Hoopvolle actie

”Wanneer we lezen over het lot van de christenen in het Midden-Oosten, dan klinkt dat als verhalen uit verre, exotische oorden. Nochtans ligt het gebied op vier tot vijf uur vliegen van Brussel. Op sommige dagen staan we even lang in de file van thuis naar het werk en weer terug. Bovendien mogen we niet vergeten dat het christendom daar is ontstaan. De leerlingen van Christus bouwden in het Midden-Oosten de eerste kernen uit van wat nu onze wereldkerk is.
Het christendom in het Midden-Oosten is niet makkelijk te doorgronden. Er zijn rooms-katholieken, Grieks-orthodoxen, Syrisch-orthodoxen, Armeense christenen en tal van protestantse strekkingen. In Vlaanderen zijn wij dat niet gewoon. Eeuwenlang waren bijna alle christenen hier rooms-katholiek. Al is ons stedelijke geloofslandschap inmiddels een pak kleurrijker.
Veel erger dan de versnippering is het feit dat christenen in het Midden-Oosten al te vaak het slachtoffer werden en worden van conflicten en vervolging. Sinds het begin van de twintigste eeuw nam het aantal christenen er systematisch af. In Irak of Turkije is het christendom slechts een schim van wat het ooit was. In Egypte zijn christelijke kopten vaak het doelwit van terreur. De gewapende conflicten in en rond Syrië hebben de situatie aanzienlijk verergerd. Organisaties zoals Kerk in Nood klagen het penibele lot van christenen geregeld aan en proberen te helpen waar mogelijk.
De bisschop van Antwerpen, mgr. Johan Bonny, trok begin februari in zijn eentje dwars door Syrië. Zonder delegatie en ver van alle camera’s, wilde hij met eigen ogen zien wat de oorlog er heeft aangericht. Eerder in zijn loopbaan (als staflid van de Pauselijke Raad ter Bevordering van de Eenheid van de Christenen) bezocht hij het land meermaals. Wat hij nu aantrof was nauwelijks herkenbaar. De bruisende steden [node:field_streamers:0] van weleer zijn nu puinhopen vol menselijk leed. Een bloeiend land, kapotgeschoten door oorlogswaanzin.
In een paginagroot interview neemt de bisschop geen blad voor de mond. De situatie van de christenen in Syrië is ronduit alarmerend. „Het gaat niet om een oorlog tegen christenen,” verduidelijkt hij, „maar de christenen zitten in de tang tussen islamitische strekkingen en internationale milities die elkaar in hun stad bevechten. Omdat het zo onveilig is en er geen werk is, trekken ze weg. Bovendien hebben ze voor de zoveelste keer de indruk dat zij er ginds te veel aan zijn.”
Betekent dat het einde van het christendom in Syrië, of zelfs in het Midden-Oosten? Niemand durft het uit te sluiten. Toch wil mgr. Bonny niet fatalistisch zijn. De christenen vervullen een onvervangbare rol in Syrië. Zij kunnen van cruciaal belang zijn in de heropbouw van het land, wanneer die smerige oorlog eindelijk plaatsmaakt voor gezond verstand en menselijkheid. Ook de plaatselijke kerkleiders smeken: „Haal onze christenen niet weg, help ons hier.”
Dat wordt aartsmoeilijk, maar niet onmogelijk. Bisschop Bonny heeft wat dat betreft een heldere oproep voor ieder van ons: steun Caritas. Die christelijke ngo is één van de enige hulporganisaties die nog ter plaatse functioneert. In haast onmogelijke omstandigheden staat Caritas de lijdende mens bij, overigens zonder onderscheid van geloof. Barmhartigheid voor mensen in nood, zowat de kern van het christelijke gedachtegoed, is het enige wat nog rest in een regio die eens de bakermat van het christendom was.
Wij allen staan voor de keuze: wegkijken of helpen? Ieder beetje kan helpen, hoe bescheiden ook. Er zijn vele goede redenen om te wanhopen, maar de bisschop van Antwerpen kiest voor hoopvolle actie. Steunen wij die keuze?”