Bisschop Bonny wil tegen 2028 gehuwde mannen tot priester wijden

Johan Bonny, de bisschop van Antwerpen, wil gehuwde mannen tot priester wijden. Dat zegt hij met zoveel woorden in de pastorale brief Implementatie van het synodaal proces in bisdom Antwerpen. Het voorstel is zonder meer opvallend en strookt niet met de lijn van het Vaticaan.

Bonny schrijft: ‘Wanneer ik parochies of pastorale eenheden bezoek, ontmoet ik geregeld personen in wie de gemeenschap een goede priester zou zien. Zoals ik zelf tal van medewerkers ken, die best geschikt zijn om priester te worden. Om deze redenen zal ik alles in het werk te stellen om tegen 2028 enkele gehuwde mannen voor ons bisdom tot priester te wijden. Ik zal hen persoonlijk aanspreken en maken dat zij tegen dan over de nodige theologische vorming en pastorale ervaring beschikken, vergelijkbaar met die van andere priesterkandidaten. Deze voorbereiding zal transparant maar discreet gebeuren, buiten het oog van de media.’

Voor Bonny kadert dit in het verderzetten van het synodale proces dat door paus Franciscus werd opgestart. ‘De bal ligt nu in het kamp van de lokale bisschoppen en hun kerken. Zij moeten vermijden dat mensen het synodaal proces als een maat voor niets ervaren of als een eindeloze herhaling van ‘abstracte hypothesen’ zonder resultaten. Dat risico is inderdaad niet gering.’

Wat nu moet gebeuren, mag niet langer ‘sine die’ worden uitgesteld', schrijft Bonny. ’Te veel thema’s zijn al veel te lang blijven liggen. Bovendien kan een bisschop niet ‘de kat uit de boom blijven kijken’, zoals wij zeggen. Hij moet zijn verantwoordelijkheid nemen, zonder gemakkelijke verontschuldigingen.  De thema’s uit de diocesane synthese (2021) worden concreet gemaakt.’

Johan Bonny: ‘Uit de synodale bevraging in het bisdom Antwerpen kwamen drie thema’s als dringend naar voren: ambt, vrouwen in de Kerk en geloofstaal. Dat vullen we aan met het streven naar nieuwe overlegstructuren, het thema van de bisschoppenconferentie van de nieuwkomers en de toekomst van de parochies. Ik engageer alleen mezelf en ons bisdom.’

Waarom deze ’snelle’ stappen op de synodale weg?

Johan Bonny: ‘Ik ben een recente bekeerling tot de synode. Mijn twijfel erover was lang groot. Er liggen immers veel gespreksonderwerpen op tafel, en wat sluit daarvan aan bij wat wij nodig hebben? Wat betreft de synode ben ik lang agnost geweest. Ik niet alleen. Je voelt dat bij veel Europese bisschoppen, en ook in het Vaticaan. Op de Duitsers na zijn er nauwelijks bisschoppen die hun nek durven uit te steken. Er wordt veel lippendienst bewezen. Hoe veranderde mijn houding? Eind vorig jaar publiceerde het synodesecretariaat een stappenplan. Met onze bisschopsraad in het bisdom Antwerpen zijn we toen het slotdocument gaan lezen. Enkele paragrafen hebben mij bekeerd. Ze plaatsen de persoon van de bisschop voor z’n verantwoordelijkheid. Er zijn dus maar twee wegen: blijven doen alsof of er werk van maken.’

Is het niet beter te wachten en het synodale proces z’n gang te laten gaan, ook op nationaal vlak?

