De bekering van jazzpionier Mary Lou Williams

Jazzartieste, noem haar gerust legende, Mary Lou Williams geloofde dat jazz de ziel kon helen. In 1957 liet ze zich dopen en begon ze als overtuigde katholiek jazzmuziek te schrijven voor misvieringen. 

Muzikaal wonderkind

Eerst even terug naar 1910. In een arme buurt in Atlanta wordt Mary Lou Williams geboren in een gezin met elf kinderen. Haar moeder was schoonmaakster en bracht muziek in huis: ze zong en speelde op het harmonium. Mary Lou, amper uit de luiers, begon moederlief na te doen. Op haar zevende speelde ze piano, op haar vijftiende vond ze een baantje bij The Syncopators, het bandje van saxofonist John Williams. Met hem zou ze een jaar later ook trouwen.

Vanaf dan ging het snel: Williams schreef, componeerde, werd mentor en leek haar tijd telkens een stapje vooruit. Het muzikale wonderkind groeide uit tot een van de grootste jazzmuzikanten van haar tijd en kan gerust het rijtje vervoegen van al die mannelijke - veel bekendere - collega's als Gillespie of Armstrong.

Mensen helpen met jazz

In de jaren vijftig liep het mis. Veel van Williams' vrienden gingen ten onder aan verslavingsproblemen, zoals haar beste vriend Garland Wilson. Tijdens een optreden in Parijs trok Williams het niet meer en moest ze het podium verlaten. Ze belandde in een zware depressie en reisde op aanraden van een vriendin terug naar Harlem.

Eén ding wist Williams zeker. Al haar talent, inzet en energie ten spijt: de muziek had haar in de steek gelaten. 

Diezelfde vriendin leerde haar ook de psalmen kennen, troostende teksten die rust brachten in Williams leven. Terug in New York overwoog de muzikante haar leven te wijden aan meditatie en goede werken. Als een barmhartige Samaritaan gaf ze geld aan wie het nodig had, ving mensen op die in moeilijkheden zaten en liet de piano ondertussen links liggen.

Tot ze op een dag in de katholieke Onze-Lieve-Vrouw van Lourdeskerk belandde. Nog voor ze een mis had bijgewoond, zat Mary Lou er te bidden.

Ze vroeg God welke kant ze op moest met haar leven. Dat moment zou het begin van haar bekering worden. Kort daarna ontmoette Williams een priester, via collega-muzikant Dizzy Gillespie. Pastoor Crowly begreep Williams' roeping om mensen te helpen en zag haar jazzmuziek als een weg daarnaartoe. Hij omschreef het als een geschenk van God dat ze moest gebruiken. 

Pionier van sacrale jazz

Hoewel Mary Lou niet opgegroeid was met de kerk, liet ze zich dopen in 1957. Op vraag van verschillende pastoors zou ze in 1967 haar eerste mis schrijven.

Voor Williams was jazz de enige ware kunst en verdiende die een plek in de kerk als 'heler van de ziel'.

En in tegenstelling tot wat velen dachten, zou de kerk haar muziek en moderne aanpak omarmen vanuit het Tweede Vaticaans Concilie. Williams werd een pionier van de sacrale jazz. Ze ontwikkelde een hele filosofie rond de goedheid en spiritualiteit van jazz, ging daarover spreken in scholen en probeerde verdwaalde zielen te helpen. Williams zag in haar jazzmuziek een daad van gebed: 'Ik bid door mijn vingers als ik speel en probeer de geesten van mensen te raken.'

Mary Lou Williams overleed in 1981 en werd in 2004 opgenomen in de Georgia Music Hall of Fame.

Meer weten over Mary Lou Williams?

• In 2021 bracht Deanna Witkowski de biografie uit Mary Lou Williams - Music for the soul.
• Ontdek Mary Lou Williams' muziek in deze Spotify-lijst:

ontdek meer bekende katholieken