Ontdek Korsele, waar Vincent Van Gogh zijn echte roeping vond

In het protestantse dorp Korsele, deel van het landelijke Horebeke, vertelt men graag dat Vincent Van Gogh hier is geweest. Beeldend kunstenaar Johan Tahon, die woont en werkt in de Vlaamse Ardennen, onderzocht die bewering samen met journalist Lander Deweer en Erfgoed Vlaamse Ardennen. Wat ze ontdekten, voegt een nieuwe parel toe aan ons kunsthistorisch erfgoed en zet een heus Van Gogh-jaar in de regio in gang. Tahon werkt aan een heus Van Gogh monument (foto rechts).

Kende je de Geuzenhoek nog niet? Dan is het meer dan ooit het moment om te gaan wandelen of fietsen in de streek. Kerknet zocht een route uit die je brengt langs de plekken die verwijzen naar het verhaal van Van Gogh.

Ontdek ook onze andere wandel- en fietsideeën met een snuifje cultuur.

Wat ontdekte Johan Tahon precies over Vincent Van Gogh?

Uit brieven van Vincent Van Gogh blijkt dat hij in de zomer van 1879 te voet naar Korsele trok om dominee Abraham van der Waeyen Pieterszen te ontmoeten. Hij is dan 26 en predikant in de Borinage, tussen de mijnwerkers. Hoewel hij er voor hen wil zijn, tekent hij de mijnwerkers liever dan dat hij voor hen preekt. Vincent kent de dominee nog vanuit zijn studieperiode in Brussel en gaat bij hem te rade. Waarom precies bij deze man?

De dominee was zelf ook kunstschilder. Dat maakte van hem de ideale mentor voor de zoekende Vincent.

Tahon noemt dominee Pieterszen (foto links) dan ook Van Goghs mentor, die hem voluit deed kiezen voor het kunstenaarschap: In het atelier van Pieterszen, tussen de schetsen van de dominee-kunstenaar, beseft Van Gogh dat een keuze voor het kunstenaarschap mogelijk is. Tegelijk leert hij dat religie en geloof niet zo veraf staan van de schoonheid en troost die kunst kan brengen.

Dit verhaal was niet echt onbekend, maar waarom is Pieterszen dan zo in de vergetelheid geraakt? De grote verdienste van het onderzoekswerk van Tahon en Co is dat het eindelijk de aandacht vestigt die deze parel in de Vlaamse Ardennen toekomt.

Hoe kwam de buurt rond Korsele aan de naam ‘Geuzenhoek’?

Korsele is de enige protestantse gemeente in Vlaanderen die zich onafgebroken kon handhaven sinds de 16de eeuw. De naam Geuzenhoek slaat op deelgemeente Sint-Maria-Horebeke, die naast Korsele ook de gehuchten Rokegem en Vrijsbeke omvat. Protestanten werden geuzen genoemd, van het Franse gueux, schooiers.

Het gebied lag in een uithoek kerkelijke en wereldlijke overheden er minder invloed en controle hadden. De protestanten konden zich in het bosrijke en heuvelachtige gebied makkelijk afzonderen voor geheime bijeenkomsten, zoals de hagenpreek van 1564. Bronnen van deze geheime religieuze bijeenkomst bestaan niet, maar de protestanten van Horebeke beschouwen die gebeurtenis als de start van hun gemeenschap.

Welke bezienswaardigheden kan ik ontdekken?

Oude Kerk • ziet er meer uit als een hoeve dan als een gebedshuis. Dat hoorde zo volgens het Edict van Tolerantie, dat in 1781 godsdienstvrijheid garandeerde. Maar je moest nu ook weer niet teveel opvallen.

Kerkhof met graf van dominee Pieterszen • Op het kerkhof vind je het graf van dominee Abraham Van der Waeyen Pieterszen, die zo’n belangrijke rol speelde in het leven van Vincent Van Gogh.

Nieuwe Kerk • gebouwd in 1872 en gelegen voor de Oude Kerk en het kerkhof. Hier was Pieterszen predikant toen Van Gogh hem opzocht. 

Protestants Museum ‘De Geuzenhoek’ • In dit alleraardigst museum word je als het ware teruggekatapulteerd in de tijd. Je ontdekt de geschiedenis van deze protestantse enclave in Vlaanderen en alles over het leven en de werken van volksschrijver Abraham Hans (1882-1939), die er geboren werd.

Brouwerij Roman • familiale Belgische brouwerij sinds 1545, gelegen in het Mater. Het bedrijf is aan de 14de generatie toe! Een aangename tussenstop dus op je wandeling of fietstocht.

Meer weten

• Voor wandelaars is zeker de Geuzenhoek Wandeling Horebeke (9 km) een aanrader. De lus vertrekt en eindigt aan de katholieke kerk op het Kerkplein (waar geen weekendvieringen meer zijn) en gaat langs alle hierboven genoemde bezienswaardigheden (en meer).
• Aan de balie van het Protestants Museum De Geuzenhoek vind je brochures met uitgestippelde wandelingen.
• Horebeke is aangesloten op het mountainbikenetwerk Vlaamse Ardennen. Met een start aan Café In den Trap Op, kan je aansluiting maken op de lussen van Zwalm (aan het Sint-Kornelisplein) en van Oudenaarde (aan Brouwerij Roman). Via de lus van Zwalm kan je ook heel gemakkelijk aansluiting maken met de lus van Brakel.