5 dingen om te onthouden uit consistorie van paus met kardinalen

Paus Leo XIV riep op 7 en 8 januari een buitengewoon consistorie-  een kardinalenvergadering - samen van twee dagen, met 170 kardinalen. Negen maanden na zijn verkiezing en eindelijk verlost van de verplichtingen die zijn voorganger Franciscus op zich had genomen in verband met het Jubeljaar 2025, wil paus Leo XIV zijn eigen programma uitvoeren. Anders dan conservatieve, vooral dan Angelsaksische, media lieten uitschijnen, ligt dat programma in de lijn van zijn voorganger.

1.  Het was een synodaal overleg

Kardinalen hadden verwacht dat de paus een uitvoerige tekst of een lange toespraak over zijn programma ging voorstellen, maar neen, het consistorie werd een synodaal overleg, waar de kardinalen zelf over de gespreksthema’s mochten stemmen. Net zoals tijdens de wereldsynode van vorig jaar zaten ze in de aula-Paulus  VI aan ronde tafels en konden ze openlijk met elkaar in gesprek gaan. De paus luisterde vooral. Hij maakte veel aantekeningen, was zeer aandachtig. ’Ik voel, ik ervaar de behoefte om op jullie te kunnen rekenen,’ zei de paus de kardinalen aan het einde van de eerste van de drie werksessies van het consistorie. ‘Het is belangrijk dat we samenwerken, dat we samen onderscheiden, dat we zoeken naar wat de Geest van ons vraagt.’

2.  Synodaliteit en evangelisatie als speerpunten

Vanwege tijdgebrek moesten de kardinalen twee vragen kiezen uit vier mogelijke onderwerpen. Het voorstel om een ​​debat te houden over de relatie tussen de hervorming van de curie en de lokale Kerken kreeg geen meerderheid. Evenmin kreeg het verzoek van conservatieve kringen om de traditionele vorm van de katholieke mis te bespreken (genoemd de liturgische kwestie) een meerderheid. 

De focus van de gesprekken lag daarentegen op synodaliteit en vervolgens op een herlezing van paus Franciscus' exhortatie Evangelii gaudium. Er waren twintig groepen, verdeeld per taal: elf met niet-kiesbare verkardinalen en negen met verkiesbare kardinalen – diocesane bisschoppen en curiekardinalen die nog in dienst zijn.

3. Consistorie wordt een blijvend instrument

Paus Leo XIV wil een nieuw collegiaal ritme instellen. Hij kondigde aan dat er eind juni, rond het feest van Petrus en Paulus op 29 juni, een nieuw consistorie zal plaatsvinden. Het lijkt op een nieuwe relatie met het college van kardinalen, dat nu effectief zijn raadgevend orgaan wordt. Er werd gezegd dat er minstens een keer per jaar een dergelijke vergadering zal worden gehouden. Wat de inhoud betreft, is er nog geen specifiek thema voor de bijeenkomst in juni vastgesteld. Maar qua vorm is de boodschap duidelijk: Leo XIV wil van deze collegiale bijeenkomsten een blijvend instrument maken om hem te helpen bij het bestuur van de Kerk.

4. Vanuit het perspectief van de wereldkerk 

Na het consistorie was er ’s avonds nog een persconferentie waar kardinaal Luis José Rueda Aparicio, aartsbisschop van Bogotá in Colombia, kardinaal Stephen Brislin, aartsbisschop van Johannesburg in Zuid-Afrika, en kardinaal Pablo David, bisschop van Kalookan op de Filippijnen, aanwezig waren. Merk op dat het om drie kardinalen uit de ‘jonge Kerken’ gaat. Het zwaartepunt van de wereldkerk ligt daar en dat voelen we ook aan de prioriteiten die de wereldkerk kiest. Kardinaal Brislin omschreef de ervaring als 'zeer verrijkend', dankzij de verschillende perspectieven die het mogelijk maakten om een ​​dieper inzicht te krijgen in de behoeften van de wereld. Hij benadrukte dat de bijeenkomst had bijgedragen aan een herontdekking van paus Franciscus' programmatekst uit 2013. 'De vreugde van het evangelie' blijft zeer relevant en actueel. De Kerk zou de tekst moeten herontdekken en gebruiken. De kardinalen, uit alle hoeken van de wereld gekomen, krijgen eindelijk de kans om elkaar beter te leren kennen.

5. Radcliffe waarschuwt voor ideologische concurrentie

De drie kardinalen ontkenden dat er tijdens de beraadslagingen van het consistorie kritiek was geuit op de uitspraken en besluiten van de overleden paus. Paus Leo XIV loopt in de voetsporen van zijn voorganger, al is hij veel bedachtzamer en sterk gefocust op de eenheid van de Kerk. Kardinaal David merkte op dat er ook naar de teksten van Benedictus XVI werd verwezen, en er dus een grote continuïteit is. In zijn meditatie aan de kardinalen waarschuwde Timothy Radcliffe voor ideologische concurrentie binnen de Kerk. Hij zei dat degenen die traditioneler ingesteld zijn en zij ‘die meer vreugde vinden in Gods verrassende vernieuwing’ niet tegenover elkaar moeten staan. (EDS)