Wie meditatief leest, zoekt niet naar méér informatie, maar naar een woord dat blijft haken en vanbinnen iets in beweging zet © Envato
Stop met doomscrollen – probeer meditatief lezen
Doomscrollen is de naam voor dwangmatig en overmatig scrollen door negatieve nieuwsberichten of sociale media. De constante stroom van dreigend nieuws, conflict en verontwaardiging houdt ons in verhoogde staat van waakzaamheid. We voelen ons opgejaagd, maar blijven toch zoeken naar nog meer informatie, alsof we daardoor weer grip krijgen.
De uitweg ligt misschien niet in betere filters, meer zelfcontrole of nog een app die je schermtijd bewaakt. Misschien begint ze eenvoudiger: met een heel andere manier van lezen. Niet méér lezen, maar trager en aandachtiger.
Wat is meditatief lezen?
Meditatief lezen betekent dat je een bezinnende tekst traag en aandachtig leest, en blijft stilstaan bij woorden of zinnen die je raken.
- Bij gewoon lezen vraag je: wat staat hier?
- Bij studerend lezen vraag je: wat betekent dit?
- Bij meditatief lezen vraag je: wat gebeurt er met mij terwijl ik dit lees?
Jij leest een tekst, maar de tekst leest ook jou. Je laat je door de tekst lezen door te luisteren naar wat hij in je oproept.
In de christelijke traditie kreeg deze manier van lezen onder meer vorm in de lectio divina: langzaam, luisterend en biddend lezen van de Bijbel. Maar ook psalmen, gebeden, teksten van heiligen en mystici of hedendaagse bezinnende teksten kunnen oefenplaatsen worden voor wie verlangt naar meer aandacht, rust en verdieping.
Doomscrollen geeft je de indruk dat je wakker bent – dat je mee bent – maar eigenlijk stompt het je af. Meditatief lezen lijkt traag en misschien wat wereldvreemd, maar het maakt je juist gevoeliger.
Hoe lees je meditatief?
Je zal er gaandeweg je eigen stijl in vinden. Met deze tips kan je alvast beginnen.
- Trek je even terug
Zoek een plaats waar je een tijdje ongestoord alleen kan zijn. Dat hoeft niet lang te zijn. Twintig minuten is al veel. Leg je smartphone weg, kom tot rust en kies een tekst die je niet meteen weer opjaagt. - Lees langzaam, met mondjesmaat
Meditatief lezen doe je niet om je vol te proppen met woorden. Lees maximaal één bladzijde per keer. Stop zodra iets je raakt. Soms is één zin of één woord genoeg. Blijf daarbij. Wat wordt er wakker? Waar herken je dit in je eigen leven? Bij meditatief lezen is het woord dat je voedt belangrijker dan de bladzijde die je uitleest. - Onderstreep wat je raakt
Neem een pen of markeerstift. Niet om de hele tekst te kleuren, maar om nauwkeurig af te bakenen wat jou raakt. Onderstreep alleen de paar woorden die voor jou oplichten. Zo wordt zichtbaar waar de tekst jou heeft gevonden. - Schrijf in de marge
Noteer eventueel kort wat je voelt, herkent, verlangt of niet begrijpt. Dat hoeft geen samenvatting te zijn. Je schrijft als het ware verder aan de tekst, met je eigen woorden en ervaringen. De marge wordt een plek van ontmoeting. - Laat de woorden nazinderen
Je kan bidden of mediteren met de woorden die je raken. Herhaal ze stil in jezelf. Of laat er gaandeweg een dialoog uit ontstaan. Misschien worden ze vanzelf een gebed, een vraag of een gesprek. - Blijf trouw, ook als er weinig gebeurt
Soms geeft een tekst troost of inzicht. Soms is er alleen dorheid, weerstand of onbegrip. Dat is geen mislukking. Ook dan kan je jezelf beter leren kennen. Blijft een tekst je niets zeggen, dan mag je ook een andere kiezen. Verandering van spijs doet eten, ook als het om geestelijk voedsel gaat. - Lees samen
Meditatief lezen kan ook samen: online of tijdens een bijeenkomst. Een geschikte werkwijze daarvoor is de contemplatieve dialoog.
Wil je het uitproberen?
In de onlinecursus Spiritualiteit van het gewone vind je 9 teksten die heel geschikt zijn om meditatief te lezen. Korte video’s en eenvoudige oefeningen helpen je om ermee aan de slag te gaan. Misschien begint de tegenbeweging tegen doomscrollen niet met nog meer informatie, maar met één zin die je durft binnenlaten.
