Kerkelijk landschap steeds oecumenischer

Gebedsweek voor de Eenheid van de Christenen in nieuwe context door groei van vooral de orthodoxie

Ook op kerkelijk vlak wordt Vlaanderen steeds diverser, en niet alleen in grote steden. Ook in landelijke gebieden zag men de voorbije jaren een toename van niet-katholieke christelijke gemeenschappen.
Cijfers zeggen veel, maar blijken moeilijk te interpeteren. In de Denderstreek bijvoorbeeld ontstonden de voorbije jaren minstens vijftien protestantse gemeenschappen. De sterkste groeier is wellicht de Roemeens-orthodoxie, die parochies oprichtte in Zeebrugge, Hoog-straten, Sint-Niklaas, Landen en Turnhout. Evangelicale en pentecostaalse kerken, vaak met Afrikaanse of Latijns-Amerikaanse gelovigen, strijken steeds meer neer in winkelpanden in Vlaamse provinciesteden. Wordt oecumene, het streven naar eenheid onder de christenen, daardoor ook sterker?
„Ons hele kerkelijk landschap wordt internationaler, ook het katholieke”, vertelt Dirk Godecharle, coördinator Pastorale Eenheid Clara van Assisi in Turnhout. „Onze eerste opdracht is dus het bij elkaar brengen van katholieken van buitenlandse herkomst. Maar ik denk dat bij de kerkgemeenschappen in Turnhout de rooms-katholieken vandaag een minderheid vormen. Er zijn meer niet-katholieke kerkgangers. De Heilig Hartkerk, met de hoogste toren van de stad, werd overgenomen door een grote Roemeens-orthodoxe gemeenschap. In de kerk van Zevendonk zitten Roemeense protestanten, een katholieke school wordt op zondag gebruikt door vier evangelische gemeenschappen. Als een kerk een andere bestemming moet krijgen, dan is de eerste oplossing een andere christelijke groep. Zo blijft het een huis van gebed.”

Ontmoeting

Gastvrije kerkgebouwen vormen in Turnhout de eerste vorm van oecumene, de tweede is ontmoeting, al blijkt de taal vaak een obstakel. „Met de Verenigde Protestantse Kerk van België zijn de relaties uitstekend en vieren we de Week van de Eenheid”, zegt Godecharle. „Met de evangelicale groepen ligt het wat moeilijker, maar intussen bezocht ik de meeste gemeenschappen voor reportages op de parochiebladzijden. De intensiteit van het geloof is er vaak zeer sterk. Er bestaan ook zeer discrete gemeenschappen. Ja, ook in Vlaanderen leven er christenen in het verborgene.”
„De toename van christenen van andere confessies in ons land, zoals vandaag de komst van orthodoxen uit Oekraïne, is een belangrijk fenomeen dat ons uitdaagt”, stelt Peter De Mey, hoogleraar (KU Leuven) en voorzitter van de Nationale Commissie voor Oecumene.
„Het aanbieden van gastvrijheid aan niet-katholieke christenen in onze kerkgebouwen, al dan niet als medegebruik, wordt in alle bisdommen aangemoedigd. Lokaal biedt dit kansen tot oecumene. Maar ik besef dat oecumene niet meteen het meest populaire onderwerp is. Het confronteert ons, katholieken in Vlaanderen, met onszelf, en biedt ons tegelijk veel verrijking. Deze nieuwe evolutie zal jaren vergen. Niet alle gemeenschappen staan immers open en bij sommige groepen is er ook voorzichtigheid gevraagd. Maar we merken hoe plaatselijke gemeenschappen van de federale synode van evangelicale en pinksterkerken zich ook steeds meer in de dialoog engageren.”