Duitse bisschoppen trekken lessen uit WO II
De Duitse Bisschoppenconferentie (DBK) publiceerde op 29 april 2020 een uitgebreide analyse en zelfreflectie over de houding van de Duitse katholieke kerk in de periode van het nationaalsocialisme en de Tweede Wereldoorlog. Het uitvoerige document kwam er naar aanleiding van de 75ste verjaardag van het einde van WO II. De lessen die de Duitse bisschoppen trekken is een erg kostbaar leerproces, ook voor ons, schrijven Annemarie Gielen en Jo Hanssens, respectievelijk directeur en medewerker vredesspiritualiteit van Pax Christi Vlaanderen in een reflectie op het DBK-document. Pax Christi Vlaanderen vertaalde het document ook in het Nederlands en stelt het online ter beschikking via zijn website.
Zwijgen en toekijken zijn dodelijk
De rassenideologie en het streven naar absolute macht van het nazisme hebben een vernietigingsoorlog, de verwoesting van ontelbare steden en de blinde uitroeiing van miljoenen Joden, maar ook van Sinti en Roma, psychiatrische patiënten, mindervaliden, e.a. voortgebracht. De kerkelijke leiding in Duitsland zat toen – zoals de huidige bisschoppen het nu verwoorden – vast in de traditionele en kritiekloze erkenning van het wettige staatsgezag. Alle leden van een samenleving, zeker ook de kerkleiders en gelovigen, besluiten de bisschoppen nu, moeten zich veel vlugger en ondubbelzinnig uitspreken wanneer de waardigheid van de mens bedreigd wordt. Zwijgen en lijdzaam toekijken wordt anders schuldige medeplichtigheid en is dodelijk. Dat hebben de Duitse bisschoppen met schaamte en droefheid uit hun onderzoek geleerd, schrijven ze vandaag. De bisschoppen waarschuwen ook ervoor dat het oude spook van het enge nationalisme, eigen-volk-denken en autoritaire gezagsuitoefening weer opduikt.
Leren voor de toekomst
Annemarie Gielen en Jo Hanssens herinneren aan de stichters van Pax Christi die zich tijdens WO II openlijk hebben verzet tegen het opsporen en deporteren van Joodse burgers door de nazi’s. Na de oorlog hebben zij, vanuit Frankrijk, de eerste stappen tot verzoening met het Duitse volk helpen zetten op grond van Jezus’ boodschap van liefde voor de vijanden. In het vierde en laatste deel ‘Leren voor de toekomst’ wijzen de Duitse bisschoppen erop dat 8 mei nog meer als een dag van bevrijding moet worden herdacht en niet alleen als het einde van WO II. We moeten ook de Europese Unie meer leren waarderen, zeggen ze, als gezamenlijk vredesproject en blijven eraan werken. Ze besluiten:
Elke dag moeten we ons inzetten voor verzoening, sociale rechtvaardigheid en de erkenning van de onvervangbare waarde van elke mens. Duitse bisschoppen
Durven ‘neen’ zeggen
Annemarie Gielen en Jo Hanssens besluiten: Op dinsdag 9 juni zagen we de laatste aflevering van de reeks Kinderen van de Holocaust op Canvas. De focus lag dit keer op de daders van de Holocaust. Daar zegt Herman Van Goethem, rector van de UA: Iedereen had de mogelijkheid om neen te zeggen. Het gebeurde veel te weinig. Ook vandaag moeten we leren ‘neen’ zeggen tegen ontwikkelingen die de unieke waarde van de mens bedreigen. Nee zeggen tegen onrecht en niet langer eraan meedoen, zijn belangrijke, zelfs wezenlijke stappen naar vrede en rechtvaardigheid. Onze stichters, Martha Dortel-Claudot en Mgr. Pierre-Marie Théas, hebben dat gedaan. Zij deden wat moest gedaan worden: mensen redden, het nazisme aanklagen, het vijandige volk de hand reiken en zo de basis leggen voor duurzame vrede op het Europees continent. Met de hele internationale Pax Christi-beweging zetten wij deze stappen verder.
