Vaticaan brengt 1.700 christenen in kaart die deze eeuw stierven als geloofsgetuige

Een Vaticaanse commissie heeft ongeveer 1.700 christenen in kaart gebracht die sinds het begin van deze eeuw omkwamen terwijl ze vanuit hun geloof getuigden of zich inzetten voor het Evangelie. Het gaat niet alleen om katholieken, maar ook om christenen uit andere kerkgenootschappen. Dit jaar werden nog ongeveer 150 nieuwe namen aan de lijst toegevoegd.

De Commissie voor Nieuwe Martelaren en Getuigen van het Geloof werd in 2023 opgericht door paus Franciscus. Ze verzamelt wereldwijd informatie over christenen die omkwamen vanwege hun geloof of omdat ze vanuit hun christelijke overtuiging opkwamen tegen onrecht. De commissie organiseerde in Rome de conferentie 21e eeuw: een nieuw tijdperk van martelaren? Onder anderen kardinaal Pierbattista Pizzaballa, de Latijnse patriarch van Jeruzalem, nam eraan deel.

Paus Leo XIV noemde de nieuwe martelaren en geloofsgetuigen in een toespraak tot de deelnemers ‘sterren die schitteren in de duisternis van egoïsme en onderdrukking’. Volgens hem helpen zij de Kerk om ‘het licht van Christus de Heer vollediger te weerspiegelen’.

Niet iedereen op de lijst wordt in kerkelijke zin als martelaar erkend. De commissie gebruikt bewust ook de ruimere term geloofsgetuige. Sommige christenen werden niet expliciet uit haat tegen hun geloof gedood, maar omdat zij zich vanuit hun geloof verzetten tegen machtsmisbruik, georganiseerde misdaad, uitbuiting of andere vormen van onrecht.

Fabio Fabene, secretaris van het Dicasterie voor de Heilig- en Zaligverklaringsprocessen en voorzitter van de commissie, benadrukte dat het verzamelen van namen en getuigenissen wordt voortgezet. 

Kardinaal Marcello Semeraro, prefect van het dicasterie, wees erop dat opname op de lijst niet automatisch betekent dat een procedure voor zalig- of heiligverklaring wordt gestart. Dat kan voor sommige personen later wel gebeuren, als aan de kerkelijke voorwaarden is voldaan.

Veel slachtoffers in Afrika

Een aanzienlijk deel van de gedocumenteerde geloofsgetuigen komt uit Afrika. De conferentie besteedde onder meer aandacht aan Nigeria, Mozambique, Burkina Faso en de Democratische Republiek Congo.

In Congo eiste terreurgroep Islamitische Staat recent de verantwoordelijkheid op voor de dood van ongeveer 130 christenen in augustus. Zulke aanvallen illustreren volgens de organisatoren hoe christenen in verschillende regio’s nog altijd doelwit worden van extreem geweld.

Ook buiten Afrika verzamelt de commissie getuigenissen. Voor Zuid-Amerika zijn in deze eeuw tot nu toe 304 namen gedocumenteerd. Onder hen bevinden zich missionarissen en leken die werden gedood nadat ze zich verzetten tegen drugshandel, ontbossing of de illegale exploitatie van natuurlijke rijkdommen.

Niet altijd gedood uit expliciete geloofshaat

Juist zulke gevallen tonen waarom de commissie niet alleen over martelaren spreekt, maar ook over geloofsgetuigen. Bij sommige slachtoffers kan niet worden aangetoond dat de dader handelde uit expliciete haat tegen het christelijk geloof. Wel blijkt dat zij trouw bleven aan hun evangelische opdracht en daardoor in conflict kwamen met machthebbers of criminele organisaties.

Volgens paus Leo XIV is het werk van de commissie daarom in de eerste plaats historisch en educatief, en niet juridisch. De aandacht gaat niet alleen naar de motieven van de daders, maar ook naar de houding van de slachtoffers: bleven zij vanuit hun geloof handelen, ook wanneer dat hun leven in gevaar bracht?

Opmerkelijk is ook dat 21 Koptisch-christelijke martelaren eerder aan het Romeins Martyrologium werden toegevoegd. De commissie hoopt uiteindelijk bij te dragen aan een breder, gemeenschappelijk geheugen van christenen uit verschillende kerkgenootschappen die in onze tijd om hun geloof of hun evangelische inzet werden gedood. (EDS)

Bron: Vatican News