Acht mensen filmen zelf hun leven in armoede: ‘Mijn geloof geeft me de kracht om door te gaan’

Een lange rit voor een afspraak, een tafel waarop de administratie zich opstapelt, de zorg voor een kind met een beperking of slopende medische kosten. In Onderbelicht brengen acht inwoners uit Erpe-Mere en Lede hun eigen kwetsbare, verborgen realiteit in beeld. Het sociaal-artistiek project kadert in de Internationale Dag van Verzet tegen Armoede (17 oktober) en is een samenwerking van Welzijnsschakel Ommekeer Erpe-Mere, Welzijnsschakel Lede en Avansa Centraal-Vlaanderen, met de steun van Cera. 

Aan de opnames ging een intensief traject vooraf. Hoewel sommige deelnemers aanvankelijk twijfelden om met hen verhaal naar buiten te treden, stapten ze mede dankzij Lieven De Pril en Koen Sterck van Welzijnsschakels over de drempel. 'Vanaf de eerste bijeenkomst voelde de groep hecht en veilig aan. Er was onderling veel herkenning en vertrouwen. Via diverse storytellingworkshops stonden ze stil bij wat hen bezighoudt en bij wat hen rechthoudt als het moeilijk wordt. Daarna gingen ze terug naar huis met filmhuiswerk om hun verhaal te verbeelden.'

Lieven De Pril: ‘Bijzonder aan Onderbelicht is dat er geen gebruik wordt gemaakt van acteurs of voorgeschreven scripts. De acht inwoners filmden gedurende enkele maanden met hun eigen smartphone scènes uit hun eigen gezinsleven. Over wat er gebeurt en hoe het voelt wanneer meedoen in de samenleving niet vanzelfsprekend is. Er is ook aandacht voor wat de betrokkenen overeind houdt: de liefde voor hun kinderen, humor, creativiteit, menselijke nabijheid en voor sommigen ook hun geloof.’

Dimitri (40): ‘Als ik schilder, is het alsof iemand mijn hand overneemt’

Een van de deelnemers is Dimitri. Jaren geleden bouwde hij met bloed, zweet en tranen een melkgeitenboerderij op. Boer zijn was zijn passie en levenswerk. Maar door een opeenstapeling van brute pech, waaronder slopende ziektes bij de dieren en het faillissement van de kaasmakerij waaraan hij leverde, ging zijn boerderij over de kop. ‘Over een faillissement bestaan hardnekkige vooroordelen, zoals dat het een makkelijke uitweg is, of te wijten aan slecht management. De realiteit is complexer. Zowel mentaal, emotioneel als fysiek eist zoiets zijn tol. Vooral het moeten verkopen van onze vertrouwde woning woog zwaar.’ 

Samen met zijn vrouw Annelies zorgt Dimitri voor vier kinderen, van wie één een fysieke beperking heeft. ‘Onze dochter Manon, nu 14, werd drie maanden te vroeg geboren na complicaties tijdens een ingreep bij Annelies toen ze zwanger was. Manon kampt met heftige spierspasmen en kan geen lange afstanden of grote inspanningen aan. Ze heeft ook veel zorg nodig.’ 

Op aanraden van zijn psycholoog begon Dimitri te schilderen. ‘Nooit gedacht dat ik  creatief was. Op het doek heb ik het gevoel alsof iemand mijn hand overneemt. Momenteel werkt ik aan een schilderij voor en over mijn dochter, geïnspireerd op het kunstwerk op de preekstoel van de Sint-Martinuskerk op de Markt in Lede. Met al die kunstwerken is het voor mij een van de mooiste kerken in Vlaanderen. Ik kom er al mijn hele leven. Als ik er binnenstap, kom ik tot rust. Ongeveer twee keer per maand ga ik naar de zondagsviering. Ik haal er veel kracht uit. Toen ik nog als landbouwer werkte, ging dat niet. Toen luisterde ik naar de viering op de radio.’

Tamara (37): ‘Vrijwilligerswerk bij Welzijnsschakel helpt me’ 

Tamara kampt met chronische gezondheidsproblemen en gezondheidskosten die zwaar op het gezinsbudget wegen. ‘Er komt ontzettend veel bij kijken: veel gedoe, veel administratie en de kosten blijven maar oplopen. Soms heb ik de zin om afspraken af te zeggen om gewoon thuis te zijn voor de kinderen, maar ziek zijn kun je spijtig genoeg niet achterlaten in het ziekenhuis. Ik blijf doorgaan.’

Troost vindt Tamara bij haar gezin en bij Welzijnsschakel Ommekeer. ‘Creatief zijn samen met mijn twee dochters is de ideale manier om mijn hoofd leeg te maken. Ook mijn vrijwilligerswerk bij de Welzijnsschakel helpt me. Het maakt dat ik soms buiten kan, met mijn benen in de samenleving sta en eventjes tot rust kom.’

Laura (31): ‘Mijn geloof geeft me de kracht om door te gaan’ 

Laura is een jonge alleenstaande moslima die dagelijks balanceert tussen een veelheid aan verplichtingen en zorgen. Voedselbedeling, vaste maandelijkse kosten, de zoektocht naar opvang, een stage en de constante zorg om alles financieel en praktisch rond te krijgen, lopen continu door elkaar. 

Laura: ‘Ik wil ontzettend graag vooruit in het leven, maar de ruimte om op adem te komen is klein. Als ik bij het bed van mijn kindje zit, voel ik hoe zwaar de druk soms is. Maar in de liefde voor hem en in mijn geloof vind ik op die moeilijke momenten de rust en stilte die ik nodig heb. Mijn geloof geeft me de kracht om door te gaan, mijn schouders eronder te zetten en telkens opnieuw vooruit te kijken.’

Première en gesprek 

Op woensdagavond 21 oktober om 20.00 uur gaan de acht kortfilms in première. Na de vertoning is er een gesprek met de makers, geleid door Lieven De Pril. Ook Ides Nicaise, hoogleraar aan de KU Leuven en voorzitter van ATD Vierde Wereld Vlaanderen, sluit aan om stil te staan bij wat deze beelden ons leren over meedoen, drempels en menswaardigheid. Locatie: Cultuurhuis EMotia in Erpe-Mere (Oudenaardsesteenweg 456). 

De organisatoren willen met de films niet alleen meer bewustzijn creëren, maar ook vooroordelen over armoede doorbreken. Bovendien hopen ze dat de verhalen tot concrete veranderingen leiden. 'Al veranderen we maar één ding', aldus nog trajectbegeleider Akin Beyazi. 'Het zou fijn zijn om te weten dat we toch iets van impact gehad hebben.' Daarom verzamelden de deelnemers tijdens het project ook voorstellen voor lokale beleidsmakers. Die willen de initiatiefnemers in november voorleggen aan de besturen van Erpe-Mere en Lede.

Lees meer over het project.