Bisschop Bonny in dankviering: ‘Paus Franciscus verschool zich niet op veilige oevers’

Broeders en zusters,
Goede vrienden,

Na het overlijden van de paus Franciscus werd volgens het protocol zijn vissersring vernietigd: de officiële ring van zijn pontificaat, de ring die hij ontving tijdens zijn intronisatie. Op deze ring staat vanouds een afbeelding van Petrus, de visser die Jezus aanstelde als eerste onder de apostelen. Het is een sterk symbolisch teken: de paus als opvolger van Petrus,  geboren en getogen aan de oevers van het meer van Galilea. Met de evangelielezing van vandaag, vrijdag in het paasoctaaf, staan we opnieuw aan de oevers van het meer van Galilea (Joh 21,1-14).  Immers, op paasmorgen kregen de apostelen de opdracht om zich van Jeruzalem opnieuw naar Galilea te begeven, vanwaar ze afkomstig waren, waar ze Jezus hadden leren kennen en hem waren gevolgd.  Daar, in het Galilea van het begin, zou Jezus hen opwachten, nu als hun Verrezen Heer. Zo gebeurde het.   

Het was trouwens Petrus die de leiding nam en tot de andere leerlingen zegde: ‘Ik ga vissen’, waarop de anderen antwoordden ‘Dan gaan wij mee!’. En Petrus die het net naar boven sleurde.  ‘Simon Petrus ging weer aan boord en sleepte het net aan land.  Het was vol grote vissen, honderdrieënvijftig stuks, en ofschoon het er zoveel waren scheurde het net niet.'

Het zijn woorden die in deze gedachtenisviering voor paus Franciscus heel toepasselijk klinken. Wat is de zending of de opdracht van de bisschop van Rome, als opvolger van Petrus?  

De evangelielezing van vandaag biedt alvast twee aanknopingspunten, die paus Franciscus bijzonder ter harte heeft genomen.  

Lees ook

Dankbaarheid en hoop kleurden de nationale herdenkingsmis in Koekelberg

Lees het volledige artikel

Vooreerst om de leerlingen mee te trekken in hun opdracht, namelijk om ‘vissers van mensen’ te zijn. Paus Franciscus verschool zich niet op veilige oevers. Hij bleef niet binnen bij slecht weder. Hij had geen schrik van werkmanskleren. Neen, hij trok naar buiten, naar de ‘periferie’ zoals hij zelf zegde, om mensen nabij te zijn. Vanaf zijn eerste toespraken en geschriften was zijn intentie duidelijk:  om mensen te gaan opzoeken en aanspreken, zo breed mogelijk, midden de woelige wateren van hun leven. En om daarbij de vreugde en de hoop niet te verliezen, zoals hij schreef in De vreugde van het Evangelie of De vreugde van de liefde.  Om daarbij niemand uit het oog te verliezen of uit te sluiten, zoals in Fratelli tutti.  En om vooral barmhartig te zijn, zoals in Misericordia et misera. Zijn voorbeeld en zijn woorden werkten aanstekelijk.  Ze gaven opnieuw goesting en vertrouwen om mee te doen. Velen voelden zich aangesproken, zowel binnen als buiten de kerk. Dank u wel, paus Franciscus, voor uw aanstekelijk(e) voorbeeld en getuigenis, in het spoor van Petrus.

Het tweede aanknopingspunt betreft het grote net dat Petrus naar boven sleurt: ‘het was vol grote vissen, honderdrieënvijftig stuks, en ofschoon het er zoveel waren scheurde het net niet’.  De zorg voor de eenheid van de Kerk behoort tot de zending van iedere paus, ook in het spoor van Petrus.   En dat is geen eenvoudige opdracht.  De Kerk is geen klein netje, met slechts enkele brave visjes in. Neen, het is een groot net, met veel verschillende soorten vissen, grote en kleine, die bij elkaar horen, in hun veelheid en verscheidenheid.  Het is geen gemakkelijke opdracht om ze in één net bij elkaar te houden, zonder dat het net scheurt. Bovendien zorgen meestal niet de kleine visjes voor problemen, maar de grote vissen.   

In de voorbije zes jaren heeft paus Franciscus sterk ingezet op de Kerk als een groot netwerk waarin diverse gemeenschappen, culturen en tradities hun plek moeten vinden, zonder dat het net scheurt.  De nog onvoltooide synode over synodaliteit draagt duidelijk zijn stempel. Ze komt recht uit zijn hart, zijn overtuiging en zijn levenservaring. We zijn paus Franciscus dankbaar voor de nieuwe dialoog die hij in de Kerk op gang heeft gebracht, en hopen dat zijn voorbeeld en onderricht de verdere afhandeling ervan mag bepalen.

Nog even terug naar de vissersring van paus Franciscus.  Ik las op het internet dat hij zijn originele gouden vissersring zelden droeg, hoogstens bij uitzonderlijke gelegenheden.  Hij vond deze ring te kostbaar en te chique om hem dagelijks te dragen.  Normaal droeg hij zijn vroegere bisschopsring, gemaakt van verzilverd metaal, zoals ook zijn borstkruis.  Op deze ring staat enkel een kruisje gegraveerd. Met deze ring ligt hij nu trouwens opgebaard in de Sint-Pietersbasiliek. Ook dat was paus Franciscus. Zijn keuze voor eenvoud en voor werkmanskleren. Het ambt zet de paus al hoog genoeg, zonder dat hij er nog een portie decorum bovenop moet leggen, decorum dat zeker niet bij Petrus paste, laat staan bij Jezus van Nazareth.  

Dank u wel, paus Franciscus, dat u ons allen dichter bracht bij het voorbeeld van Jezus en bij de getuigenis van de apostelen. We zullen uw gelaat en uw stem missen.

‘Jezus trad dichterbij, nam het brood en gaf het hun, en zo ook de vis’: zo eindigt de ontmoeting van Petrus en de anderen leerlingen met Jezus, bij het meer van Galilea.  We bidden dat paus Franciscus nu mag aanzitten aan het gastmaal dat Jezus ons heeft bereid, samen met Petrus en allen die ons in geloof zijn voorgegaan. Immers, voor dat geluk zijn wij bestemd.  

+ Johan Bonny, bisschop van Antwerpen