Psalmen in popsongs ~ Regina Spektor en ‘Up the Mountain’

#20 Regina Spektor en ‘Up the Mountain’

Regina Spektors wieg stond in een Russisch-joodse familie van professionele muzikanten in Moskou. Het gezin vluchtte naar de Verenigde Staten bij de val van de Sovjet-Unie in 1989. Regina was toen negen jaar. In haar liedjes klinken geregeld religieuze thema’s door, al doet ze er eigenzinnig en artistiek haar eigen ding mee.

Samson, een hit uit 2016 met een duidelijke knipoog naar het bekende verhaal van de oudtestamentische held, is daar een mooi voorbeeld van. En in Laughing With houdt ze een spiegel voor aan wie God graag in het belachelijke trekt. ‘Heel grappig allemaal, maar niemand lacht met God in een ziekenhuis.’

In juni schonk Regina Spektor haar fans na 6 jaar een nieuw album, vol verrassende muziek en teksten in haar geheel eigen stijl. Eén daarvan is het speelse Up the Mountain. Op het eerste zicht lijkt het een liedje dat ze bedacht voor haar kinderen, maar er zit nog zoveel meer in.

Beluister ‘Up the Mountain’ en ontdek welke psalmen wij erin herkennen.

‘Up the Mountain’ en psalm 36

Vlakbij mijn keukenraam aan de zuidkant van het huis staat een lavendelperk. ‘s Zomers is het de hotspot voor al wat zoemt. Vlinders, bijen en hommels lijken nooit er genoeg van te krijgen: in de bloem, uit de bloem, hup, naar de volgende. Up the Mountain doet me geweldig aan dat wervelend tafereel denken. Hier is Regina Spektor zelf de bij, opgejaagd door een frenetiek ritme.

De bedwelmende beelden in de clip suggereren dat ze high wordt van alle suiker. Dat idee wordt bevestigd door de muzikale brug die plotseling heel erg vertraagt (slow down, slow down). Er treedt een plotselinge loomheid op, die dan weer overgaat in een nieuwe rush naar nectar.

De song heeft iets heel vrolijks en onbezorgds.

Het doet me ook denken aan een kinderliedje dat mijn opa altijd zong op lange wandelingen: De boom stond op de bergen, hali halo. Aan die boom, komt een tak – een pracht van een tak, een reuzentak. En aan die tak een twijg – een pracht van een twijg en zo gaat het maar door. Voor we het wisten waren we een kilometer verder. 

Vergelijk Up the Mountain:   

• In the ocean, there's a mountain
  On the mountain, there's a forest
  In the forest...
  In the forest, there's a garden
  In the garden, there’s a flower
  In the flower, there’s a nectar

Toch is Up the Mountain geen gedachteloos niemendalletje. De boodschap is net heel mysterieus en diepzinnig. Want wat zoekt Regina uiteindelijk in de nectar? Een antwoord. En daarna nog één, en nog één, en nog één.

Heeft Regina zich laten inspireren door de psalmen?

Misschien niet direct, maar in haar achterhoofd kunnen wel enkele ideeën eruit nog meeklinken.

Allereerst denk ik aan de beelden die ze gebruikt: de oceaan, de berg, een tuin. Dat zijn allemaal beelden die in de Bijbel heel vaak gebruikt worden als verwijzingen naar God. Zeker als het de bedoeling is om daar antwoorden te gaan zoeken en een bron van levensvreugde.

Vergelijk:

• Heer, hoog als de hemel is uw liefde,
  tot in de wolken reikt uw trouw,
  uw gerechtigheid is als de machtige bergen,
  uw rechtvaardigheid als de wijde oceaan:
  u, Heer, bent de redder van mens en dier.
  
  Hoe kostbaar is uw liefde, God!
  In de schaduw van uw vleugels schuilen de mensen
  zij laven zich aan de overvloed van uw huis,
  u lest hun dorst met een stroom van vreugden,
  want bij u is de bron van het leven,
  door úw licht zien wij licht. Psalm 36, 6-10

Wat we nog meer terugvinden in bovenstaande verzen, is de harmonie tussen mens en dier, die ook zo mooi tot uiting komt in het bij-achtige liedje van Regina Spektor. Meer zelfs, God zelf lijkt hier een dier, een vogel met grote vleugels, waaronder de mensen mogen schuilen.

Toch is in Regina Spektor’s liedje niet alles pij en vre, zo blijkt op het einde:

• Like it or not, I’m coming up the mountain.

Wie zou ze hier aanspreken? Wie heeft er misschien een probleem mee dat dit bijtje de berg op snort en de bloemen in de tuin ongevraagd komt bezoeken?

Spektors teksten zijn wel vaker mysterieus. We hebben er het raden naar. Verdergaand op mijn Bijbelse interpretatie – geen idee of de zangeres het ermee eens is – kan het antwoord op de vraag misschien ‘God’ zijn. Het is immers zíjn heilige berg.

Persoonlijk denk ik wel dat God Regina graag zal zien komen en haar net als andere zoekers gul zal laven met antwoorden. Maar misschien twijfelt ze er zelf aan.

Die twijfel zit in ieder van ons. Ben ik wel goed genoeg?

Een bij trekt zich daar allemaal niets van aan. Ze heeft die nectar gewoon nodig. Zou het niet mooi zijn als we Gods tuin met diezelfde gedrevenheid, verslaving bijna, zouden bezoeken om zijn liefde en wijsheid op te slurpen?

Tot slot nog enkele verzen uit psalm 43:

• Zend uw licht en uw waarheid,
  laten zij mij geleiden
  en brengen naar uw heilige berg,
  naar de plaats waar u woont.
  Dan zal ik naderen tot het altaar van God,
  tot God, mijn hoogste vreugde.
  Dan zal ik u loven bij de lier,
  God, mijn God.