EU-pact migratie: Caritas kritisch, COMECE ziet ook stap vooruit

De definitieve tekst van het nieuwe migratiepact werd op 10 april goedgekeurd door het Europees Parlement na een impasse van acht jaar. De hervorming is bedoeld om het asielproces te versnellen en de terugkeer van illegale migranten naar hun land van herkomst te stimuleren. Alle 27 lidstaten zullen de verantwoordelijkheid voor asielzoekers moeten delen.

Juridisch expert José Luis Bazan van de Commissie van de Bisschoppenconferenties van de Europese Unie (COMECE) vindt dat het akkoord een aantal kritieke punten bevat, maar noemt het desondanks ‘een stap voorwaarts gezien de gepolariseerde context’.

‘Er zijn behoorlijk wat hiaten en grijze zones waarin het niet erg duidelijk is wat er zal gebeuren. Daarom is het belangrijk om de implementatie goed op te volgen.’ Een andere reden tot bezorgdheid zijn de middelen die moeten worden ingezet om de processen aan de grenzen te versnellen, aangezien de tijd voor de beoordeling van de wettelijke status van asielvragers erg kort is. ‘Als het pact binnen zeer korte tijd moet worden uitgevoerd, ben ik er niet zo zeker van dat alle staten de wil en de middelen zullen hebben om de juiste mensen hiervoor te vinden en te trainen.’

Dublinverordening blijft

Caritas International en andere ngo’s zien weinig stappen voorwaarts in het nieuwe pact. ‘Helaas is het er niet in geslaagd de Dublinverordening te hervormen, waardoor het EU-land waar een asielvrager eerst aankomt, verantwoordelijk blijft voor de behandeling van de aanvraag. Het pact zet een ingewikkeld solidariteitsmechanisme op waarbij de EU-lidstaten kunnen betalen om de relocatie naar hun land te vermijden. De lidstaten aan de buitengrenzen van de EU blijven de grootste verantwoordelijkheid dragen.’

Versnelde asiel- en terugkeerprocedures om mensen op te sluiten aan de Europese buitengrenzen alvorens ze doorreizen, is problematisch. Dit zal, zo vreest Caritas International, leiden tot wijdverbreide detentie, ook van gezinnen en kinderen, overhaaste asielprocedures met beperkte waarborgen en slechte opvangnormen in overbevraagde grenslanden. Door de nieuwe screening dreigt er bovendien een toename aan de discriminerende praktijk van etnisch profileren.

De organisatie ziet ook een toenemende tendens om asielverantwoordelijkheid te verschuiven naar niet-EU-landen zoals Tunesië, die gezien worden als veilige derde landen waarnaar mensen zonder recht op asiel kunnen worden teruggestuurd. En dan zijn er nog de uitzonderlijke maatregelen die toelaten de asielprocedure te vertragen en de grensprocedures te verlengen.

De lidstaten hebben twee jaar de tijd om zich voor te bereiden op de uitvoering van het Pact. Caritas International dringt er bij hen op aan om massale detentie aan de grens te voorkomen, waardige opvangvoorzieningen te creëren en ngo’s toegang te geven tot mensen in grensprocedures. Er moet een robuust toezicht georganiseerd worden met inzage vanwege het EU-asielagentschap en de Europese Commissie, met concrete gevolgen in geval van schendingen en niet-naleving van het EU-recht.
‘Sinds 2014 zijn meer dan 30.000 mensen omgekomen in het Middellandse Zeegebied’, zo brengt Michael Landau, voorzitter van Caritas Europa, in herinnering. ‘Daar moet verandering in komen als we willen dat de EU trouw blijft aan haar waarden. Toegang tot eerlijke en waardige asielprocedures en opvangvoorzieningen in de EU, evenals veilige toegangswegen maken deel uit van de oplossing.’

‘Het is tijd om de positieve en onmisbare bijdrage van de migranten aan de Europese samenlevingen te erkennen in plaats van de illusie na te streven dat het blokkeren van menselijke mobiliteit mogelijk en wenselijk is.’

Bron: Vatican News, Caritas International