Bisschop Bonny ’diep gekrenkt’ door antireligieuze opera in Antwerpen

De bisschop van Antwerpen, Johan Bonny, zegt in een opiniestuk in De Standaard diep gekrenkt te zijn door de voorstelling Sancta, die op Stille Zaterdag en de dagen erna bij Opera Ballet Vlaanderen is te zien. Hij roept jonge gelovigen op om er niet tegen te protesteren, maar rustig en waardig deel te nemen aan de vieringen van de Goede Week, op Witte Donderdag of Goede Vrijdag, in de Paasnacht of op paasdag, in de sereniteit van een kerkgebouw.

‘Wat is religieus en levensbeschouwelijk respect ons waard?’, schrijft Bonny. ‘Uitgerekend in de Goede Week en de paastijd gaat bij Opera Ballet Vlaanderen in Antwerpen dit weekend de ophefmakende voorstelling Sancta in Belgische première, die dat respect en die waakzaamheid schaamteloos ontbeert. Juist wanneer gelovigen van alle christelijke kerken en gemeenschappen (katholieken, protestanten, evangelicals, anglicanen en straks ook orthodoxen) de heiligste gebeurtenissen herdenken waarop hun geloof gebouwd is.’

De voorstelling in het Antwerpse operagebouw vertrekt van Sancta Susanna uit 1922 van componist Paul Hindemith . Dat is een korte opera over een religieuze die haar seksualiteit niet kan verbergen tijdens het bidden en daarvoor gestraft wordt. De Oostenrijkse theatermaker Florentina Holzinger combineert de opera met liturgische muziek, pop en metal en komt zo tot een radicaal nieuwe ‘misviering’, waarin zij en haar performers de pijn, schaamte en schuld die vrouwen in de katholieke traditie te beurt vielen terugeisen en herdefiniëren. Het geheel duurt ongeveer 2,5 uur, veel langer dan de oorspronkelijke opera. Het theaterstuk werd door Duitse theatercritici tot ‘Inszenierung des Jahres’ van het seizoen 24/25 uitgeroepen. Bij de voorstellingen in Stuttgart verlieten toeschouwers het theater omdat ze zich onwel voelden. Medewerkers werden achttien keer opgeroepen en in drie gevallen moesten zelfs ambulancepersoneel worden ingeschakeld. De voorstelling is alleen toegankelijk voor toeschouwers van 18 jaar en ouder vanwege de expliciete weergave van geweld en seksualiteit. Het stuk speelde reeds op diverse podia in Duitsland en Oostenrijk.

Holzinger toont onder meer een actrice met dwerggroei, verkleed als de paus, die de lucht in wordt getild en rondgedraaid door een robotarm, terwijl een andere Eminem-nummers zingt, verkleed als Jezus, verder ook naakte artiesten die als klepels in kerkklokken verschijnen, anderen die muren beklimmen terwijl ze alleen een harnas dragen, een kruisvormig zwaard dat in de keel van een actrice wordt gestoken en een artiest die een stuk van zijn of haar eigen vlees afgesneden wordt en op een fornuis gebakken. De voorstelling toont expliciete seksuele handelingen, alsook representaties en beschrijvingen van (seksueel) geweld. Ook zijn (nep)bloed, het plaatsen van piercings en het toebrengen van wonden te zien.

‘Het past niet om grotesk de vloer aan te vegen met het evangelie, met de eucharistie of met het lijdensverhaal van Jezus Christus’, schrijft bisschop Bonny. ‘Evenmin past het om een nudistische persiflage te maken van het religieuze leven van zusters. Uiteraard voelen religieuzen zich diep gekrenkt door die banale parodie, zij die zich met duizenden hun leven lang hebben ingezet voor onze samenleving, in onderwijs, geneeskunde, verzorging en sociaal werk. In hun naam, en die van andere gekwetste gelovigen, teken ik protest aan. Hebben de betrokken organisatoren al gedacht aan een vorm van verontschuldiging of tegemoetkoming? Ze kunnen misschien een goed doel steunen, opgericht door die religieuzen. Het zou betamen, minstens ter compensatie van de inkomsten verdiend op hun rug.’