Als een dief in de nacht

Altijd waakzaamheid geraden, want de meest spectaculaire gebeurtenissen gebeuren op momenten of plekken waar je het het minst verwacht.

De Mensenzoon komt op een tijdstip waarop je het niet verwacht

Dit gezegde komt verschillende keren voor in de Bijbel. We vinden het bij:

- Matteüs 24:43/44

“Besef wel: als de heer des huizes had geweten in welk deel van de nacht de dief zou komen, dan zou hij wakker gebleven zijn en niet in zijn huis hebben laten inbreken. Daarom moeten jullie ook klaarstaan, want de Mensenzoon komt op een tijdstip waarop je het niet verwacht.”

- de eerste brief aan Tessalonicenzen 5:1/2

“Broeders en zusters, ik hoef u niet te schrijven over de moment waarop dit zal gebeuren, want u weet zelf maar al te goed dat de dag van de Heer komt als een dief in de nacht.”

- de tweede brief van Petrus 3:10

“De dag van de Heer zal komen als een dief. De hemelsferen zullen die dag met luid gedreun vergaan, de elementen gaan in vlammen op, de aarde wordt blootgelegd en alles wat daarop gedaan is komt aan het licht.”

In deze passages verwijst ‘als een dief in de nacht’ naar de onverwachte, plotselinge komst van iets ontzagwekkend, bijvoorbeeld de dag des oordeels of de terugkeer van Christus. Niemand weet precies wanneer dit zal gebeuren, en dus gebeurt het vast op een moment waarop niet iedereen oplet.

De kernboodschap is dus dat je altijd waakzaam en voorbereid moet zijn, want het beslissende moment komt altijd onverwacht.

Op zoek naar betekenis?

7 weken laten we je in 7 nieuwsbrieven kennismaken met 7 zegswijzen die recht uit de Bijbel onze taal zijn ingeslopen. Soms letterlijk, soms via een omweg. Maar altijd met een boeiend achtergrondverhaal, verteld door niemand minder dan professor Rik Torfs. Lees en luister je mee? Volgende week: Een teken aan de wand.

Dieven in de Bijbel?

Jezus sprak verrassend vaak over dieven, zowel letterlijk als in beeldspraak. Zijn houding tegenover dieven was meervoudig en genuanceerd. Hij maakte soms harde waarschuwingen over diefstal, maar toonde ook genade en vergeving aan mensen die gestolen hadden of als crimineel golden.

Later evolueert de betekenis

Tegenwoordig is de uitdrukking in het dagelijks taalgebruik losgemaakt van haar religieuze context. Ze betekent nu vooral: iets gebeurt plotseling, onverwacht, en vaak heimelijk.

Soms met een negatieve of dreigende lading, zoals een ramp, inval, machtsgreep of gebeurtenis zonder waarschuwing.

C.S. Lewis

In de wereldliteratuur wordt vaak expliciet of impliciet naar de oorspronkelijke betekenis verwezen. C.S. Lewis bijvoorbeeld laat in The Screwtape Letters (1942) een demon spreken over hoe mensen niet voorbereid zijn op de dood of het oordeel:
“They are so busy with nothing, that when death comes — as it always does — it finds them unready, like a thief in the night.” Het is een duidelijke verwijzing naar de Bijbelse zegswijze, met een waarschuwing voor morele achteloosheid.

Het essentiële gebeurt op nederige plekken

Volgens Rik Torfs gebeurt het essentiële vaak ook niet op spectaculaire plekken, die daarvoor voorbestemd lijken, maar op nederige plaatsen. “Zoals ook de geboorte van Christus zelf.”

Denk bijvoorbeeld ook terug aan de dood van John F. Kennedy in 1963. Hij werd nog in allerijl naar een ziekenhuis gebracht. En die hele scène van de laatste momenten, het vaststellen van de dood en het kijken hoe het nu verder moest met zijn opvolging … dat speelde zich allemaal af in een zo wat aftands ziekenhuis in Dallas. Een non-decor als het ware.

Het leven laat zich niet leiden langs bepaalde richtlijnen, maar komt spelenderwijs (of soms zelfs op een gruwelijke manier) tot stand. Denk bijvoorbeeld aan de meest essentiële momenten van je eigen leven: niet het moment dat je officieel je diploma behaalt, of dat je in het huwelijk treedt, maar onbenullige gebeurtenissen ontkiemen vaak tot iets veel belangrijker.