Precies 750 jaar later: doodsoorzaak Thomas van Aquino bekend

Precies 750 jaar geleden overleed de grote dominicaanse theoloog Thomas van Aquino (1225-1274). Hoe kwam Thomas aan zijn einde? Dat was lang onduidelijk. Tot nu dus.

Wat we weten: paus Gregorius X riep in 1274 het Tweede Concilie van Lyon bijeen en vroeg Thomas, die toen in Napels lesgaf, om er aanwezig te zijn. Tijdens de bijeenkomst zou het werk van Thomas voor paus Urbanus IV over de Grieken, Contra errores graecorum, worden gepresenteerd. Op weg naar het concilie, rijdend op een ezel langs de Via Appia, stootte de dominicaanse geleerde zijn hoofd tegen de tak van een omgevallen boom. Daarop werd hij ernstig ziek. Hij werd snel naar het klooster van Monte Cassino begeleid om te herstellen. Na een tijdje te hebben gerust, vertrok hij weer, maar stopte bij de cisterciënzerabdij van Fossanova nadat hij opnieuw onwel was geworden. De monniken verzorgden hem een aantal dagen, en terwijl hij zijn laatste sacramenten ontving, bad hij: ‘Ik heb veel geschreven en onderwezen over dit zeer heilige Lichaam, en over de andere sacramenten in het geloof van Christus, en over de Heilige Roomse Kerk, aan wiens oordeel ik alles wat ik heb geschreven onderwerp.’ Hij stierf in de abdij op 7 maart 1274. Sinds 1369 ligt hij begraven in Toulouse.

Maar aan welke aandoening overleed Thomas?

Pas vorige maand publiceerden pathologen een hypothese. Door een analyse van zijn laatste ziekte, zoals gedocumenteerd in belangrijke Latijnse en Italiaanse historische teksten, en zorgvuldige observatie van het vermeende schedelrelikwie in Priverno (Italië), stellen de auteurs dat Thomas mogelijk een traumatisch hersenletsel opliep. Zijn dood op 48-jarige leeftijd zou veroorzaakt zijn door een chronisch subduraal hematoom. Er is dan sprake van een bloeduitstorting (hematoom) binnen de schedel. De bloeduitstorting bevindt zich tussen het harde hersenvlees en de hersenen. Vaak ontstaat een acute (hersen)bloeding door ernstig schedelletsel, zoals een harde klap op het hoofd of bijvoorbeeld bij een auto-ongeluk. Een meer diepgaande forensische analyse van de schedel kan de diagnose helpen bevestigen.