hoe representatief zijn we voor de geloofsgemeenschap die we dienen? Zijn er bekwame vrouwen en mannen bij betrokken? Is er ruimte voor jongeren, catechumenen of gemarginaliseerde mensen? En bovenal: gebruiken we een 'gesprek in de Geest' om aandachtig naar elkaar te luisteren en samen beslissingen te nemen?’
2. Geert De Cubber merkte ook op dat synodaliteit bekering vereist. ‘Ik heb dit zelf ervaren tijdens de discussies aan de ronde tafels van de Synode. Aan mijn tafels was ik niet alleen de enige Latijnse diaken, maar vaak ook de enige Europeaan; de anderen kwamen uit Japan, Mexico, Tanzania, de Verenigde Staten, India, Ghana, Lesotho, Nigeria, Bangladesh, Hongkong, Zuid-Afrika, Australië, Namibië, Maleisië en Canada. De diversiteit aan nationaliteiten en culturen toonde aan dat Europa – en zeker België – niet het centrum van de universele Kerk is, als het dat ooit al is geweest. Bekering betekent zich openstellen voor deze realiteit, verschillen accepteren, de eigen perspectieven in twijfel trekken en bereid zijn naar anderen te luisteren.’
   Aan de hand van de kwestie van het diaconaat voor vrouwen toonde hij hoe bekering zich ontvouwt in het synodale proces.
3. Synodale ervaring gaat vooraf aan structuren. De synode maakte duidelijk: synodaliteit ontstaat in de ervaring voordat ze wordt weerspiegeld in regels en voorschriften.  ‘Alleen in een authentieke dialoog kan de Kerk levendig en synodaal worden. Alleen zij die werkelijk luisteren, creëren ruimte voor ontmoeting, onderscheiding en leiding door de Heilige Geest.’ (EDS)