Paus en imam lanceren Document over Broederschap. Wat staat erin?

De ontmoeting tussen paus Franciscus en imam Ahmed el-Tayeb is een mijlpaal in de geschiedenis. In zijn toespraak maandagavond refereerde de paus zelf aan de ontmoeting van zijn heilige naamgenoot met de sjeik al-Malik al Kamil, ten tijde van de kruistochten 800 jaar geleden. (Lees de volledige tekst van de toespraak van de paus.) Maar de ontmoeting levert ook een Document over Broederlijkheid voor Wereldvrede en Samenleven op dat wil inwerken op de internationale orde.

Deze tekst wil 'een gids zijn voor toekomstige generaties om een cultuur van wederzijds respect te bevorderen vanuit de goddelijke genade die alle mensen tot broers en zussen maakt.'

#1 In naam van de zwakste

Als de wereld geregeerd wordt vanuit het recht van de sterkste, dan laat dit document een heel andere stem horen. Niet in naam van de Kerk of Al-Azhar, en zelfs niet in naam van deze of gene God wordt hier een verklaring gedaan.

Nee, de declaratie wordt voorafgegaan door een opsomming die aan de intentie niet laat twijfelen: in naam van onschuldig menselijk leven; in naam van armen en uitgeslotenen; in naam van wezen, weduwen en vluchtelingen; in naam van volkeren die slachtoffer zijn van onheil of oorlog; in naam van alle mensen van goede wil.

Als de zwakste medemens onze gemeenschappelijke zorg is, dan kunnen we ver geraken.

#2 In een notendop

Wij verklaren dat een cultuur van dialoog ons pad zal zijn; samenwerking onze gedragscode en wederzijds begrip onze methode en standaard.

#3 Analyse van de uitdagingen

Het is interessant om te zien waar de tekst de oorzaken legt van de crisis waarin de wereld terecht gekomen is. De tekst erkent positieve verwezenlijkingen van de moderne beschaving, maar stelt een moreel verval vast dat leidt tot minder verantwoordelijkheidsgevoel bij wereldleiders. Dat leidt tot frustratie en wanhoop, waaruit allerlei vormen van extremisme ontstaan.

Daarnaast zorgt ook de ongelijke verdeling van welvaart voor onrust, klinkt het. Zonder de oorlog in Jemen expliciet te noemen, wordt er verwezen naar de dood van miljoenen kinderen door honger en armoede en naar de onaanvaardbare stilte daarover op het internationale niveau.

#4 Veroordeling van geweld en sectair terrorisme

Het is de eerste en belangrijkste taak van godsdiensten om in God te geloven en Hem te eren, klinkt het. Het leven en de aarde zijn een gave van Hem, die we dus moeten beschermen. Daaruit volgt de veroordeling van:

• alle praktijken die het leven bedreigen: genocide, terrorisme, deportatie, mensenhandel, abortus en euthanasie
• Godsdiensten mogen nooit aansturen op oorlog, haat, vijandigheid, extremisme en bloedvergieten.

[Religieus terrorisme is] een afwijking van religieuze leringen en het resultaat van politieke manipulatie van religies en van interpretaties van religieuze groepen die mensen misleiden.

#5 Een concreet engagement

De tekst engageert zich ten slotte voor een aantal overtuigingen: dat authentieke religieuze lering geworteld is in vrede en harmonieus samenleven, bijvoorbeeld. Maar ook: vrijheid als recht van elke mens, gerechtigheid gebaseerd op barmhartigheid.

Concreet wordt het als de tekst pleit voor de bescherming van gebouwen voor de eredienst, of het nu kerken, moskeeën of synagogen zijn. In de tekst staat ook een duidelijke oproep om terroristische bewegingen niet meer te financieren, van wapens of strategie te voorzien of hun bestaan te rechtvaardigen. Integendeel, het zijn internationale misdaden die de wereldvrede bedreigen. Het document komt ook sterk op voor vrouwenrechten: recht op onderwijs en werk, politieke rechten.

Wetten die vrouwen verhinderen om hun rechten volledig uit te oefenen, moeten aangepast worden.

Lees de volledige tekst van de verklaring (pdf).