‘Trumps migratiepolitiek onverenigbaar met evangelie’ - Amerikaanse bisschop Mark J. Seitz

Ruim een jaar na de publicatie van de encycliek Fratelli tutti van paus Franciscus werd in oktober 2021 in Rome de Fondazione Fratelli tutti opgericht. Deze stichting wil in dialoog met de verschillende culturen, de verschillende christelijke Kerken en de andere wereldreligies op basis van de voornaamste thema’s van de pauselijke encycliek een ‘sociale alliantie’ tot stand brengen. Concreet zet de Fondazione Fratelli tutti onder meer om de twee jaar een online internationale conferentie op. Het thema van de derde dergelijke conferentie van de voorbije dagen – van 6 tot en met 8 februari – luidde: ‘Wij horen samen: migranten, vluchtelingen, Internal Displaced Persons (IDP’s), en globale solidariteit.’ 

In zijn openingsrede betrok kardinaal-prefect Michael Czerny van de Dicasterie voor de bevordering van de integrale menselijke ontwikkeling bij dit alles trouwens ook de interreligieuze dialoog.

De bomen en het bos

Een punt van kritiek op de initiatieven die de Fondazione Fratelli tutti opzet, is dat het allemaal wat te veel wordt. Je ziet door de bomen het bos vaak niet meer. De voorbije dagen waren er drie continentale hubs aan het werk: een Hub of Africa, een Hub of the Americas en een Hub of Europe, telkens goed voor vele uren lezingen, interventies en debatten. Daarnaast waren er ook een openingssessie, een twee uur durende conferentie over migratie, een Oeganda-panel, een Global recap between hubs en een slotsessie. Te merken aan het beperkte aantal views van deze YouTube-sessies (zelden meer dan tweehonderd) is dat veel moeite voor relatief weinig resultaat. 

Misschien moet de Fondazione Fratelli tutti zich ooit leren houden aan de raad van Johann Wolfgang von Goethe: ‘In der Beschränkung zeigt sich erst der Meister.’ De overdaad schaadt, en toch waren er ook uiterst prangende bijdragen te volgen.

Bisschop Mark J. Seitz

Zo kwam tijdens de Hub of the Americas  de katholieke bisschop Mark J. Seitz van El Paso aan het woord. Zijn bisdom, tweemaal zo groot als België, ligt in het zuidwesten van Texas en deelt een lange grens met Mexico. Seitz is bovendien voorzitter van het comité van de Amerikaanse bisschoppenconferentie dat gaat over migratie. 

‘Wij zijn de afgelopen weken getuige geweest van een aantal verontrustende acties’, stak de bisschop van wal, ‘waaronder een bijna volledige afsluiting van de grens voor kwetsbare mensen.’ Daarnaast zijn er ook ‘initiatieven om de tijdelijke beschermde status van duizenden personen in te trekken en de inrichting van een detentiecentrum voor massale immigratie op de militaire basis van Guantanamo Bay op Cuba, een locatie die een geschiedenis heeft van associaties met mensenrechtenschendingen. Dit alles heeft angst gezaaid in vele gemeenschappen in het hele land.’

 (Beluister de tussenkomst van bisschop Seitz vanaf 01’41’’ in onderstaande video.)

Hoewel talloze Amerikaanse katholieken onder meer omwille van het abortusthema op Donald J. Trump hebben gestemd, spaart de katholieke hiërarchie haar kritiek niet op diens migratiepolitiek. Bisschop Seitz had het over een ‘verontrustend gebruik van criminele taal om migranten te beschrijven’ en ‘een regelrechte aanval op het recht op burgerschap zoals voorzien door het 14de amendement van de Amerikaanse grondwet’. De bisschop citeerde daarbij cijfers: ‘In de Verenigde Staten leven zowat 11 miljoen mensen zonder verblijfsvergunning; 22 miljoen mensen hebben te maken met familieleden die zonder papieren in ons land verblijven; 4,4 miljoen kinderen leven bij ouders zonder papieren. Vele van die mensen wonen al tien jaar of langer in de Verenigde Staten.’ De bisschop koppelde de huidige ‘disfunctionele benadering van immigratie’ dan ook aan ‘een diepere crisis van de democratie’.

Veldhospitaal

De deportaties die de Trump-administratie heeft aangevat, omschreef de bisschop als een ‘economische catastrofe, een sociale- en gezinscatastrofe, en een morele catastrofe, onverenigbaar met de morele wet en met het evangelie’.

