Samenwerking van godsdiensten bewijst efficiëntie

Voor de 31 jaar jonge Gentse imam Khalid Benhaddou was het de eerste keer dat hij aan de dialoog- en gebedsdagen ‘in de geest van Assisi’ van Sant’Egidio deelnam. Op het vliegtuig dat hem gisterenavond laat van Madrid naar België terugbracht, keek hij voldaan terug op deze ervaring. Ik ben sterk onder de indruk van deze bijeenkomst van mensen van overal wereldwijd, maar ook voor heel uiteenlopende gezindten, zei Benhaddou. Ik heb moslims gezien, boeddhisten gesproken, christenen van allerlei denominaties ontmoet, enzovoort. Maar vooral, de onderlinge gesprekken hadden allemaal een zeker niveau en diepgang. De interreligieuze dialoog wordt vaak – en niet ten onrechte – verweten wat aan de oppervlakte te blijven. Maar de thema’s die tijdens deze‘Paz Sin Fronteras – Vrede zonder grenzen’-bijeenkomst in Madrid aan bod kwamen, doen er echt toe: klimaatverstoring, geweldloosheid, ontwapening, sociale rechtvaardigheid, noem maar op.

In Madrid werd er terecht op gewezen dat al deze thema’s een globale aanpak vereisen. Khalid Benhaddou

Traditionalistisch discours

Kritische vraag: de toespraak tijdens de openingsceremonie van de kanselier van de Egyptische Al-Azhar-universiteit, Mohammad Al-Mahrasawi, was een ware afknapper. Het was voor de man, die niet bepaald een redenaar is, natuurlijk moeilijk grote indruk te maken na de bevlogen interventies van mannen als duurzame ontwikkeling-specialist Jeffrey D. Sachs, opperrabbijn Yisrael Meir Lau of de hoge commissaris voor de vluchtelingen van de VN Filippo Grandi. Maar dat neemt niet weg dat islamvertegenwoordigers vaak – gelukkig lang niet altijd! – grossieren in dooddoeners genre: ‘de islam is vrede, denk maar aan de vredeswens waarmee moslims steevast mensen begroeten’ of ‘gewelddadige jihadisten zijn geen moslims, want ze vermoorden zelfs andere moslims’. Onze religieuze instituten spreken nog vaak een taal die niet bij de realiteit aansluit, geeft Benhaddou toe. Ik zeg dat hier niet voor het eerst. Het is vaak een heel traditionalistisch en inderdaad achterhaald discours.

Er zijn zeker interessante islamitische denkers, maar die willen doorgaans geen deel uitmaken van het ‘religieuze instituut’. Khalid Benhaddou

Binnen de islam stelt het religieus instituut zich immers maar al te vaak in dienst van politieke belangen en kan het nog altijd niet goed om met kritische geluiden. Men gaat er nog altijd uit van een heel essentialistische kijk op religie en op de islam. Daardoor vindt het discours dat van dat religieuze instituut uitgaat nog altijd te weinig aansluiting met de globale en hedendaagse realiteit. Wij hebben dringend nood aan een diepe herbronning, via onderwijs, via herziene moskeestructuren, via dialoog… Ik voer deze strijd al jaren en voel me daarbij vaak als iemand die roept in de woestijn. Daarom was deze bijeenkomst zo verrijkend voor mij; ik heb bijzonder veel ervan opgestoken en vooral ook nieuwe energie eruit geput. Als ik kan, wil ik er volgend jaar in Rome zeker opnieuw bij zijn. We hebben in onze samenleving immers niet minder, maar meer dialoog met en onder godsdiensten nodig , en inzicht in wat religieus zijn precies betekent en impliceert.

Religie is meer dan allerhande regeltjes, zoals de karikatuur die er nu vaak van gemaakt wordt. Khalid Benhaddou

Lees verder onder de foto.

Rozenkrans

Bisschop Jean-Pierre Delville van Luik is met zijn 68 jaar een stukje ouder dan imam Benhaddou en was dus al vaker op zo’n bijeenkomst ‘in de geest van Assisi’. Sinds de bijeenkomst in Bari, net na de val van de Muur van Berlijn, was ik er zo goed als elk jaar bij, vertelt hij. Twee zaken hebben de Luikse bisschop dit keer sterk getroffen. Primo, dat het gezamenlijke engagement van de godsdiensten efficiënt kan zijn. Denk aan de indrukwekkende toespraak van president Faustin Archange Touadéra van de Centraal-Afrikaanse Republiek, waar ‘de geest van Assisi’ vrede heeft kunnen brengen. President Touadéra is gevoelig voor de kracht van het Evangelie, hij predikt uitdrukkelijk verzoening en zijn land boekt vooruitgang. Secundo, de belangstelling voor het ecologische vraagstuk. Monseigneur Delville verwijst niet alleen naar de openingsrede van Jeffrey D. Sachs, die in scherpe bewoordingen de industriële ontginning van de rijkdom van de aarde aanklaagde.

Die exploitatie van de aarde veroorzaakt sociale drama’s en aldus ook extra migratiestromen. Jean-Pierre Delville

De Luikse bisschop mocht in Madrid zelf een panelgesprek leiden over het gebed als vruchtbare bodem voor vrede. Vooral de Syrische pater Jacques Mourad heeft er vele toehoorders ontroert, toen hij vertelde hoe hij tijdens zijn maandenlange gijzeling door moslimextremisten enkele jaren geleden voortdurend de rozenkrans bad. Op die manier kon hij bij wijze van spreken de tijd doden, maar vooral: hij wijdde elk tientje aan een andere intentie. Het rozenkransgebed had pater Jacques de kracht gegeven om vol te houden. En dat was zelfs zijn gijzelnemers niet ontgaan. Ook het getuigenis van grootimam Muhammad Abdul Khabir Azad van Lahore heeft mij diep getroffen, zegt bisschop Delville. De man heeft blijkbaar roots in het soefisme en had het over het persoonlijke en stille gebed, niet over het collectieve en expressieve gebed dat moslims doorgaans zo belangrijk vinden. Hij sprak wonderlijk mooi over een mystieke verbondenheid met God en over de vrede die hij daaruit putte.