Eerste volledige kerkenbeleidsplan voorgesteld: dit zijn de tendensen

Tegen eind 2025 moesten alle gemeenten een kerkenbeleidsplan hebben. De kerkbesturen zelf gaven daarvoor de voorzet en bezorgden hun plannen via de bisdommen aan de gemeenten. Het Platform Toekomst Parochiekerken analyseerde vervolgens deze plannen. In de Sint-Jozefskerk in Roeselare, waar een architectenbureau gevestigd is en geregeld een repaircafé actief is, werd vanochtend de analyse voorgesteld.

Geen leegstand

Een tevreden Vlaams minister van Binnenland Hilde Crevits sprak de pers toe: ‘Sinds deze legislatuur is het verplicht voor steden en gemeenten om een kerkenbeleidsplan te hebben. Bijna alle lokale besturen hebben er één ingediend en dus hebben we vandaag voor de allereerste keer een volledig beeld van ons patrimonium en de plannen ervan. Een gemiddelde gemeente heeft vijf à zes kerkgebouwen. Ze brengen al eeuwenlang mensen samen. We willen graag dat dit in de toekomst zo blijft. Vlaanderen wil geen leegstand in die gebouwen. We streven naar herbestemming, om zoveel mogelijk kerken naast de religieuze nog meer een maatschappelijke invulling te geven.’

Uiteraard hangen daar financiële uitdagingen mee samen. Volgens de minister wil Vlaanderen voor renovatie en herinrichting van kerkgebouwen enkele miljoenen voorzien. ‘Beweren dat de kerken in Vlaanderen leeg staan, klopt alvast niet. In vier op de vijf gebeurt al meer dan alleen de mis op zondag.’
 

Tendensen

• Sinds 2013 – toen waren er nog 1786 parochiekerken – werden 171 kerkgebouwen aan de eredienst onttrokken
• 206 kerkgebouwen (13,5 procent) beschikken over een nevenbestemming
• Minder dan 7% van de kerken staat leeg
• 80 procent van de kerken heeft nu al een nevenbestemming, meestal cultureel als ontmoetingsruimte, bibliotheek of muziekacademie
• slechts 9 kerken nemen (gedeeltelijke) sloop in overweging
• 44 procent van de kerkgebouwen is niet (ook niet gedeeltelijk) beschermd als monument

Plannen nog in volle evolutie

‘Soms zit er een zekere vaagheid in de plannen’, stipt Roel De Ridder, coördinator Platform Toekomst Parochiekerken, aan. ‘Ze zitten nog in onderzoeksfase of zijn in volle evolutie.’ In de tweede grafiek hieronder betekent ‘enige’ optie, dat in deze kerken wel al duidelijkheid heerst over de toekomst. In Limburg komen de meeste kerken in aanmerking voor potentiële herbestemming, terwijl dat in West-Vlaanderen het minst het geval is.

Postieve tendens

Lode Aerts, bisschop van Brugge, ziet een positieve tendens: ‘Tachtig procent van de kerken is nu al multifunctioneel en dient dus niet alleen voor gebed en viering. Dat aandeel blijkt nu te kunnen stijgen tot 97 procent. Er is groot engagement en bereidheid bij kerkfabrieken en bisdommen om daaraan mee te werken. We zijn blij dat de kerken op die manier meer open kunnen zijn.’

De uitvoering van al die plannen is nog niet zo vanzelfsprekend. ‘Het is niet alleen een beleidsoefening, ze raakt aan honderden vrijwilligers, die mee zoeken naar oplossingen die zowel voor gelovigen als andere buurtbewoners zinvol zijn’, zegt de bisschop. Na de plannen wacht nog een intens proces. ‘In een tijd als de onze, die jachtig is, hebben kerkgebouwen een eigen dynamiek als plekken van onthaasting en bezinning.’

Op de website van het Platform Toekomst Parochiekerken vind je alle actuele kerkenbeleidsplannen die het Platform verzamelde via het Loket voor de Lokale Besturen, in samenwerking met het Agentschap Binnenlands Bestuur. (LW)