Seitz ging ook dieper in op hoe de Amerikaanse katholieke Kerk op deze crisis kan reageren. ‘Dit alles biedt ons een concrete kans om de visie van de Kerk als een veldhospitaal in de praktijk te brengen’, zei de bisschop van El Paso. ‘De mensen zonder papieren maken deel uit van onze parochies, onze buurten en onze gemeenschappen. Documenten of geen documenten, ze zijn een belangrijk deel van ons, en dus moet er een reactie komen.' 

‘Als één persoon lijdt, lijden allen', zo citeerde hij Paulus. 'Dit is wat het betekent om een eucharistische gemeenschap te zijn.’

Mattheüs 25

Bisschop Seitz vertelde hoe hij onlangs in een meer rurale – en dus wellicht conservatieve - parochie in zijn bisdom was en hoe een migrant die net beslist had spontaan naar zijn thuisland Colombia terug te keren, daar na de viering het woord nam. 

Seitz: ‘De man heette Jesus – hoe providentieel kan de realiteit niet zijn? – en stond erop iedereen in de parochie persoonlijk te bedanken. Hij deed dat met de woorden van Jezus uit het 25ste hoofdstuk van Mattheüs: Ik had honger, en jullie hebben mij te eten gegeven; ik had dorst, en jullie gaven mij te drinken; ik was een vreemdeling, en jullie boden mij onderdak. De gemeenschap was tot tranen toe bewogen.’

Seitz verwees dan ook naar de parabel van de Barmhartige Samaritaan om duidelijk te maken dat ‘iedereen potentieel mijn naaste is'. 'Deze parabel staat niet alleen voor een ‘universele ethiek’ om aardig te zijn voor iedereen of een ‘burgerlijke ethiek’, een soort escapisme om je goed bij te voelen.’

‘Ook de meest ‘ongemakkelijke persoon’ is mijn naaste – of zoals in Jezus’ parabel: de persoon van wie ik het minst dacht dat het mijn naaste was, de man van een ander volk die gewond en vuil langs de kant van de weg ligt en waar iedereen aan voorbijloopt. En dus ook deze meest ‘ongemakkelijke persoon’ dien ik concreet als mijn naaste te beschouwen en te behandelen’, aldus bisschop Seitz. ‘Dat is de betekenis van de christelijke Agape: de migrantenfamilie die de grens overstak, dat zijn je naasten, of je ze nu leuk vindt of niet. Als je beseft dat zij je naasten zijn – mensen van jouw vlees en bloed, zoals de Hebreeënbrief het benadrukt –, en als je de wonden in hun vlees aanraakt, dan verandert alles: je begint mee te bouwen aan het Koninkrijk van God. Familie, volk en natie zijn natuurlijk belangrijk, maar Jezus leert ons dat het ook afgoden kunnen worden, of politieke slogans…’

Clash

‘Het Koninkrijk van God’, besloot bisschop Seitz, ‘wordt niet opgebouwd met slogans, maar stap voor stap, met concrete daden van naastenliefde, spontaan, ontmoeting per ontmoeting, telkens gericht op een welbepaalde naaste. Daarom zal ik alvast nooit ophouden het evangelie van Jezus te prediken, de Christus die onder ons aanwezig is in de migranten. Is er een clash tussen de Kerk en de huidige politieke autoriteiten op het vlak van migratie? Natuurlijk is die er, laat ons daar maar eerlijk over zijn. Een evangelische houding brengt elke politieke orde in gevaar die louter gebaseerd is op eigenbelang en op een verafgoding van controle en veiligheid. De Kerk is ervan overtuigd dat het streven naar menselijke broederlijkheid en het risico van de naastenliefde de sociale vrede in en morele grondslag van de samenleving meer ten goede komt dan elk veiligheidsdiscours of strijd tegen mensen zonder papieren.’

Engagement van de Kerk

Maar bisschop Seitz hield het niet bij mooie woorden, hij beschreef ook hoe de Amerikaanse Kerk waar probeert te maken wat hij verkondigde. ‘Iedereen heeft in deze pastorale crisissituatie zijn rol te spelen en we ontwikkelen ook nieuwe samenwerkingsverbanden. Zo bijvoorbeeld ondersteunen we uitdrukkelijk initiatieven waar migranten informatie kunnen krijgen over hun rechten en over welke opties ze hebben, via zogenaamde Know your rights-sessions. Wij zoeken ook uit hoe we hun rechten kunnen beschermen, hun gezinnen, hun woningen, hun ondernemingen, hun jobs – want zij spelen een cruciale rol in vele sectoren van ons economisch leven. Op lokaal vlak werken we daarbij zo nauw mogelijk samen met plaatselijke politici, verantwoordelijken van het middenveld en leiders van andere religieuze denominaties. En verder zetten we vooral in op een ander discours: Migranten zijn geen criminelen, maar onze naasten!’