Johan Bonny: ‘Ik volg gewoon de timing van de synode, zoals het secretariaat in Rome het aan de bisschoppen vroeg. Hun timing overtuigde mij. Loop ik te snel? Integendeel, we lopen met z’n allen veel te traag volgens het stappenplan. Ik lees gewoon wat er staat:  ‘Als de implementatiefase (van de synode, nvdr.) zich zou beperken tot het formuleren van abstracte hypothesen, zou zij haar doel niet bereiken en vooral het enthousiasme en de energie verspillen die het synodale proces tot nu toe heeft voortgebracht’. Duidelijke taal, als u het mij vraagt. De synode moet eindigen waar ze begonnen is: in elk bisdom of in elke lokale kerk. Daar moeten kerkleiders en kerkvolk de handen in elkaar slaan. Ik gok, zoals de filosoof Pascal dat deed. In januari kregen de bisschoppen een brief uit Rome van vier kardinalen met de vraag de namen van de leden van hun synodale commissie door te sturen. Ik zag dat als een dringende vraag.’

Speelt u niet ‘cavalier seul’?

Johan Bonny: ‘Hoegenaamd niet. Ik beschouw mezelf in voetbaltermen als een middenvelder. Ik wil de bal naar voor brengen zodat een spits hem in het doel kan trappen. We zitten al te lang in extra time. Er zijn regio’s waar geen priesters meer zijn. We komen in een pastorale noodtoestand terecht. Voor veel bisschoppen is het wijden van gehuwde mannen een gewetenstaak geworden. Zoals het nu gaat, redden we het echt niet meer. Collega-bisschoppen kunnen zich aansluiten. Een collectieve mond bestaat niet. Dit is echt wel de verantwoordelijkheid van de bisschop, anders wordt synodaliteit een never ending story.’

In de pastorale brief staan nog meer plannen, onder meer over de rol van vrouwen in Kerk:

'Ik wil verder inzetten op de medeverantwoordelijkheid van vrouwen in alle pastorale en bestuurlijke taken, en op alle niveaus van het kerkelijke leven.’ 

‘Vrouwen nemen hun verantwoordelijkheid in parochies en pastorale eenheden, in het vormingswerk, in tal van beleidsorganen, tot en met in de bisschopsraad. Langs die weg zullen we resoluut doorgaan, in synodaal overleg met alle betrokkenen. Een moeilijk punt blijft de vraag om het wijdingssacrament toegankelijk te maken voor vrouwen, te beginnen met de wijding tot diaken. ’Voor ons bisdom zal ik verdere stappen zetten in de ontwikkeling van een kerkelijk ambt dat gelijk toegankelijk is voor mannen en vrouwen, en dat hun een gelijk aandeel geeft in zowel het pastorale als het bestuurlijke dienstwerk van de kerk. Terminologisch kunnen wij het best over de diensttaak van ‘pastor’ spreken, zoals gebruikelijk in Vlaanderen.’

Drie andere voornemen die in de pastorale brief te lezen staan:

• Geloofstaal. Er moet gezocht worden naar vernieuwende geloofstaal.
• Nieuwkomers Tijdens hun jaarlijks driedaags overleg beslisten de Belgische bisschoppen om rond deze ‘nieuwkomers’ een nationale synodaal-missionaire oefening op te zetten. In de komende maanden zal deze interdiocesane oefening van start gaan. Er komen ‘ronde tafels’ om naar elkaar te luisteren en van elkaar te leren. Om samen te onderscheiden welke weg deze ‘nieuwkomers’ met ons kunnen afleggen, en wij met hen.
• Parochies. Bestaande parochies moeten samenkomen in nieuwe parochies met een volwaardig kerkrechtelijk en burgerrechtelijk statuut, ongeveer op het formaat van de pastorale eenheden. Horizon is 2030.

In het bisdom Antwerpen valt het synodaal team samen met de bisschopsraad. Tot de leden van de bisschopsraad behoren zowel mannen als vrouwen, gewijden als niet-gewijden, personen met een verschillende opleiding en vakkennis.  Als synodaliteit de ‘motor’ van een bisdom moet zijn, dan is de bisschopsraad daarvoor het eerste en belangrijkste instrument, aldus bisschop Johan Bonny. De bisschopsraad schreef aan een diocesaan plan van implementatie  om vorm en inhoud te geven aan het synodaal proces in het bisdom Antwerpen.  Dat plan moet volgens hem de brug slaan tussen het slotdocument van de bisschoppensynode in Rome en de concrete noden van het bisdom Antwerpen.