Geen feest zoals gebruikelijk

Uitgestelde eerste communies en vormsels vinden plaats in nieuwe schooljaar

De eerste communies en vormsels die wegens de coronapandemie werden uitgesteld, zullen zoals gepland plaatsvinden in het nieuwe schooljaar. Dat kon door het verbod op publieke vieringen onmogelijk in de gebruikelijke periode tussen Pasen en Pinksteren. De bisschoppen beslisten daarop de eerste communies te verschuiven naar het nieuwe schooljaar en de vormsels naar de maanden september en oktober.
Midden augustus gaven de bisschoppen van ons land groen licht voor de uitgestelde vormsels, uiteraard met respect voor alle door de overheid opgelegde veiligheidsmaatregelen. De mondmaskerplicht en de veiligheidsafstand dienen te worden gerespecteerd en er worden hoogstens tweehonderd personen toegelaten. Ook zal de vormheer niet zalven met de duim, maar met een met chrisma geïmpregneerd wattenstaafje. De organisatie van het vormselsacrament verschilt echter van bisdom tot bisdom.
„Voor de kinderen en hun gezinnen viel het uitstel zwaar”, weet mgr. Lode Aerts, bisschop van Brugge en verantwoordelijk voor liturgie en catechese. „Nog langer uitstellen zou leiden tot ontgoocheling. De bisdommen voorzien de vormsels eind september of begin oktober. Dat de organisatie verschilt per bisdom, heeft te maken met tradities en met wie er vormheer is. Er zijn plaatsen waar de deken het sacrament bedient, elders is het de bisschop en zijn medewerkers. Eenzelfde verscheidenheid zien wij ook in de liturgie. Sommigen plannen een kort, eenvoudig liturgisch moment.”
Hoe dan ook wordt het een uitdaging van het vormsel een feestelijk en waardig moment te maken. „De beperkingen dagen ons uit tot creativiteit”, beaamt de bisschop van Brugge. „Het is [node:field_streamers:0] niet normaal dat we afstand moeten houden en dat raakt ons. Wellicht herontdekken we de kracht van het sacrament, dat te maken heeft met Jezus. Met eenvoudige gebaren proberen we nu gastvrij te zijn.”
„Ouders verwachten een communie- of vormselviering zoals gebruikelijk, met feest en zang, maar dat kan dus niet”, zegt Ria Thaens, verantwoordelijke catechese in het bisdom Hasselt. „Dat valt velen moeilijk, ook in de parochies. Niet elke kerk kan tweehonderd mensen ontvangen. Ontdubbelen lijkt dan een oplossing, maar de kinderen willen samen vieren, niet met de helft. Bovendien tellen vele parochies vrij grote groepen communicanten en vormelingen. Ook de symboliek lijdt eronder. Een wattenstaafje bij de zalving is niet ideaal, maar dat is nu eenmaal zo. Voor de veiligheid moet het zo.”
De opstart van het nieuwe catechetische jaar wordt ook ongezien. „Veel parochies organiseren de catechese in groepjes thuis”, zegt Thaens. „Zal dat nog mogen? Parochies richten zich nu op grotere bijeenkomsten en op digitale alternatieven. Dat laatste is onstuitbaar en we zullen daarin moeten leren. Op dat vlak zien we al verschillen tussen parochies, al blijft de initiatie gekoppeld aan de kracht van het samenkomen. Geloven doe je immers niet in je eentje.”
„We sturen voor de toekomst aan op eenvoud en souplesse”, zegt mgr. Aerts. „En we zijn overtuigd dat het zal slagen. Duidelijk is alvast dat we niet langer op automatische piloot voortkunnen. Paus Franciscus nodigt ons uit naar de kern te gaan. De eerste communie, dat is bij Jezus mogen komen. Het vormsel is de ervaring dat Gods Geest er is en dat God voor ons zal zorgen.”