Liefdesbrief

Ontving u ooit al een liefdesbrief van een paus? U denkt misschien van niet, maar onlangs gebeurde het wel degelijk. Met Querida Amazonia (Geliefde Amazone) schreef paus Franciscus een exhortatie die klinkt als een liefdesverklaring. Op het eerste gezicht verklaart hij zijn liefde aan het Amazonegebied, maar een exhortatie is altijd een brief die gericht is aan de hele Kerk. Ook aan u dus.
In zijn leerstellige conclusies van de Amazonesynode, die in oktober van vorig jaar plaatsvond, onthult de paus vier dromen: „Ik droom van een Amazonegebied dat vecht voor de rechten van de armen, de oorspronkelijke volkeren en de minsten onder onze broeders en zusters. Ik droom van een Amazonegebied dat zijn kenmerkende culturele rijkdom kan behouden. Ik droom van een Amazonegebied dat zijn overweldigende natuurlijke schoonheid kan behouden. Ik droom van christelijke gemeenschappen die in staat zijn zich genereus te engageren en te incarneren in het Amazonegebied en de Kerk nieuwe gezichten met Amazonekenmerken te geven.”
Helemaal in lijn met zijn encycliek Laudato si’ schetst Franciscus een wereld waarin sociale en ecologische rechtvaardigheid onverbrekelijk met elkaar zijn verbonden. In klimaatgevoelige tijden heeft de paus op dat terrein een moreel gezag opgebouwd waar menig politicus amper kan van dromen. Niet toevallig reageerde de Braziliaanse president Jair Bolsonaro ronduit giftig op de pauselijke exhortatie.
Toch kwam de kritiek niet louter uit de hoek van klassieke tegenstanders van deze paus. Dat had alles te maken met het tekstgedeelte over de Kerk. De bisschoppen uit de Amazone hadden in hun synodale slotdocument gepleit voor de priesterwijding voor gehuwde mannen in hun afgelegen gebied. Priesters zijn er schaars en de gelovigen hebben nauwelijks toegang tot sacramenten. De wijding van lokale, gehuwde mannen zou volgens de bisschoppen deel kunnen uitmaken van een oplossing. Velen waren verbaasd [node:field_streamers:0] en ontgoocheld dat de paus die kwestie totaal negeert in zijn exhortatie. De media-aandacht voor de exhortatie focuste zich dan ook al snel op dat aspect.
Kerkelijke stemmen mopperden dat die focus typisch is voor westerse, seculiere media. Dat klopt echt niet. De Duitse kerkelijke website Katholisch.de publiceerde een internationaal persoverzicht, dat aantoont dat de focus wereldwijd dezelfde is. Bovendien blijken ook de kerkelijke media in de hele wereld veel aandacht te hebben voor het wijdingsthema. De Amerikaanse jezuïet en journalist James Martin wijst erop dat het net de bisschoppen uit het Amazonegebied zijn die het thema uitdrukkelijk op de agenda hebben geplaatst en dat ook paus Franciscus in zijn exhortatie langer stilstaat bij de kerkelijke uitdagingen dan bij de sociale, culturele of ecologische.
De meest markante reactie kwam van Erwin Kräutler, voormalig bisschop van Xingu, in Brazilië, en spilfiguur in de synode. „Er zijn veel mensen, zoals ik, die verbijsterd zijn”, verklaarde hij over de kwestie. Dat de paus ook niets zegt over het diaconaat voor vrouwen, noemt Kräutler een strategische fout. „Door de rol van de vrouw in de brief van de paus niet echt te waarderen, werd een kans gemist. Eerlijk gezegd weet ik niet hoe ik dat moet uitleggen aan de gelovigen. Ik had echt meer vooruitgang verwacht op dat punt, omdat het een kwestie is van genderrechtvaardigheid.”
Het is waar dat de exhortatie over veel meer gaat dan ambtskwesties, maar hopelijk beseft paus Franciscus dat veel gelovigen in het Amazonegebied – en ver daarbuiten – een wezenlijk aspect missen in de exhortatie. Zij blijven hopen op nieuwe wegen. Of om het nog één keer met Kräutler te zeggen: „We kunnen niet doorgaan met structuren uit vorige eeuwen. De wereld verandert en in bepaalde opzichten moet ook de Kerk veranderen.” De pauselijke liefdesbrief blijft mooi, maar komt er ooit een vervolg?

Reageren op dit artikel? Dat kan op www.kerkenleven.be