#NeverAlone: lockdown en overtuiging

Twee jaar lang hebben de hoofden van de erkende erediensten en overtuigingen in ons land elkaar wel vaak tijdens onlinevergaderingen gesproken over de coronamaatregelen die zij dienden te respecteren, maar hebben zij elkaar nauwelijks in levenden lijve ontmoet. Het was dus een blij weerzien, gisteren in de Senaat, naar aanleiding van het colloquium #NeverAlone van de Federale Interlevensbeschouwelijke Dialoog (FIDIF). Maar ook de – vanwege corona nog altijd beperkte – groep overige deelnemers was blij eindelijk nog eens face to face te kunnen praten over de dingen die er voor gelovigen en geëngageerde vrijzinnigen echt toe doen.

Het colloquium was eerst voorzien voor november vorig jaar, maar was omwille van de coronabeperkingen uitgesteld.

Prins Laurent en prinses Claire

Het gebeuren stond onder de hoge bescherming van koning Albert II en koningin Paola, maar door een recente armblessure van die laatste konden zij er niet bij zijn. Het koningspaar werd vertegenwoordigd door prins Laurent en prinses Claire. De vrees dat de prinselijke aanwezigheid erg formalistisch zou worden, werd echter snel de kop ingedrukt. Het prinselijke paar was erg geïnteresseerd, ging in de koffiepauze ongedwongen met enkele jongeren in gesprek en prins Laurent nam actief deel aan de vragenronde na de pauze.

Laurent had tijdens de lockdown kennisgemaakt met enkele mystieke auteurs en wees terecht op de kracht van mystieke tradities.

Ministers van Staat

Het thema van het colloquium kon niet actueler zijn, nu we eindelijk weer zonder mondmaskers samen kunnen zijn. Covid en lockdown: hoe hebben jeugd en senioren in ons land de lockdown beleefd en in hoeverre was hun religieuze of filosofische overtuiging en/of spiritualiteit een bron inspiratie? Om het thema in te leiden, kwamen eerst twee eminente minister van Staat aan het woord: Mark Eyskens en Philippe Busquin. Eyskens ging op zijn kenmerkende stijl in op de vraag of wij - nadat dode materie leven is geworden en het leven met het verschijnen van de mens zelfbewust werd – nu ook het tijdperk van de ‘vergoedelijking’ zou ingaan.

Is het een toeval dat de woorden ‘God’ en ‘goed’ maar één letter van elkaar verschillen? Mark Eyskens

Vaccinatie

Er ging een koude rilling door me heen toen ik een regeringsleider onlangs hoorde suggereren kernwapens te gebruiken, zei Eyskens. Alleen als de ‘goedheid’ de basis wordt van ons samenleven, kunnen we volgens de voormalige eerste minister vermijden dat de mens zichzelf uitroeit. Een boodschap die in deze tijden van oorlogsgeweld en klimaatverandering actueler is dan ooit. Philippe Busquin klonk dan weer optimistischer; de Waalse gewezen eurocommissaris voor Onderzoek wees erop hoe snel de Europese leiders erin geslaagd waren de ontwikkeling van vaccins tegen corona op de rails te zetten.

Busquin is zelf wetenschapsman en schat goed in dat de gratis vaccinatie van de Europese bevolking huzarenwerk is geweest.

Video van jongeren

Maar het eigenlijke thema van dit colloquium - #NeverAlone – kwam pas echt aan bod met het videofilmpje met getuigenissen van diverse jongeren over hoe zij de lockdown hebben beleefd en dat hieronder te bekijken is. Er zijn heel wat Koranverzen die je helpen omgaan met eenzaamheid in moeilijke tijden, zegt de jonge moslim Akif Birinci daar. Zo zegt de Koran dat na elke slechte dag een goede dag komt. Soortgelijke geluiden bij Valentin Gustin, een jonge orthodoxe gelovige: Zegt Jezus niet zelf dat waar twee of meer in zijn naam samenkomen, Hij in hun midden is? Voorwaar essentieel, toen we niet meer met velen in de kerk konden samenkomen.

Ook de anglicaanse ‘senior’ Patrick Buerms wees erop dat hij tijdens de lockdown bijvoorbeeld vaak het boek Job ter hand nam.

Contemplatieve ervaring

Voor verschillende van de sprekers met iets meer levensjaren op de teller, die na de jongeren aan het woord kwamen, was de lockdown een contemplatieve ervaring geworden. Dat was zeker zo voor boeddhist Carlo Luyckx; heeft Boeddha het geduld niet het beste gebed genoemd? Terwijl je in volle stadscentrum opnieuw de vogeltjes kon horen fluiten, heb ik de boeddhistische praktijk meer dan ooit beoefend. Ook voor mgr. Luc Van Looy, emeritus bisschop van Gent, groeide een nieuw tijdsbewustzijn: mijn dagen waren te kort en de wereld te klein. Nooit eerder had ik zo intens meegeleefd heb met heel veel mensen, van op afstand weliswaar.

De solidariteit oversteeg onze verschillen. Voorzitter Philippe Markiewicz van het Centraal Israëlitisch Consistorie

Solidariteit

Een andere herinnering die vele sprekers aan de lockdown overhouden, is de onderlinge solidariteit die plots zo sterk de kop opstak. Kunnen we dat vasthouden? Voorzitster Véronique De Keyser van het Centre d’Action Laïque (CAL) stelde tijdens het debat de vraag of onze solidariteit met mensen die sterven wel groot genoeg is, of die nu voor euthanasie kiezen of niet. Nooit tevoren werden we zoveel met de dood geconfronteerd; welke onze overtuiging ook moge zijn, we moeten allen de dood een plaats geven in ons leven en onze zorg voor wie sterft beter ter harte nemen, want ook sterven maakt deel uit van het leven.

Ik kijk nu vooral vooruit. Staat in de Bijbel niet: ‘Maak je geen zorgen over de dag van morgen’? Erin Huysmans, jonge evangelische christen

Samenwerken

Toch leeft bij velen de vrees dat, ondanks de opflakkering van solidariteit die vooral bij het begin van de coronapandemie voelbaar was, we na deze crisis snel terugkeren naar het oude normaal. Ook minister van Justitie Vincent Van Quickenborne - conform de grondwet bevoegd voor de erediensten en filosofische overtuigingen – ging in zijn slottoespraak zijdelings daarop in. Als we iets geleerd hebben uit de verwikkelingen van afgelopen jaren -of het nu om corona gaat, de oorlog in Oekraïne of alle uitdagingen die nog op ons afkomen- dan is het dat we elkaar nodig hebben, zei de Kortrijkse liberaal.

Corona heeft geen onderscheid gemaakt tussen religieuze en filosofische overtuigingen. Vincent Van Quickenborne

Wederzijdse waardering

De wetenschap heeft ons goed geholpen in de strijd tegen het virus. Maar de mensen hadden ook nood aan een ander medicijn, een geestelijk medicijn, namelijk het geloof en onze overtuiging. Als vaccin tegen eenzaamheid, kwetsbaarheid en egoïsme. Tevoren had de minister van Justitie nog eens overlopen hoe de erediensten en overtuigingen, samen met de regering waarin hij hun gesprekspartner was, in de coronacrisis goed hadden samengewerkt. De waardering blijkt trouwens wederzijds; na enig overleg met de verantwoordelijken van erediensten en overtuigingen, bedankte moderator Benoit Lannoo de minister uitdrukkelijk.

Iedereen hier is het erover eens dat u bij dit alles bijzonder correct en constructief bent geweest. Benoit Lannoo

Bekijk hieronder de video met de getuigenissen van de jongeren.