22 en nog wat structuurplanten met een mooi wintersilhouet

Heb je tuinvragen of tips voor onze tuinrubriek? Stuur ze naar onze tuinredacteur via sim.dhertefelt@otheo.be.

Zijn je plantenborders in de winter leeg, vlak en saai? Dan heb je wellicht te weinig structuurplanten.

Het is een wat onderschatte variabele in de kunst van het samenstellen van plantenborders. Ik ben zelf nog een beginner en vond het al een hele puzzel om bij m'n plantenkeuze rekening te houden met kleur, hoogte, breedte, standplaats en bloeitijd. O ja, en ook graag nog inheems en eetbaar. ;-) Met als resultaat dat sommige hoeken van m'n tuin in de winter vrijwel helemaal kaal en leeg zijn. Niet mooi en dat kan beter.

De oplossing ligt in die zogenaamde structuurplanten. Dat zijn vaste planten die:

• hun vorm behouden tot een stuk in de winter,
• soms een mooie herfstverkleuring vertonen,
• vaak decoratieve zaadhoofden hebben.

De Nederlandse tuinarchitect met internationale faam Piet Oudolf heeft tuinieren met structuurplanten mee op de kaart gezet. Voor hem moet een tuin ook in de winter mooi zijn.

Tuinieren is vaak gefocust op bloemen. Mensen beseffen niet dat planten ook mooi kunnen zijn na de bloei. Ze snoeien ze weg voor ze dat zelfs maar kunnen zien. Als je een tuin ontwerpt voor de vier seizoenen, dan moet je verval aanvaarden en er de schoonheid van leren zien. Het gaat over texturen en vormen, zaadhoofden en skeletten. Piet Oudolf, NYTimes

Over de schoonheid van verval in de tuin kon je eerder al lezen. Nu verklap ik je met welke planten je schoonheid kan toevoegen aan je tuin in de winter. Ik grasduin daarvoor in het boek Plannen en planten: een nieuw perspectief van Piet Oudolf (Bib - Bol), het boek van Velt over de Ecologische tuin: van aanleg tot beheer (Bib - Velt) en natuurlijk het internet.

Kies nu al enkele nieuwe planten uit die je in de lente wil toevoegen aan je tuin. Dan kan je volgende winter genieten van hun berijpte silhouet.

Legende:

• Z: zonnige standplaats, 6 uur zon per dag
• HS: halfschaduw, 4 uur zon per dag
• S: schaduw, 2 uur zon per dag
• Dr: bestand tegen droogte
• Vo: vochtige standplaats vereist
• 50-70: hoogte
• Geel: bloemkleur
• In: inheems

#1 Agastache 'Blue fortune' - Dropplant

Z - Dr - 70-100 - Blauw - Aromatische bladeren

#2 Amsonia - Stermaagdenpalm (diverse soorten)

Z/HS - 60-100 - Blauw (wit) - Gele herfstkleur

#3 Astilbe chinensis - Pluimspirea (diverse soorten)

Z/HS - Vo - 30-100 - Roze - Herfstverkleuring

#4 Baptisia australis - Valse indigo

Z/HS - Dr - 120-150 - Blauw

#5 Centranthus ruber 'Coccineus' - Spoorbloem of rode valeriaan

Z - Dr - 40-80 - Rood - Geurend - In

#6 Dipsacus fullonum - Grote kaardebol

Z/HS - Vo - 100-200 - Paars - In

#7 Echinacea purpurea - Zonnehoed (diverse soorten)

Z - 70-100 - Paars/Roze/Geel

#8 Eryngium bourgatii - Kruisdistel

Z - Dr - 40-50 - Blauw

#9 Foeniculum vulgare - Wilde venkel 

Z - Dr - 100-200 - Geel - In - Eetbaar blad

#10 Gillenia trifoliata syn. Spiraea trifoliata - Driebladige braakwortelspirea

Z/HS - 70-100 - Wit - Rode herfstkleur

#11 Hypericum perforatum - Sint-Janskruid

Z - Dr - 50-70 - Geel - In - Geneeskrachtig

#12 Inula magnifica - Alant

Z - 100-180 - Geel

#13 Phlomis russeliana - Brandkruid

Z/HS - 70-100 - Geel

#14 Lunaria rediviva - Wilde judaspenning

HS/S - 70-100 - Wit/Lichtpaars - In - Geurend

#15 Molinia caerulea 'Heidebraut' - Pijpenstrootje

Z/HS - 120-150 - In - Gras met geel-oranje herfstkleur

#16 Monarda bradburiana - Bergamot

Z - Dr - 40-50 - Roze/wit - Aromatisch blad

#17 Monarda fistulosa - Bergamot

Z/HS - 70-100 - Roze - Aromatisch blad

#18 Stachys officinalis - Betonie

Z/HS - 30-75 - Paars - In

#19 Valeriana officinalis - Valeriaan

Z - Vo - 80-180 - Wit/roze - Geurend - In

#20 Verbascum nigrum - Zwarte toorts

Z - Dr - 60-150 - Geel - In

#21 Veronica longifolia - Lange ereprijs

Z - Vo - 60-120 - Blauw/wit - In

#22 Veronicastrum virginicum - Virginische ereprijs (diverse soorten)

Z/HS - 50-200 - Wit/paars/blauw

Er zijn natuurlijk nog massa's andere planten die in de winter voor structuur kunnen zorgen in je tuin. Bomen en struiken uiteraard. Enkele decoratieve kleine inheemse bomen (of grote struiken) zijn:

• Wilde kardinaalsmuts - Euonymus europaeus: rode herfstkleur, vruchten die lang blijven hangen, vierkante takken met kurklijsten
• Gele kornoelje - Cornus mas: rode herfstkleur, bloeit eind van de winter, gekweekte varianten met opvallende rode of gele takken
• Krulhazelaar - Corylus avellana 'Contorta', gedraaide takken en decoratieve gele katjes in januari/februari
• Meer weten: Welke boom kiezen voor je tuin? Wanneer en hoe plant je een boom?

Voor kruidachtigen kan je nog verder zoeken in de richting van asters, sieruien en grassen. Er zijn in de handel veel soorten grassen te vinden met mooie zaadpluimen die de hele winter je tuin sieren. Veel geluk met je keuze!

Meer weten

• Piet Oudolf. Plannen en planten: een nieuw perspectief. Terra Lannoo, 2013, ISBN 9789089895493, 280 pagina's. Bib - Bol
• Geertje Coremans, Greet Tijskens, Jana Van Butsel. Ecologische tuin: van aanleg tot beheer. Velt, 2022, ISBN 9789492907097, 420 pagina's. Bib - Velt
• Q&A: Piet Oudolf on Designing a Winter Garden - The New York Times (Engels)
• The best plants for seed heads in winter (Engels)