Ik kan het zelf, zei mijn zoontje na de eerste dag in de kleuterklas. Hij gooide zijn jas op de grond, stak zijn armen in de mouwen en zwierde het hele geval over zijn hoofdje. Eén simpel gebaar maar een reuzenstap in zijn leven. Niets is nog hetzelfde als je eenmaal geproefd hebt van de vrijheid die je ontwikkeling geeft.
Ik moet er geregeld aan terugdenken nu ik die drang naar vrijheid en ontwikkeling weleens verstopt zie achter het scherm van een computer, tablet of telefoon.
De kinderen houden ons met hun schermpjes een belangrijke spiegel voor.
Niet alleen bij mijn zoon, overigens. En niet alleen bij de ‘jeugd van tegenwoordig’. Misschien is het uitbesteden van ons zelfstandig denken ook al wel langer bezig dan de introductie van het kleine scherm met zijn influencers en sociale bubbels.
Denkkracht uitbesteed aan computers en demagogen
De kinderen houden ons een belangrijke spiegel voor, terwijl de technologietrein onverminderd voort draaft en zelfs een paar versnellingen hoger schakelt met de razendsnelle ontwikkeling van artificiële intelligentie. We beleven een tijd waarin onze menselijkheid getest wordt. Volgens René Descartes (1596-1650) bestond die menselijkheid wezenlijk in ons denken. Ik denk dus ik ben. Dat ik kan nadenken, is het bewijs van mijn bestaan. Wat als onze denkkracht meer en meer wordt uitbesteed aan computers en demagogen?
Empathie en engagement
Wat ons wezenlijk mens maakt, is iets wat eigenlijk nog aan dat denken voorafgaat. Vorige week vond in Parijs een belangrijke top plaats over de regulering van artificiële intelligentie. Om te maken dat de technologie een hulp is voor de mens en niet het exclusieve bezit van enkele superrijken die de wereldorde domineren, moet ze onder controle blijven van mensen en samenlevingen die het goede voorhebben met de planeet en al wat erop ademt en leeft. Een serieuze uitdaging voor ieders denkkracht, maar ook vooral voor ieders empathie en engagement.
Want wat voor die beleidsmakers in het groot geldt, geldt ook voor ieder van ons in het klein. De technologie moet ons niet afschrikken, maar uitdagen om een nieuwe jas aan te trekken. Een warme jas, om op ontdekking te gaan in die wondere wereld en daarin de kracht van ‘ik kan dat zelf’ te herontdekken.
