'Die afdaling van Jezus geldt niet slechts voor het verleden, maar raakt ook het leven van ieder van ons', aldus paus Leo XIV. © Vatican Media
Een nieuwe schepping is mogelijk, zelfs als we de bodem hebben bereikt - paus Leo XIV [catechese]
Cyclus – Jubileum 2025. Jezus Christus onze hoop.
III. Het Pasen van Jezus.
8. De nederdaling ter helle. ‘Zo ging Hij heen en predikte voor de geesten in de kerker…’ (1 Pt 3,19).
Geliefde broeders en zusters,
Ook vandaag staan we stil bij het mysterie van Paaszaterdag. Het is de dag van het Paasmysterie waarbij alles onbeweeglijk lijkt en stil, terwijl in werkelijkheid een onzichtbaar heilsgebeuren plaats heeft: Christus daalt af ter helle om de boodschap van de Verrijzenis te brengen aan allen die in de duisternis en in de schaduw van de dood leefden.
Dit gebeuren, dat de liturgie en de traditie ons hebben overgeleverd, is het meest diepe en radicale gebaar van Gods liefde voor de mensheid. Inderdaad, het volstaat niet te zeggen en te geloven dat Jezus voor ons gestorven is. Men moet beseffen dat de trouw van zijn liefde ons heeft willen zoeken daar waar we ten onder waren gegaan, daar waar men slechts kan komen gestuwd door de kracht van een licht dat in staat is de heerschappij van de duisternis te overwinnen.
Onderwereld
De onderwereld is, in de opvatting van de Bijbel, niet zozeer een plaats maar wel een bestaanservaring: de ervaring waarin het leven krachteloos is en lijden, eenzaamheid, schuld en vervreemding van God en van de anderen een feit zijn.
De onderwereld is, in de opvatting van de Bijbel, niet zozeer een plaats maar wel een bestaanservaring.
Ook in die afgrond is Christus bij ons, door de poorten van dit rijk van de duisternis open te breken. Hij gaat binnen, bij wijze van spreken, in de woning zelf van de dood, om ze leeg te maken, om de bewoners ervan te bevrijden, door ze, een na een, bij de hand te nemen. Dat is de nederigheid van God die niet stilstaat bij onze zonde, die niet ontsteld raakt door de uiterste afwijzing vanwege het menselijk wezen.
Geesten in de kerker
De apostel Petrus, in het korte stukje dat wij uit zijn eerste brief hebben gehoord, zegt ons dat Jezus, door de Heilige Geest opnieuw tot leven gewekt, de boodschap van de verlossing ging brengen 'ook aan de geesten in de kerker' (1 Pt 3,19). Dit is een van de meest ontroerende beelden die men niet in de canonieke Evangelies aantreft, maar in een zogenaamd apocriefe tekst genaamd het Evangelie van Nicodemus.
Lees ook
Volgens deze traditie is de Zoon van God binnengetreden is de meest dichte duisternis met het doel ook de laatste van zijn broeders en zusters te bereiken om ze vandaar in zijn licht te brengen.
In dit gebaar is heel de kracht en de tederheid van de paasboodschap aanwezig: de dood heeft nooit het laatste woord.
Ook vandaag
Geliefden, die afdaling van Jezus geldt niet slechts voor het verleden, maar raakt ook het leven van ieder van ons. De onderwereld is niet slechts de toestand van wie overleden is, maar ook van wie de dood beleeft omwille van kwaad en zonde. Het is ook de dagelijkse hel van de eenzaamheid, van de schaamte, van de verlatenheid, van de vermoeidheid om te leven.
De Heer daalt daar neer waar de mens zich uit angst verborgen heeft en Hij roept hem bij name.
Christus treedt binnen in al deze duistere werkelijkheden om ons de liefde van de Vader te tonen. Niet om te veroordelen, maar om te bevrijden. Niet om te beschuldigen, maar om te redden. Hij doet dat zonder gedruis, op de punten van de tenen, zoals bij het betreden van een ziekenkamer wanneer men steun en hulp komt bieden.
De Kerkvaders, hebben bladzijden lang de extreme schoonheid beschreven van dit gebeuren als een ontmoeting: tussen Christus en Adam. Een ontmoeting die symbool staat voor alle mogelijke ontmoetingen tussen God en mens. De Heer daalt daar neer waar de mens zich uit angst verborgen heeft en Hij roept hem bij name, Hij neemt hem bij de hand, helpt hem recht, brengt hem in het licht. Hij doet dat met alle gezag, maar ook met oneindige zachtheid, als een vader met een zoon die bang is niet meer bemind te worden.
Jezus redt
In de Oosterse iconen van de Verrijzenis, wordt Christus afgebeeld terwijl Hij de deuren van de hel opent en, door zijn armen te strekken, grijpt Hij de polsen van Adam en Eva. Hij redt niet slechts zichzelf, keert niet solo naar het leven terug, maar sleept heel de mensheid met zich mee.
Dat is de ware heerlijkheid van de Verrezene: het is de kracht van de liefde, het is de solidariteit van een God die zich niet wil redden zonder ons, maar slechts met ons. Een God die niet opstaat tenzij door onze miseries te omarmen en door ons op te richten met het oog op een nieuw leven.
Nieuwe schepping
Paaszaterdag is dus de dag waarop de hemel de aarde meer in de diepte bezoekt. Het is de tijd waarin elke hoek van de mensengeschiedenis geraakt wordt door het licht van Pasen. En als Christus tot daar is kunnen neerdalen, dan kan niets van zijn verlossing worden uitgesloten.
Ook niet onze nachten, ook niet onze meest antieke schulden, ook niet onze verbroken relaties. Er bestaat geen dermate verwoest verleden, geen zodanig verwoeste geschiedenis, dat die niet zou kunnen geraakt worden door de barmhartigheid.
Geliefde broeders en zusters, afdalen is voor God geen nederlaag, maar de vervulling van zijn liefde. Het is geen mislukking, maar leven waardoor Hij toont dat geen plaats te ver is, geen enkel hart te gesloten, geen enkel graf te verzegeld voor zijn liefde. Dat troost ons, dat ondersteunt ons.
En als we soms de indruk krijgen de bodem te hebben bereikt, laten we ons dan herinneren: dit is de plaats vanwaar God in staat is een nieuwe schepping te beginnen. Een schepping bestaande uit opgerichte mensen, vergiffenis ontvangen harten, opgedroogde tranen.
Paaszaterdag is de stille omarming waardoor Christus heel de schepping aan de Vader toont om haar opnieuw een plaats te geven in zijn plan van verlossing.
Vertaald uit het Italiaans door Marcel De Pauw msc