Patrick Lateur en de weemoed van Anton Van Wilderode

De Oost-Vlaamse dichter en priester-leraar Anton Van Wilderode, alias Cyriel Coupé, werd geboren in 1918 en stierf precies 20 jaar geleden. Voor deze dubbelde gedenkdag stelde Patrick Lateur een bloemlezing samen van 100 gedichten. Beide schrijvers delen hun passie voor klassieke talen en poëzie. Op 1 juni wordt de bundel Weemoed mijn wereld, 100 gedichten voorgesteld aan het publiek.

Is weemoed zo’n belangrijk thema bij Van Wilderode?

Patrick Lateur • Er is natuurlijk wel iets meer aan de hand in de poëzie van Van Wilderode dan enkel weemoed. Naast de weemoed om een verloren wereld is er ook het verlangen naar een vervulling later (zoals in de bundel De overoever). En tussen verleden (weemoed) en toekomst (verlangen) is er het geluk om mensen en dingen die hem gegeven waren in het nu (zoals in de bundel Het oudste geluk). Maar weemoed is echt wel de ondertoon van zijn klassieke en rustige verzen.

Waar komt die weemoed vandaan?

In wezen heeft ze te maken met het verlies van een paradijselijke wereld die Anton Van Wilderode van kindsbeen kende en in zijn verzen vorm bleef geven: zijn geboortedorp in het Land van Waas, Vlaanderen en ook de mediterrane wereld met de Grieks-Romeinse beschaving, waarvan hij de vergankelijkheid heeft ervaren tijdens zijn vele reizen.

Weemoed om het kostbare dat verloren ging, is een heel herkenbaar menselijk gevoel. Patrick Lateur

Dat heeft ook te maken met het wegvallen van vertrouwde kaders door en in een steeds veranderende wereld, die almaar ruimer wordt en waarin mensen hun houvast kwijt geraken. En dan zijn er ankerpunten, zoals de schoonheid door kunst of zoals de zoektocht naar waarheid via religie.

Herken je jezelf ook in die weemoed?

Ik hou ook van wat ons uit het verleden aan boodschap en schoonheid wordt aangereikt, maar die weemoed mag onze ogen niet sluiten voor wat er nu gaande is. Je leeft altijd in een nu vol beweging en uit de wisselwerking van traditie en moderniteit ontstaat er iets nieuws. Die dynamiek is niet alleen interessant, zij is levensnoodzakelijk om perspectieven te blijven openen.

Weemoed is een gevoel dat jongeren weinig of niet kennen. Wat heeft Van Wilderode hen te vertellen?

Jongeren leven vooral in het hic et nunc, en dat is niet alleen eigen aan hun leeftijd, het is ook eigen aan de tijd waarin ze leven.

Die drievoudige thematiek van weemoed, verlangen en geluk in de poëzie van Van Wilderode heeft iets universeels.

En dus iets herkenbaars. Ook voor jonge, en dus nieuwe lezers. Als hij mijmert bij het beeld van een Etruskisch echtpaar:

Tezamen ingescheept en onder zeil / om op een verdere oever te belanden / voor eeuwen slaap en onverliesbaar heil.

ofwel een kat evoceert

Een menselijk gezicht, dat soms verschiet / en dan weer kat wordt, slapers in haar ogen

of de eeuwige vragen verwoordt

Dan herbegint, van eer de tijd begon, /de leegte van de ongeschapen baaierd / waarin beweging komt van hevig waaien, /de tijd van God, het grote eschaton

telkens trilt een vertrouwde snaar. En hij doet dat met een rijkdom van woorden en klanken, in een rustig gedragen ritme waarin de lezer diepgang vindt.

Patrick Lateur, Weemoed mijn wereld, 100 gedichten wordt uitgegeven bij Uitgeverij P., Leuven en op 1 juni voorgesteld met onder meer Tom Lanoye (die Van Wilderode nog als leraar had) om 20 uur in het Stadhuis van Sint-Niklaas.