Wat betekent Hemelvaart? - Complete Gids
Ga direct naar:
- Wat betekent Hemelvaart?
- Wanneer vieren we Hemelvaart?
- Wat vieren we met Hemelvaart?
- Hemelvaart in de Bijbel. Wat vertelt Lucas Precies?
- Wat betekent dit mysterieuze verhaal?
- Wat betekent Hemelvaart voor christenen vandaag?
- Hoe vieren katholieken Hemelvaart?
- Hemelvaart in de liturgie
- Citaten over de hemel(vaart)
- Gebed over Hemelvaart
- Gebruiken en gewoontes op Hemelvaart
- Veelgestelde vragen over Hemelvaart
- Zijn winkels open op Hemelvaartsdag?
- Is Hemelvaartsdag een officiële feestdag?
- Zijn er kerkelijke vieringen op Hemelvaartsdag?
Wat betekent Hemelvaart?
Hemelvaart, ook wel bekend als Onze-Lieve-Heer-Hemelvaart of Onze-Heer-Hemelvaart, verwijst naar het moment waarop Jezus, volgens het christelijk geloof, ten hemel opstijgt in aanwezigheid van zijn leerlingen. Dit gebeurt 40 dagen na Pasen, zoals beschreven in het evangelie van Lucas en in de Handelingen van de Apostelen.
Hemelvaart valt op de 40ste dag van Pasen en dus altijd op donderdag. De kerk viert dan hoe Christus na zijn dood en verrijzenis in de hemel werd opgenomen. Vanaf dan zal hij niet meer ‘in levende lijve’ verschijnen aan de leerlingen. Hij wordt definitief aan het zicht onttrokken. Niemand zal hem nog kunnen ‘vasthouden’.
Lees ook
De gebeurtenissen van Pasen zijn zo vol betekenis voor wat het christelijk geloof allemaal inhoudt, dat de viering ervan over een grotere periode gespreid is.
Het getal 40 is symbolisch. Het staat voor een leven of generatie lang, alsook voor een tijd van voorbereiding en verwachting (denk aan de 40-dagentijd voor Pasen). Nog eens 10 dagen later is het Pinksteren. Dan vieren we de gave van de heilige Geest. Jezus is dan wel aan het zicht onttrokken, maar de leerlingen blijven niet verweesd achter.
De dood en verrijzenis van Jezus, zijn verheffing en de zending van de Geest worden gevierd op 3 verschillende momenten, maar zijn in wezen één: Pasen, Hemelvaart en Pinksteren.
Wanneer vieren we Hemelvaart?
Hemelvaart valt altijd op een donderdag, precies veertig dagen na Pasen. Dat betekent dat de datum elk jaar verschuift. In 2025 valt Hemelvaartsdag op donderdag 29 mei.
| Jaar | Hemelvaart |
|---|---|
| 2025 | 29 mei 2025 |
| 2026 | 14 mei 2026 |
| 2027 | 6 mei 2027 |
| 2028 | 25 mei 2028 |
| 2029 | 10 mei 2029 |
| 2030 | 30 mei 2030 |
| 2031 | 22 mei 2031 |
| 2032 | 6 mei 2032 |
| 2033 | 26 mei 2033 |
| 2034 | 18 mei 2034 |
| 2035 | 3 mei 2035 |
Wat vieren we met Hemelvaart?
Met Hemelvaartsdag vieren christenen dat Jezus wordt opgenomen in de hemel en plaatsneemt aan de rechterhand van God. Hemelvaart staat symbool voor hoop, troost en perspectief. De leerlingen krijgen immers de belofte mee dat ze kracht zullen ontvangen van de heilige Geest — een vooruitblik op Pinksteren, tien dagen later.
In sommige kerkgemeenschappen wordt Hemelvaart ook gezien als de bekroning van Jezus’ verrijzenis. Na de periode van intens verdriet (Goede Vrijdag) en vreugde (Pasen), markeert Hemelvaart een nieuw begin: de opstart van de Kerk en de wereldwijde zending van de leerlingen.
Hemelvaart in de Bijbel. Wat vertelt Lucas Precies?
In de Handelingen van de Apostelen (1, 1-14) gaat Lucas uitgebreid in op de manier waarop Jezus uit het zicht van de leerlingen verdween. Veertig dagen lang had hij hun herhaaldelijk bewezen dat hij na zijn lijden weer in leven was, schrijft Lucas. Toen hij weer eens bij hen was, sprak hij over de heilige Geest, die over hen zou komen en de kracht zou geven om te getuigen. Na deze woorden werd Hij voor hun ogen omhoog geheven, en een wolk onttrok Hem aan het gezicht.
Het wordt nog beeldrijker als Lucas vervolgt: Terwijl Hij zo heenging en zij nog naar de hemel stonden te turen, stonden er opeens twee mannen naast hen in witte kleren, die zeiden: ‘Galileeërs, wat staan jullie daar toch naar de hemel te kijken?’
