Nieuwe leerstoel onderzoekt religieuze en culturele spanningen in de zorg

De Antwerpse Stichting Nicolas Cusanus start aan de UAntwerpen een Leerstoel voor Gezondheidsrecht en Religieuze Diversiteit om de uitdagingen van de diverse samenleving in de zorgsector te bestuderen. Op cultureel en religieus vlak wordt onze samenleving steeds diverser. Die diversiteit manifesteert zich ook in de gezondheidszorg. Artsen en verpleegkundigen handelen binnen professionele, ethische en juridische grenzen. Patiënten kunnen zorgvoorkeuren hebben gerelateerd aan hun religieuze of culturele overtuigingen, en willen dat de zorgverstrekker er rekening mee houdt bij het nemen van medische beslissingen en het uitvoeren van behandelingen.

Spanningen in zorgpraktijk

Mag een patiënt bijvoorbeeld vragen om alleen door een vrouwelijke arts behandeld te worden? Hoe ga je om met een familie die een ernstige diagnose liever verborgen houdt voor de patiënt? Dat leidt in de dagelijkse zorgpraktijk geregeld tot spanningen. 

‘Een patiënt wil bijvoorbeeld uitsluitend verzorgd worden door een zorgverlener van een bepaald geslacht of van een bepaalde religie’, zegt Thierry Vansweevelt, professor medisch recht aan de Universiteit Antwerpen. ‘Het levenseinde is ook een gevoelig thema, net zoals de rol van de familieleden bij het nemen van medische beslissingen of het dragen van religieuze kleding door hulpverleners.’

Vandaag bestaan er nauwelijks duidelijke juridische of ethische richtlijnen om dergelijke situaties te beoordelen. Zorgverleners zoeken naar ad-hocoplossingen, maar die manier van werken kan leiden tot onzekerheid, conflicten en ongelijkheid in de zorg. De Antwerpse Cusanus Leerstoel voor Gezondheidsrecht en Religieuze Diversiteit wordt ingebed in de Faculteit Rechten van de Universiteit Antwerpen en gaat deze maatschappelijke uitdaging wetenschappelijk onderzoeken en wil zo bijdragen aan respectvolle, juridisch onderbouwde en werkbare oplossingen.

'We willen een wetenschappelijk onderbouwd kader ontwikkelen”, zegt dr. Naoual El Yattouti. “Dat moet zowel patiënten als zorgverleners meer duidelijkheid bieden. Door verschillende perspectieven samen te brengen willen we bijdragen aan oplossingen die zowel juridisch als maatschappelijk gedragen zijn. Onze beleidsaanbevelingen zullen rechtstreeks gebruikt kunnen worden door zorginstellingen en zorgverleners.’

In het spoor van Charles Deckers

De Stichting Nicolas Cusanus werd opgericht om goede doelen te steunen in het spoor van de levenshouding van de vermoorde pater Charles Deckers (1924-1994), zaligverklaard in 2018 en broer van oprichter Simon Deckers. 

‘Dit voelt voor ons erg logisch aan’, vertelt Yvan Deckers (Cusanus). ‘Onze Stichting ondersteunt initiatieven die de verdraagzaamheid, toenadering of samenwerking tussen godsdiensten nastreven. Deze leerstoel wil niet alleen nieuwe kennis ontwikkelen, maar vooral bruggen bouwen, bijvoorbeeld tussen zorgverleners en patiënten, en tussen religieuze gemeenschappen en de zorgsector. Zo bouwt dit project mee aan een inclusieve en respectvolle samenleving.’

De leerstoel zal ook een uniek onderwijsaanbod rond religieuze en culturele diversiteit in de zorg uitbouwen. De Antwerpse onderzoekers zullen samenwerken met onderzoekscentra in onder meer Nederland, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. De inauguratie van de leerstoel vindt plaats op 6 augustus, tijdens het 30ste World Congress for Medical Law. 450 deelnemers uit meer dan 60 landen zakken dan af naar de Stadscampus van UAntwerpen.