‘Academische passie mag geen slavernij of verslaving worden’

Eind mei verkoos de faculteit theologie en religiewetenschappen aan de KU Leuven een nieuwe decaan. Voor het eerst kwamen daar debatten aan te pas en uitgebreide visieteksten. Een ruime meerderheid van zowel het personeel als van de studenten schaarde zich op basis daarvan achter Bénédicte Lemmelijn.

Toen Bénédicte Lemmelijn (52) in 2003 professor Oude Testament werd, had ze aan de hele faculteit slechts één vrouwelijke collega, die een paar jaar later op emeritaat ging. „Het duurde toen bijna tien jaar tot ik niet meer de enige was, maar vandaag zijn vrouwelijke hoogleraren gelukkig vanzelfsprekend”, zegt ze. „Nu breekt het moment aan om de faculteit klaar te maken voor de toekomst. Daarom wil ik ook de jongste generatie betrekken in het beleid.”

– Wat betekent de faculteit voor u?
Ik was zeventien toen ik begon te studeren. Sindsdien bracht ik bij wijze van spreken mijn hele leven door aan de faculteit. Ik werd hier volwassen en alles wat ik nadien leerde, leerde ik hier. Het maakte me altijd trots te studeren en te werken aan een instelling met een rijke traditie die teruggaat tot 1432. Passeer ik in de gang portretten van gewichtige professoren van weleer, dan vraag ik me soms even af wat ze van mij zouden denken. Maar op mijn manier bouw ik voort op die traditie.
– Wat motiveerde u voor de taak van decaan?
Vanaf 2014 was ik vijf jaar vicedecaan. Achteraf bleven mensen me aanspreken over mijn ideeën. Geleidelijk aan besefte ik dat het goed zou zijn verantwoordelijkheid op te nemen en actief mee te werken aan vernieuwing. Nu werk ik aan een meer participatief faculteitsbestuur, met rond elk van de drie vicedecanen een klein team van collega’s met diverse leeftijden, graden en achtergronden.
Ik maakte in mijn leven altijd bewuste keuzes. Het leven is geen rechte lijn, maar een opeenvolging van golven. „Nu moet je je carrière lanceren”, zei een oudere collega me toen ik net postdoctoraal onderzoeker was, maar voor mij was het toen het moment voor kinderen en daar kwam ik ook uitdrukkelijk voor uit. Nu slaan die kinderen hun vleugels uit en sta ik voor een periode van nieuwe keuzes, in het bijzonder dit engagement, met uitdrukkelijke steun van hen en van mijn man.
– Uw visietekst bespreekt onder meer dat leven naast het academische. Waarom?
In de brede universitaire wereld, hier en in het buitenland, is het academische aspect nog vaak allesoverheersend. Pas vastbenoemd zei ik eens dat een vergadermoment niet paste omdat ik de kinderen moest halen. „Vermeld hen niet, zeg gewoon dat je niet kunt, het ontploft in je gezicht”, zei een collega goedbedoeld. Ik wilde dat uitdrukkelijk wel doen. Als we niet eens durven te zeggen dat we ook leven, verandert er nooit iets. Er zijn wetenschappers die tijdens de lunch enkel projecten en publicaties bespreken. Mag het ook eens gaan over het weekend? Ons grootste goed is onze innerlijke vrijheid. Zoals de heilige Benedictus al wist, hebben we naast het [node:field_streamers:0] labora ook het ora nodig, naast werk ook gebed, rust en tot onszelf komen, en dat in evenwicht. Academische passie is prachtig, maar het mag slavernij noch verslaving worden. Ik zie overigens dat jongeren bewuster bezig zijn met die balans en ik wil daar openheid voor creëren.
– U bent lid van de Pauselijke Bijbelcommissie, geeft lezingen, schrijft. Heeft u dat nodig?
Als taalliefhebber belandde ik bij de Bijbelse tekstkritiek, wellicht de meest technische van de deeldisciplines in de theologie, maar wetenschap beoefenen enkel voor een kleine gespecialiseerde groep was nooit mijn bedoeling. Ik deel onderzoek graag breed. Mijn motivatie om te kiezen voor theologie was immers intrinsiek dat ik iets wilde doen voor God en mensen. Bij elke lezing te lande merk ik aan vragen hoe groot de nood aan zingeving is. Zoveel mensen zijn op zoek, binnen en buiten de Kerk, en daar zijn wij als wetenschappers nog te weinig mee bezig. Die lezingen heb ik dus niet zo zeer nodig, maar ik voel dat ik inga op een behoefte van velen. Wellicht wordt dat nu moeilijker in een drukkere agenda, maar mijn columns in onder meer Tertio blijf ik schrijven. Dat doe ik graag. In het najaar verschijnt er overigens een verzamelbundeling.

– Heeft de faculteit theologie ook een rol te spelen voor de Kerk, gelovigen en zoekers?
Ze moet een open venster op de wereld hebben, dichtbij en veraf. Ze moet, met beide voeten in de realiteit, actief meedenken over de uitdagingen van Kerk en samenleving. Waarom is ze er anders? Daarnaast wil ik inzetten op wetenschapscommunicatie. Het is goed dat we al navormingen organiseren zoals Didachè, LOGOS, AMOS en de Vredesdag, maar ik denk dat er meer kan. Er klopt iets niet als enerzijds zoveel mensen op zoek zijn en anderzijds de faculteit niet zou groeien. Velen praten op een haast religieuze manier over bewust leven in harmonie en verbondenheid met al wat leeft. Ze beseffen vaak niet wat de joods-christelijke traditie te bieden heeft en hebben geen idee wat theologie eigenlijk is, net zomin als de Kerk en de theologie genoeg beseffen waarnaar die mensen, op velerlei wijzen, fundamenteel zoeken. De dialoog tussen beiden biedt kansen, die we te weinig omarmen.

Reageren op dit artikel? Dat kan op www.kerkenleven.be