De engelen leggen de leerlingen uit dat Jezus op dezelfde wijze weer kan komen, in de kracht van de heilige Geest. Niet alleen op het einde der tijden, maar in een voortdurend komen en gaan in het hart van wie Hem liefheeft. Vervolgens doen de leerlingen wat Jezus hen heeft opgedragen: bijeen blijven in Jeruzalem, bidden en wachten op de beloofde heilige Geest.
Wat betekent dit mysterieuze verhaal?
- Na de vernedering van het kruis wordt Jezus hoog verheven
Met Hemelvaart leren we nog een keer - als een herhaling van de verrijzenis - dat de dood niet het laatste woord heeft. Na de vernedering aan het kruis volgt Jezus’ verheffing, zoals Paulus prachtig bezingt in zijn hymne over het voorbeeld van Christus.
We doen Jezus tekort als we hem enkel beschouwen als een voorbeeldige mens op aarde, iemand die ons voorleeft wat echte menselijkheid is.
Hij is God zelf, die op aarde kwam om de mensen te bevrijden van hun verwrongen beelden van hem. Sinds Jezus begrijpen we pas echt dat God liefde is, bereid om tot het uiterste te gaan om het hart van mensen te raken en hen naar Hem toe te keren. Hou me niet vast
Met Hemelvaart dringt het tot de apostelen door dat ze Jezus voortaan op een andere manier in hun leven kunnen toelaten. Eigenlijk is het een verhaal vol realisme en best herkenbaar voor wie een dierbare verloor. Aan het aardse bestaan van Jezus is een eind gekomen. Het kost tijd om dat goed te beseffen en te aanvaarden. Hoe kunnen we hem nu een plaats geven in ons leven?
In het evangelie volgens Johannes krijgt Maria Magdalena van de verrezen Jezus te horen: Houd me niet vast. Ik moet nog opstijgen naar de Vader.
Dat lijkt gevoelloos. Ziet Hij haar ontreddering dan niet?
Jezus maakt al plaats voor de creativiteit van de Geest. We moeten verder, in telkens nieuwe omstandigheden.
Daar is een serieuze portie bezieling en verbeelding voor nodig, maar dat maakt het ook zo boeiend! Het heeft geen zin te betreuren dat Hij er vandaag niet meer is zoals 2000 jaar geleden.Hemelvaart is het beginpunt van de zending van de leerlingen. Nu is het aan hen.
- Wat sta je naar de hemel te kijken?
Hoe absurd lijkt dat romantische wolkje waar menige kunstenaar zich zoals Lucas op beriep (en dat steevast terugkomt in kindertekeningen), als je beseft hoe realistisch de boodschap van Hemelvaart wel is. Blijf niet piekeren over wat voorbij is, maar kijk vooruit! In andere passages over de laatste verschijningen van Jezus geeft Hij een duidelijke opdracht: Maak alle volkeren tot mijn leerlingen en leer hun te onderhouden wat ik jullie geleerd heb.
Wat betekent Hemelvaart voor christenen vandaag?
- Hemelvaart, de context van alledag?
De ontreddering die de leerlingen voelen als Jezus definitief uit hun gezichtsveld verdwijnt, is best herkenbaar voor christenen vandaag. Want het is soms moeilijk om afscheid te nemen van al wat zo vanzelfsprekend was in de christelijke samenleving van vroeger. We komen samen om te bidden en voelen ons daarin zonderlingen. Vaak lijken we alleen maar te wachten op iets of iemand die er nieuw leven in kan blazen. Laat dat wachten dan een actief verwachten zijn! We hoeven dat afscheid van de christelijke samenleving niet louter negatief in te vullen. Het afscheid van wat vanzelfsprekend was, geeft ruimte aan de Geest.
Voor een christen is de schijnbare afwezigheid van Jezus het fundament van de vrijheid van de mens. Het staat iedereen vrij te geloven.
De eucharistie is het moment waarop het altijd weer kan gebeuren. In de eucharistie zitten immers heel Pasen, Hemelvaart en Pinksteren keer op keer vervat. - Op naar Galilea
Niet alleen in de eucharistie kan het gebeuren. In het evangelie volgens Matteüs zeggen de engelen aan de vrouwen bij het lege graf: Hij is uit de doden opgewekt, en zie, hij gaat u voor naar Galilea. Dat is de plaats waar het voor de leerlingen allemaal was begonnen. Midden in hun dagelijkse leven trad Jezus binnen om hen te roepen en vissers van mensen te worden.
Zo kan hij ook in ons dagelijks leven binnen komen, op eender welk moment. Wie er klaar voor is, zal het wel merken.
Hoe vieren katholieken Hemelvaart?
In navolging van wat Lucas schrijft, viert de kerk Hemelvaart op de 40ste dag van Pasen. Die dag valt altijd op een donderdag. Weer 10 dagen later is het Pinksteren. Dan vieren we de gave van de heilige Geest. Het getal 40 staat voor een leven of generatie lang. Het is ook het getal van de voorbereiding en van verwachting (denk aan de 40-dagentijd).
De gebeurtenissen van Pasen zijn zo vol betekenis voor wat het christelijk geloof allemaal inhoudt, dat het goed is om daarvoor tijd te nemen. De verrijzenis van Jezus, zijn verheffing en de zending van de Geest worden gevierd op 3 verschillende momenten, maar zijn in wezen 1: Pasen, Hemelvaart en Pinksteren.
