Synodaliteit: van te vermijden jargon tot sleutelwoord

Toen paus Franciscus een Synode over synodaliteit lanceerde, hoorde je op menige redactie van kerkelijke media zuchten: hoe gaan we dat vertalen? Want het woord met Griekse wortels leek theologisch jargon, en dus te vermijden in helder taalgebruik.

• Synodaliteit is een proces van samen onderweg zijn, van gezamenlijk luisterend openstaan voor wat de Geest influistert. Die overtuiging zit sinds de oorsprong in het christendom ingebakken. Ze werd door het Tweede Vaticaans Concilie in de jaren 1960 weer opgediept, en nu door paus Franciscus stilaan in praktijk omgezet.

Eenmaal op gang gekomen, is een synodaal proces niet te stuiten. Mensen zijn wereldwijd in talrijke groepen in gesprek gegaan over de kerk en de toekomst. Synodaliteit heeft handen en voeten gekregen. Het woord is volop aan het inburgeren. In het boek Op weg naar een luisterende kerk leggen de auteurs goed uit waarom het (hopelijk) ook nooit meer zal verdwijnen uit onze contreien en wereldwijd. Wil je mee zijn in het denken over de kerk van morgen, dan is dit boek een must read. 

Geen nieuwlichterij of naïef ideaal

Synodaliteit moet niet afgedaan worden als nieuwlichterij, een tijdelijke progressieve zet of naïef ideaal. Integendeel, het is de herontdekking is van een ongemeen belangrijke traditie. Tijd dus om die wortels bloot te leggen voor het Nederlands taalgebied, vonden Jos Moons, Sjoerd Mulder en Karim Schelkens. Ze verzamelden 23 bijdragen van binnen- en buitenlandse theologen, kerkhistorici en -juristen in drie delen:

1. Historische ontwikkeling: de wortels van synodaliteit liggen in het Bijbelboek Handelingen, schetst Geert Van Oyen. Verder zijn er onder meer bijdragen van Peter Nissen (bergop en bergaf in 2000 jaar kerkgeschiedenis), Mathijs Lamberigts (Tweede Vaticaans Concilie als nieuw referentiepunt) en journalist Austen Ivereigh (de droom van paus Franciscus).
2. Synodale ervaringen in de katholieke kerk wereldwijd: van de oosters-katholieke kerken over de ervaringen bij religieuze orden tot initiatieven in onze buurlanden zoals de Duitse Synodale Weg, en verder nog: de Afrikaanse palavercultuur en lekensynodes in Chili
3. Synodale ervaringen en ‘leren van de ander’ in de protestantse, anglicaanse, oud-katholieke en orthodoxe wereld, en vanuit psychologisch-spiritueel perspectief.

Zoveel is duidelijk, synodaliteit, die heel oude vorm van kerkbestuur waarbij de Heilige Geest de hoofdrol krijgt, zal de grootste erfenis van paus Franciscus zijn. Austen Ivereigh

Jos Moons, Sjoerd Mulder en Karim Schelkens (red.),Op weg naar een luisterende kerk. Synodale ervaringen in verleden en heden, Halewijn/KokBoekencentrum. Ontdek de bestelinformatie.