Guido Vanheeswijck: ‘Voetbalhogeschool en kleuterschool religie’
Voetbal spelen op topniveau is altijd moeilijk geweest, het begrijpen van het spel veel makkelijker. Dat was tenminste vroeger zo, toen de dieren nog spraken. Lang geleden deed het belegen (en vandaag als seksistisch gebrandmerkte) grapje de ronde dat je de buitenspelregel nooit aan een vrouw uitgelegd kreeg, maar dat voetbal kijken voor het overige een ontspannende, allerminst ingewikkelde bezigheid was.
Jargon
Vandaag is op hoog niveau voetballen nog steeds moeilijk, maar blijkbaar is het spel begrijpen intussen ook veel moeilijker geworden. Om het te analyseren heb je op zijn minst twee masterdiploma’s nodig, waarvan liefst één in hogere wiskunde. Televisiezenders zetten op vaste tijdstippen zelfs een ‘voetbalprof’ aan het bord, die aan de hand van beeldmateriaal de theorie moet illustreren. Geen wonder dat de voetbalwetenschap wemelt van geleerd jargon, naar de mode van de dag grotendeels in het Engels, waarin een kat haar jongen niet meer terugvindt: inverted wing backs, half space, box-to-box players, expected goals, met tussendoor zowaar een term in half Duits: Gegenpressing. Zonder verdere toelichting jongleren de experts er dagelijks mee op los. Voor wie intussen nog niet heeft afgehaakt: zelfs in het Nederlands kan je heel geleerd uitpakken met voetbaltermen zoals doordekken, valse negen, uitstappen, in de bal komen, omschakeling, punt naar achter, punt naar voren, tussen de linies opduiken. En dat allemaal eveneens zonder bijkomende uitleg of verklarende woordenlijst. De kijker wordt ernstig genomen, de vooronderstelling heerst dat zij of hij van wanten weet en met de briljante analisten kan meedenken en -praten.
Waarom, zo begin je je warempel af te vragen, wordt het voetbal niet op Canvas geprogrammeerd, de publieke zender voor de Vlaamse intellectueel?
Monkellachje
Het contrast met de berichtgeving over religie kan eigenlijk niet groter zijn. Je vindt die momenteel noch op Eén noch op Canvas. Komt ze sporadisch toch aan bod, dan liefst op kleuterniveau, al dan niet met monkellachje opgedist. Vandaag is het Goede Vrijdag, de dag waarop de christenen in ons land de dood van hun leermeester herdenken. Over de diepere betekenis ervan geen woord, geen gesprekken erover, geen ruimte voor reflectie, geen ‘analisten’ in de studio. Praatprogramma’s over religie, lang vervlogen tijden.
Religie als simplistisch, uit de mode geraakt verschijnsel behoeft blijkbaar geen verdere uitleg.
Roept de Hongaarse premier Viktor Orbán zich uit tot behoeder van het christendom, dan wordt meewarig gereageerd. De geïnformeerde kleuter weet niet meer dat muren optrekken tegen vluchtelingen antichristelijk is. Wat hebben ze onze voorouders toch wijsgemaakt, meent hij te weten.
Doodeenvoudig
Maar laat u vooral vandaag niets wijsmaken. Voetbal spelen op hoog niveau is nog steeds moeilijk, het begrijpen ervan nog altijd niet. Het schijnbaar moeilijke jargon is in werkelijkheid doodeenvoudig. In de bal komen betekent gewoon naar de bal lopen; doordekken heette vroeger je tegenstander van nabij blijven volgen. Ik geef toe punt naar achter, punt naar voren oogt echt wel ingewikkeld. Maar geen paniek: in mensentaal betekent het dat van de drie middenvelders altijd één of meer aanvallend of meer verdedigend speelt.
Kern van het spel
Scans, statistische gegevens, academische orakeltaal. Het kan natuurlijk indruk maken, maar aan de kern van het voetbalspel verandert het niets. Heb je een mix van spelers met geweldige startsnelheid (Kylian Mbappé, Romelu Lukaku), weergaloze dribbeltechniek (Eden Hazard, Lionel Messi), voetbalinzicht en spelverdeling (Kevin De Bruyne, Christian Eriksen), dan ben je gewoon beter en win je meestal de wedstrijd. Maar voorspellen kan je het nooit, het diepe geloof in algoritmes ten spijt. Soms moet je eenvoudig een portie geluk hebben of heb je simpelweg een onverklaarbare slechte dag. Kortom, geniet van het onvoorspelbare, heerlijke spel dat voetbal heet en snoei in de zendtijd van pseudowetenschappelijke analyses.
Wie weet komt er dan weer tijd vrij om over de kern van het geloof na te denken.