Geloven dat Jezus uit de dood is verrezen en zit aan de rechterhand van de Vader, is een geloofsdaad.
Hemelvaart is bij ons ook de dag waarop de christelijke arbeidersbeweging de publicatie van de sociale encycliek Rerum Novarum (paus Leo XIII, 1891) herdenkt. Het was de eerste encycliek waarin sociale ongelijkheid bekritiseerd werd en tot actie werd opgeroepen. Het document vond een brede weerklank in België en werd de basis van de Christelijke Arbeidersbeweging (ACW), vandaag Beweging.net.
Hemelvaart in de liturgie
In de liturgie van Hemelvaart wordt de terugkeer van Jezus Christus naar zijn Vader gevierd. In het openingsgebed wordt de hoop uitgesproken dat ook wij ooit opgenomen zullen worden in dat rijk Gods, om er ten volle te delen in Jezus’ heerlijkheid.
De eerste lezing vertelt het Hemelvaartverhaal uit het boek Handelingen (zie Hemelvaart in de Bijbel). De andere lezingen verschillen naargelang de jaarcyclus. In het A-jaar wordt de tweede lezing genomen uit de brief aan de Efesiërs (1,17-23): Ik smeek de God van onze Heer Jezus Christus, de Vader der heerlijkheid, u de Geest te geven van wijsheid en openbaring om Hem waarachtig te kennen.
De evangelielezing is genomen uit het slot van het Matteüsevangelie: Zie, Ik ben met u alle dagen tot aan de voleinding der wereld.
Lees ook
Citaten over de hemel(vaart)
Lees ook
Uit een preek van Sint-Augustinus • Als hij met zijn lichaam onder ons was gebleven, waren we met de ogen van het vlees blijven kijken en niet met de ogen van het hart. [...] Hij is bij ons als we geloven. Zijn woning in ons is reëler dan wanneer hij nog buiten ons was. Als je Christus ontvangt in je kamer, zou hij bij je zijn. Zou hij dan niet bij je zijn als je hem ontvangt in je hart?
William Barclay • Voor christenen is de hemel daar waar Jezus is. We hoeven niet te speculeren over hoe de hemel er zou uitzien. Het is voldoende te weten dat we voor altijd bij Hem zullen zijn.
Psalm 14,2 • De Heer kijkt vanuit de hemel naar de mensen / om te zien of er één verstandig is, / één die God zoekt.
Charles Spurgeon • Niemand die een kroon draagt in de hemel, droeg op aarde niet een kruis.
Gebed over Hemelvaart
Openingsgebed liturgie van Hemelvaart van de Heer
Almachtige God,
dit is de dag waarop Gij ons voor ogen houdt
dat uw Zoon in heerlijkheid naar U is toegegaan.
Zijn verheffing is onze hoop;
nu reikt de aarde tot de hemel.
Geef dat wij trouw zijn aan zijn opdracht,
dat wij zijn liefde en verlossing
bereikbaar maken voor elkaar.
Ontdek ruim 50 oude en nieuwe gebeden in Heer, leer ons bidden.
Gebruiken en gewoontes op Hemelvaart
Feest van de christelijke arbeidersbeweging • Op Hemelvaart herdenkt de christelijke arbeidersbeweging de publicatie van de sociale encycliek Rerum Novarum (paus Leo XIII, 1891). Het was de eerste encycliek die sociale ongelijkheid bekritiseerde en waarin tot actie werd opgeroepen. Het document vond een brede weerklank in België en werd de basis van de Christelijke Arbeidersbeweging (ACW), vandaag Beweging.net. Op Hemelvaart houdt deze beweging dan ook traditiegetrouw een campagnedag.
Dauwtrappen • In sommige Vlaamse en Nederlandse dorpen en gemeenten is het traditie om met Hemelvaart heel vroeg uit de veren te komen en te gaan wandelen. Dauwtrappen, heet dat. Heel veel heeft die gewoonte echter niet met het christelijke feest te maken.
Veelgestelde vragen over Hemelvaart
Zijn winkels open op Hemelvaartsdag?
De meeste winkels zijn gesloten op Hemelvaartsdag, zeker grote ketens en supermarkten. Kleine buurtwinkels of nachtwinkels kunnen wel open zijn. Winkels in toeristische steden of shoppingcentra hebben soms aangepaste openingsuren. Check vooraf altijd de website van je lokale winkel.
Is Hemelvaartsdag een officiële feestdag?
Ja, Hemelvaart is een erkende officiële feestdag in België en Nederland. Werknemers hebben recht op een vrije dag, tenzij anders bepaald in hun arbeidscontract of sectorale regeling.
Zijn er kerkelijke vieringen op Hemelvaartsdag?
Ja, Hemelvaartsdag wordt in de katholieke kerk én in protestantse kerken gevierd met een eucharistie of gebedsdienst. De lezing uit Handelingen 1 (vers 1-11) staat centraal, waarin beschreven staat hoe Jezus voor de ogen van zijn leerlingen opstijgt naar de hemel.