Vervanging godsdienstlessen door ander vak in officieel onderwijs is ongrondwettelijk

In het Vlaams regeerakkoord was afgesproken om die twee lesuren vanaf volgend schooljaar te vervangen door een vak waarin alle levensbeschouwingen aan bod komen. Maar dat is niet in lijn met de Grondwet, blijkt nu uit verschillende juridische adviezen. Donderdag kwam dat ter sprake in de commissie onderwijs van het Vlaams parlement. Aparte lessen godsdienst of niet-confessionele zedenleer zullen dan toch niet volledig geschrapt worden in het officieel onderwijs.

Minsiter Zuhal Demir (N-VA) gaf in de commissie enige duiding over de geleverde juridische adviezen, en wilde niet vooruit lopen op het overleg binnen de Vlaamse regering. ’Twee uren levensbeschouwing in het officieel onderwijs vervangen door twee uur interlevensbeschouwelijke dialoog is op zichzelf waarschijnlijk niet in lijn is met artikel 24, §1, van de Grondwet. Ik verwijs naar de betreffende bepaling in de Grondwet: ‘De scholen ingericht door openbare besturen bieden, tot het einde van de leerplicht, de keuze aan tussen onderricht in een der erkende godsdiensten en de niet-confessionele zedenleer.’'

Volgens de adviezen zou twee uur interlevensbeschouwelijke dialoog mogelijk niet kunnen worden aanzien als godsdienst of niet-confessionele zedenleer. De minister wil wel 100 miljoen besparen op de levensbeschouwelijke vakken. Directies en onderwijskoepels hadden eerder laten weten hoe moeilijk de organisatie nu verloopt.

Niet voorbijgestreefd

‘Praktische problemen moeten een praktische oplossing krijgen’, zei Vlaams parlementslid Loes Vandromme (CD&V). ‘Het is heel complex, maar levensbeschouwing is absoluut niet voorbijgestreefd. Zingeving vanuit een levensbeschouwing is niet voorbijgestreefd, en organisatorische uitdagingen moeten we organisatorisch opvolgen en aanpakken. Het is alvast goed, minister, dat u naar alle actoren luistert en een weloverwogen beslissing wilt nemen.’

De minister hoopt om tegen Kerstmis - ‘een periode dat iedereen even tot bezinning komt - een beslissing te kunnen nemen. ‘Niet alleen ik, ook de leerkrachten die levensbeschouwing geven, vragen aan mij hoe het zit. We moeten dat zo snel mogelijk weten.’ 

Ouders moeten kunnen blijven kiezen

Eerder had de website Thomas (van en voor godsdienstleerkrachten) over de kwestie gereflecteerd: ‘De ongrondwettelijkheid (met name het gebrek aan keuze van de ouders) zou kunnen opgevangen worden door in het leerplan de garantie te voorzien dat 50% van de inhoud aan de eigen traditie kan besteed worden, aan de hand van verschillende ‘inrijpoorten’ (de huidige vakken) die ouders kunnen kiezen voor hun kind. De 50%-regel die garantie biedt dat de helft van het vak inhoudelijk over de eigen levensbeschouwing gaat, zou ook een antwoord kunnen bieden op de inhoudelijk-pedagogische vraag naar initiatie in en kennismaking met de eigen levensbeschouwing, aan de hand van verschillende ‘inrijpoorten’ (de huidige vakken) die ouders kunnen kiezen voor hun kind.’

Maar ook: ‘Als deze beleidslijn gerealiseerd wordt, dan gebeurt dit best op basis van een voorafgaande, grondige evaluatie van het huidige experiment in de derde graad, en gefaciliteerd door nieuw onderzoek van universiteiten en hogescholen over de thematiek, in samenwerking met de lerarenopleidingen in Vlaanderen; de invoering gebeurt best gefaseerd. In de context van de derde graad van het secundair onderwijs is gebleken dat dit niet onmogelijk is, in een gedeeld eigenaarschap tussen onderwijsverstrekkers, erkende instanties, inspectie-begeleiding en de vele leerkrachten van de levensbeschouwelijke vakken.’ Er zal ook moeten nagedacht worden over de macro-gevolgen van een dergelijke beslissing. (EDS)

Bronnen: Vlaams Parlement/Thomas