De laatsten zullen de eersten zijn. 400 jaar Jean de la Fontaine

Jean de la Fontaine een christelijke schrijver? Tijdens zijn leven stond de Franse 17de-eeuwse schrijver van fabels en essays, op 8 juli precies 400 jaar geleden geboren, vooral bekend als antiklerikaal en van God los. Als zijn libertijnse vertellingen niet geheel op fantasie berusten, mogen we er ook van uitgaan dat hij er zelf een liederlijke levensstijl op nahield.

Toen La Fontaine ziek werd (tuberculose, zo wordt aangenomen), begon hij hartstochtelijk het Evangelie te lezen. 

Op een bepaald moment vroeg hij in gesprek te gaan met abbéPouget, pastoor van Saint-Roch. De schrijver schreef nadien alleen nog vrome werken zoals zijn laatste fabel Le Juge arbitre, l'Hospitalier et le Solitaire (De scheidsrechter, de ziekenoppasser en de kluizenaar). Die gaat over de vraag of en hoe de ziel kan worden gered. Het is een ode aan eenvoud en eenzame introspectie. Een les die La Fontaine alle vorsten en beleidsmakers toewenst, tot eeuwen na hem, zo besluit hij de fabel.

Een ander werk uit deze periode is Dies Irae (1693). Daarin bidt hij met aandrang:

• Fais qu’on me place à droite, au nombre des brebis
  Sépare-moi des boucs réprouvés et maudits.
  Tu vois mon cœur contrit et mon humble prière
  Fais-moi persévérer dans ce juste remords:
  Je te laisse le soin de mon heure dernière
  Ne m’abandonne pas quand j’irai chez les morts.

In het vet gedrukte fragment herken je de passage in Matteüs 25 (vanaf vers 31) over het laatste oordeel. Dan zal de Mensenzoon het volk in twee groepen splitsen: schapen aan zijn rechterhand en bokken aan zijn linker. Voor de schapen staat het Rijk Gods open. Zij hebben de kleine mensen behandeld als Jezus zelf. Maar de andere groep gaan naar het eeuwig vuur. Daar wil La Fontaine niet in terechtkomen. We vertalen verder: Maak dat ik volhard in goede zeden. Ik laat de zorg voor mijn laatste uur aan jou toe. Verlaat me niet als ik naar de doden ga.

Enkele maanden voor zijn overleden schrijft hij berouwvol aan zijn vriend François de Maucroix:

O mon cher! Mourir n’est rien; mais songes-tu que je vais comparoître devant Dieu? Tu sais comme j’ai vécu. Avant que tu reçoives ce billet, les portes de l’Éternité seront peut-être ouvertes pour moi.

In vertaling luidt dat: O mijn beste! Sterven is niets, maar denk jij dat ik zal verschijnen voor God? Ik weet hoe ik geleefd heb. Als je dit bericht ontvangt, zijn de poorten van de Eeuwigheid misschien al voor mij geopend.

Volgens sprookjesschrijver Charles Perrault stierf La Fontaine met een bewonderenswaardige en christelijke standvastigheid.

Zijn de poorten van de hemel voor hem opengegaan? Alleen God weet het.

De moraal van dit verhaal is alleszins: beter laat dan nooit. Oftewel: de laatsten zullen de eersten zijn. Twee morele lessen die we niet in zijn dierenfabels terugvinden, maar het had wél gekund...

Bron: Plumes chrétiennes

• Ontdek de fabel van De Scheidsrechter, de ziekenoppasser en de kluizenaar. 
• Voor de 400ste geboortedag van Jean de la Fontaine trakteert radio Klara de luisteraar in Klara Staat Op tussen 7 en 10 uur in het weekend heel de zomer op een fabel uit zijn rijke oeuvre.