COP30 Brazil-Amazonia: Kerk belooft sterk op te komen voor rechten van het globale Zuiden

De 30ste jaarlijkse klimaatconferentie van de Verenigde Naties, COP30, vindt plaats in de Braziliaanse kuststad Belem. Van hieruit strekt het grootste regenwoud ter wereld zich uit over het onmetelijke land en zijn buren.

Hoewel er kritiek kwam op de keuze voor deze minder bereikbare en toegeruste stad, verdedigt president Lula de beslissing zo: ‘Dit is een kans voor politici, diplomaten, wetenschappers, activisten en journalisten om de realiteit van de Amazone met eigen ogen te zien. We willen dat de wereld de werkelijke toestand van de bossen, het grootste stroomgebied van de planeet, en de miljoenen mensen die in de regio wonen, leert kennen. Tops als deze mogen niet louter een etalage zijn voor goede ideeën of een jaarlijkse bijeenkomst voor onderhandelaars. Ze moeten momenten zijn van contact met de realiteit en van effectieve actie om klimaatverandering aan te pakken.’

Heilige kans

En terwijl de VS onder Donald Trump hun kat naar de nieuwe klimaattop sturen, nadat zelfs het hele bureau voor klimaatdiplomatie werd opgedoekt, publiceert de bisschoppenconferentie van dat land samen met Catholic Relief Services een oproep tot ‘dringende, moedige maatregelen om Gods schepping en de mensen te beschermen’. 

Ze waarschuwen dat ‘het niet zorgvuldig omgaan met Gods schepping, onze verantwoordelijkheid als één menselijke familie negeert’. Het klimaat is een gemeenschappelijk goed, dat aan iedereen toebehoort en voor iedereen bedoeld is. Solidariteit tussen generaties is daarom niet zomaar een optie. ‘Het Heilig Jaar biedt een heilige kans om relaties te herstellen en de schepping te vernieuwen nu het geschenk van het leven ernstig wordt bedreigd’, klinkt het. 

Geen liefdadigheid, maar rechtvaardigheid

De landen van het globale Zuiden hameren op financiële steun, niet uit liefdadigheid, maar uit rechtvaardigheid. In een open brief in The Guardian verwoordt de Braziliaanse president het zo: ‘Om deze crisis samen het hoofd te bieden, hebben we middelen nodig. We hebben gemeenschappelijke maar verschillende verantwoordelijkheden. Het zuidelijk halfrond vraagt meer toegang tot middelen – niet uit liefdadigheid, maar uit rechtvaardigheid. Rijke landen hebben het meest geprofiteerd van de op koolstof gebaseerde economie. Zij moeten nu hun verantwoordelijkheid nemen, niet alleen door toezeggingen te doen, maar ook door hun schulden te betalen.’ Zelf doet hij meteen een constructief voorstel: de creatie van een fonds dat landen die hun regenwoud beschermen beloont, net als landen die in het fonds investeren.

Intussen laat de VN weten dat het Akkoord van Parijs vruchten afwerpt. We stevenen niet meer af op 4 graden opwarming. Maar wel nog op 2,6 graden, wat nog altijd het risico inhoudt op een totale ontsporing van het ecosysteem. Het uitvoeren van dat akkoord uit 2015 moet dus sneller en beter.

Integrale ecologie

In lijn met de encycliek Laudato si’ van paus Franciscus vragen de VS-bisschoppen en Catholic Relief Services de wereldleiders om ‘te luisteren naar de roep van de aarde en de roep van de armen, gezinnen, inheemse volkeren, migranten en gelovigen over de hele wereld’. Ze sommen de concrete uitdagingen van COP30 op:

• investeringen in klimaatadaptatie
• ambitieuze reductie van CO2-uitstoot
• financiering voor klimaatschade voor kwetsbare gemeenschappen
• een rechtvaardige transitie naar duurzaamheid, die armen niet in de steek laat
• tijdige, transparante klimaatfinanciering en schuldverlichting

Al deze acties samen, zo leest de verklaring, ‘kunnen bijdragen aan een integrale ecologie en prioriteit voor de armen en gemarginaliseerden in het proces’.

Heilige Stoel op COP30

Eind 2023 was paus Franciscus nog van plan om lijfelijk deel te nemen aan de COP in Dubai. Problemen met zijn gezondheid doorkruisten die plannen. Kardinaal Parolin bracht wel de pauselijke speech ten gehore.

Aan COP30 in Brazilië neemt de Heilige Stoel deel in hoofde van kardinaal Czerny, prefect van het Dicasterie voor Integrale Menselijke Ontwikkeling. Op zijn reis in Bangladesh beloofde hij op 4 november alvast op te komen voor de belangen van het globale Zuiden. 'De Kerk zal zeer aanwezig zijn en er de stem versterken van landen als Bangladesh die zwaar te lijden hebben onder de keuzes, maatregelen en levensstijlen van andere landen', zei hij. 'De slachtoffers van de klimaatverandering lijden onder internationaal onrecht.' (LW)

Bronnen: Vatican News / The Guardian / COP30