Reacties op ontwerpnota voor synode 2024: ‘Verrassend sterk’

De Belgische bisschoppen schreven een ontwerpnota voor de slotsessie van de synode over synodaliteit. Die ligt nu voor ter bespreking in gespreksgroepen en raden in de verschillende bisdommen. In de tekst nemen ze uitgesproken standpunten in, gebaseerd op eerdere synodale gesprekken over het hele land en de eerste sessie van de synode in oktober 2023. Kort samengevat pleiten ze voor concrete afspraken rond decentralisering van bevoegdheden en vragen ze om per bisschoppenconferentie of continentaal te kunnen beslissen in kwesties als celibaatsverplichting, de wijding van gehuwde mannen (viri probati) en de diakenwijding van vrouwen. ‘Die kwesties hoeven niet wereldwijd verplicht of verboden te zijn.’

> Lees ons volledige verslag over de ontwerpnota.

We vroegen vier experts van het synodale proces om een eerste reactie op de ontwerpnota van de bisschoppen.

Alphonse Borras (theoloog en consultor van de synode) • Ik sta volledig achter de recente verklaring van de Belgische bisschoppen. Het is noodzakelijk om het ‘gesprek in de Geest’ te verlaten en het echte debat, ook in de Geest, aan te vatten. Het risico bestaat immers dat men in het wereldwijde synodale proces ​​tevreden wil zijn met louter uitwisselingen over geweldige ideeën in plaats van echt te werken aan de prioritaire kwesties: een open Kerk in dialoog, een levende en evoluerende traditie en eenheid in verscheidenheid.

De diversiteit in de Kerk is vooral een troef, maar blijft een uitdaging.

Christen zijn in New York, Timboektoe, Luik of Tokio betekent geconfronteerd worden met heel andere realiteiten. We moeten ons bewust zijn van deze verschillende accenten.  Het proces is moeizaam, maar we zijn verplicht vooruitgang te boeken.

Geert De Cubber (diaken en stemgerechtigde deelnemer aan de synode) • De ontwerpnota bouwt voort op de lijnen die de slottekst van de eerste sessie van de synode heeft uitgezet. Ze is trouw aan de inzichten uit de grote teksten van Vaticanum II. Als synodedeelnemer heb ik mee input gegeven aan de Belgische bisschoppen. Ik kan mij dan ook goed vinden in wat nu voorligt. Belangrijk is bovendien dat dit nog geen definitieve nota is, maar dat ze ter bespreking wordt voorgelegd aan de bestaande raden in de verschillende bisdommen, alsook aan iedereen die zich aangesproken weet verdere stappen te zetten naar meer synodaliteit.

De meeste gelovigen verwelkomen van harte de nota, lees en hoor ik her en der. Er zijn ook tegengeluiden. Ik begrijp ze wel. Veranderingen zijn nooit evident. Sommige reacties schermen met een starre traditie die als het ware de barmhartigheid tussen haakjes zet.

Ja, Traditie is belangrijk en mogen we niet zomaar opzij schuiven, maar het moet wel een levende Traditie zijn.

Een levende Traditie geeft handen en voeten aan het Evangelie in het leven van mensen van vandaag, met een voorkeur voor een pastorale en barmhartige insteek. Een oud kerkelijk gezegde luidt 'Ecclesia semper reformanda’ – de kerk moet altijd hervormd worden. En het enige criterium dat daarbij echt telt, is: stellen we Christus centraal in wat we zeggen en doen?

Laetitia Van der Lans (Netwerk Katholieke Vrouwen in Nederland) • Ik ben echt verrast dat de Belgische bisschoppen met zo'n sterk richtinggevend voorstel komen en dit voorleggen aan de gespreksgroepen en raden. De Belgische bisschoppen bekennen hiermee kleur en dit is totaal anders dan het 'neutrale' gespreksmateriaal dat door de Nederlandse bisschoppen aan de parochies en raden is voorgelegd. Door op basis van het subsidiariteitsbeginsel te vragen om de verantwoordelijkheid en beslissingsbevoegdheid zo laag mogelijk in de kerkelijke organisatie te leggen, maken de Belgische bisschoppen gebruik van de rijke inzichten van de katholieke sociale leer. 

Met de voorstellen omtrent de diakenwijding van vrouwen en de groeiende pastorale en bestuurlijke verantwoordelijkheid van vrouwen laten de Belgische bisschoppen zien dat een gelijkwaardige participatie van vrouwen en mannen een meerwaarde heeft voor de kerk en recht doet aan de capaciteiten en roeping van vele vrouwen.

Ik omarm hun voorstellen en kijk met verbazing en bewondering naar de voortvarendheid van onze buurbisschoppen en hoop van harte dat de Belgische gelovigen deze voorstellen zullen steunen.

Hoewel er zeker gelovigen zullen zijn voor wie deze stappen te fors zijn, ook die reacties mogen klinken.

Saskia van den Kieboom (pastor en aanspreekpunt lgbti in bisdom Antwerpen) • Ik ben zeer verheugd dat onze bisschoppen vooruit lopen. Als je naar de traditie kijkt, zie je dat er altijd wel mensen zijn die vasthouden aan wat er als vaststaand geldt en niet willen veranderen, maar het is wel zo dat er in 2000 jaar wel degelijk evoluties te onderkennen zijn. In vroegere tijden was er geen celibaatsplicht en een diaconaat voor vrouwen heeft wel degelijk bestaan. Ook als vrouw kan ik het standpunt van de bisschoppen alleen maar toejuichen.

Zowel paus Franciscus als de Belgische bisschoppen hebben de voorbije maanden vrouwen op hoge posten benoemd, maar zolang een vrouw in de katholieke eredienst niet het evangelie mag voorlezen en geen homilie mag uitspreken, is dat niet genoeg.

De diakenwijding van vrouwen zou dat wel mogelijk maken, en een grote stap vooruit betekenen.