Joost Callens van Durabrik: ‘Dankbaarheid maakt gelukkig’

Niet alleen collega-managers, maar ook andere leidersfiguren kunnen met de boeken van Joost Callens aan de slag. Ze bieden een persoonlijke kijk op leiderschap en vertrekken vanuit de eigen ervaring van de auteur. Die ervaring is gekruid met de dagelijkse leiding van een bedrijf dat hervorming nodig had, een tocht naar Compostela en een gezinsleven waarin kwetsbaarheid noodgedwongen een plek kreeg. 

Wie is niet op een of andere manier een leider? Als ouder bijvoorbeeld, in een jeugdbeweging, als zorgverlener of leerkracht? Deze 3 fragmenten zullen alvast een ruim publiek kunnen boeien.

Dankbaarheid

Joost Callens • Naar het einde van mijn tocht toe besef ik dat er één gevoel is dat met elke stap onderweg sterker is geworden; een altijd aanwezig gevoel dat me als een trouwe tochtgenoot vergezelt: dankbaarheid.

Dankbaar omdat ik die tocht [naar Compostela, ndr.] heb mogen en kunnen doen, dankbaar voor mijn vele tochtgenoten die de tijd en de moeite hebben genomen om enkele dagen samen met mij op pad te gaan, dankbaar voor de schoonheid, de indrukwekkende kathedralen en kerken door mensenhanden gebouwd. De Camino is dan wel afgelopen, dat ontroerend gevoel van dankbaarheid om 101 kleine dingen in mijn dagelijks leven is gebleven.

Ik durf zelfs met enige stelligheid te zeggen: dankbare mensen zijn gelukkige mensen.

Omgekeerd kunnen mensen die zich verschuilen achter een pantser van onverschilligheid toch moeilijk diep gelukkig zijn? Dankbaarheid staat altijd in relatie tot iemand of iets en als je die dankbaarheid ook oprecht durft uiten, in woorden en in daden, dan kan de ander wellicht ook meegenieten van dit mooie gevoel. Bij onverschillige, egocentrische mensen ervaar ik boosheid – ik kan er moeilijk mee omgaan – maar evenzeer een gevoel van mededogen omdat ze niet beseffen wat ze missen.                    

Net doordat ik op de Camino meer tijd had om te vertragen en te verstillen, was er ruimte om die dankbaarheid te laten binnenkomen. Dankbaarheid vraagt aandacht en tijd. Als je voortdurend opgejut van hot naar haar rent, is er geen tijd en ruimte voor dankbaarheid. Dan ontzeg je jezelf en de mensen om je heen veel kansen op eenvoudige momenten van geluk doorheen de dagdagelijkse ervaringen.                

Daarom ben ik nu nog alerter om zowel binnen het bedrijf als daarbuiten mijn dankbaarheid en waardering te durven uitspreken. En dat begint bij een gevoel van dankbaarheid tegenover mezelf, door mezelf te aanvaarden zoals ik ben en te durven zeggen: Ik ben goed genoeg. In die zin brengt dankbaarheid je op een hoger niveau op de ladder van bewustzijn: je staat bewuster, opener, onbevangener, rustiger, intenser in het leven.

Het is mijn diepste verlangen dat dankbaarheid meer aandacht krijgt in onze samenleving. Het is een van de fundamenten van een gelukkig leven.

Ode aan de puurheid        

Joost Callens • Voor ik aan de Camino begon, was puurheid voor mij niet meer dan een woord waar ik verder weinig beelden of gevoelens bij had. Maar door de ontmoetingen en gesprekken met andere pelgrims heb ik de rijkere betekenis van het woord ervaren.

Pelgrim zijn is een uiting van moed, eenvoud en nederigheid. De beautycase laat je thuis.

De pelgrim is helemaal zichzelf, zit helemaal in zijn kern. De puurheid van de natuur waar je doorheen stapt, versterkt dat gevoel nog. Puurheid is het volledig ontbreken van het opportunistische, het manipulatieve, de schone schijn, het doen alsof.

