Wie Mij ziet, ziet de Vader

Van 10 tot 12 november vindt in de Oude Abdij van Drongen een colloquium plaats over het Christusgeloof. Joris Van Ael staat stil bij Jezus’ uitspraak ‘Wie Mij ziet, ziet de Vader’ en de rol van iconen in die ontmoeting. Een tip van de sluier.

U zult geen beelden maken, geen afbeelding van enig wezen boven in de hemel, zegt Mozes in Exodus (20,3). Het argument: niemand heeft de Heer ooit gezien. Een beeld legt zijn ongrijpbare aanwezigheid vast en zal daarom altijd oneerbiedig en ontoereikend zijn. We moeten het doen met zijn woorden.

Maar het verlangen om de Heer te zien, is er wél, en het groeit.

In psalmen en bij profeten lezen we: Laat U zien, daal af, scheur de hemel open! En dat is precies wat met de komst van Jezus Christus gebeurt. God wil ons ontmoeten, en dat ontmoeten drukt zich allereerst uit met de ogen: Hij wil ons zien.

Iconen zijn de vertolking van die aandrang van God om de mens te zien en gezien te worden.

Bekijk eens het gelaat van Christus op de icoon hieronder. Wat zie je?

Dit portret van Christus vindt zijn oorsprong in de 4de eeuw. In de traditie werd het almaar naar hetzelfde voorbeeld herschapen. Niet door een gebrek aan inspiratie of creatieve durf, maar omdat iconen geen andere bedoeling hebben dan die ontmoeting tot stand te brengen.

Wat zie je in die ogen? Weinig menselijke emotie. En toch laten ze je niet los. Het is God zelf die naar je kijkt.

In een goede icoon zoekt Jezus jou. Hij oordeelt niet, maar peilt naar je. Die dynamiek en aantrekkingskracht naar boven brengen, daarin toont zich de ware kunst van de iconograaf. Hij schildert een reëel menselijk gelaat, maar waarin God zelf ons aankijkt.

Daarom is in een icoon elk naturalisme en elke menselijke emotie te vermijden. Niet omdat Jezus die menselijke emoties niet gekend zou hebben - zeker wel. Maar omdat dit gelaat een andere dimensie voor ons opent.

Iconen zijn geen catechese. Ze spreken rechtstreeks het hart aan.

Als je daarin Zijn presentie ervaart, vindt de goddelijke ruil plaats. Hij vernederde zich als mens, jij krijgt deel aan Hem.

Spreekt dit onderwerp jou aan? Schrijf je dan in voor het colloquium van donderdag 10 tot zaterdag 12 november in de Oude Abdij van Drongen. Deelnemen aan een afzonderlijke dag of avond is mogelijk.