Dat is ook de schoonheid van mensen zoals Toon [de zoon van Joost Callens, die een mentale beperking heeft] of mensen met het syndroom van Down: zij tonen zich zoals ze zijn. Ze kunnen een kompas, een spiegel zijn om onze eigen puurheid te bewaken, want we komen allemaal wel eens in situaties terecht waarin we, in onze drang om iets te bereiken, ons anders gaan voordoen dan we zijn.

In de wereld van marketing en reclame wordt een onhaalbaar ideaalbeeld gepresenteerd, dat zorgt voor onrealistische verwachtingen.

Heb jij ooit al een tv-commercial of advertentie voor auto’s gezien waarbij de auto’s in de file staan?

Toon is voor mij een leermeester, een reminder dat je boven alles jezelf mag zijn.

Het pinkstermoment                    

Joost Callens • Alles op deze tocht heeft zijn waarde: de eenzaamheid en de pijnlijke blaren evenzeer als de geplande en de ongeplande ontmoetingen. De hereniging met mijn directieteam behoort echter tot de hoogtepunten. Na al die maanden afwezigheid zal ik hen weer in de ogen kijken, knuffelen en omhelzen, praten en zwijgen, delen en luisteren.

Ik voel een gezonde stress naarmate die dag nadert. Maar ik heb er vertrouwen in omdat we al vele jaren stevig hebben geïnvesteerd in groepsdynamica binnen Durabrik, vanuit het besef dat hoe we ons voelen aan onze binnenkant een grote impact heeft op hoe we ons gedragen tegenover anderen en omgekeerd. [...]

Mijn directieteam vond het een prima idee om om na maanden afwezigheid op die manier opnieuw verbinding tot stand te brengen. We kunnen ons helemaal overgeven aan het pad. Dat zorgt voor mentale rust, waardoor we met een open hart en een open geest met elkaar contact kunnen maken. Die intense verbondenheid en het besef dat we als directieteam allemaal van elkaar afhankelijk zijn, is een van de grote boodschappen van de Camino.

Een banaal voorval zorgde ook voor een verhelderende ervaring. Jan, een van de steunpilaren van ons team, had het fysiek behoorlijk lastig. Daar kwam nog bij dat hij ’s nachts een teen gestoten had aan de rand van zijn bed. De combinatie van blaren en een gezwollen teen zorgde ervoor dat het voor hem onmogelijk was om nog mee te stappen. Hij deed het traject noodgedwongen met de auto en wachtte ons op bepaalde plaatsen geduldig op met drankjes en gebakjes. Ik vond het ontroerend te zien hoe hij, de daadkrachtige man, door de omstandigheden perfect functioneerde in een zorgende rol. [...]

Deze driedaagse samen met mijn directieteam, op het moment dat mijn Camino naar zijn einde loopt, is een unieke gelegenheid om ons geloof in het belang van groepsdynamica opnieuw te bevestigen en om in een unieke setting en met de juiste begeleiding zeer openhartig met elkaar te delen hoe elk van ons de afgelopen maanden ervaren heeft en hoe we kijken naar de toekomst.

Nadat we eerst in wisselende groepjes van twee gewandeld en gepraat hebben, zitten we bij het afsluitend moment samen in een cirkel en komt elk aanbod om zijn verhaal te vertellen, van kwetsbaarheid en kracht. Iedereen wordt met zachtheid door de ander gehoord, beluisterd, gevoeld, geknuffeld. We gaan dicht bij elkaar zitten in stilte, houden elkaars hand vast en dan komen er tranen.

Ik noem het een waar pinkstermoment, omdat wij allen een diepe verbondenheid hebben ervaren.

Het doet ons beseffen hoe hecht en intens ons team met elkaar verbonden is. Nu, zoveel maanden later, zindert dat pinkstermoment nog altijd na. De verbinding en de afspraken die we toen hebben gemaakt helpen ons nu als ik bijvoorbeeld al te voortvarend ben en mijn team me aanmaant om mezelf wat in te tomen. Bij mijn thuiskomst startte een nieuwe tocht: het verwerken en verwezenlijken van al die inzichten, overpeinzingen en projecten.

Joost Callens, De zoekende leider, Uitnodiging tot een zoektocht naar je kern, Lannoo, 2020.