Commentaar Bijbellezing 18/10: ‘God of de keizer?’ - Saskia Van den Kieboom

Evangelie: Matteüs 22, 15-21  — ‘Waarom probeert gij Mij te vangen, gij huichelaars?’

In die tijd gingen de Farizeeën onder elkaar beraadslagen hoe ze Jezus in zijn eigen woorden konden vangen. Zij stuurden hun leerlingen met de Herodianen op Hem af met de vraag: ‘Meester, wij weten dat Gij oprecht zijt en de weg van God in oprechtheid leert; Gij stoort U aan niemand, want Gij ziet de mensen niet naar de ogen. Zeg ons daarom: Wat dunkt U, is het geoorloofd belasting te betalen aan de keizer of niet?’ Maar Jezus doorzag hun valsheid en zei: ‘Waarom probeert gij Mij te vangen, gij huichelaars? Laat Mij de belastingmunt eens zien.’ Zij hielden Hem een geldstuk voor. Hij vroeg hun: ‘Van wie is deze beeldenaar en het opschrift?’ Zij antwoordden: ‘Van de keizer.’ Daarop sprak Hij tot hen: ‘Geeft dan aan de keizer wat de keizer toekomt, en aan God wat God toekomt.’

Commentaar Saskia Van den Kieboom: ‘God of de keizer?’

Ze probeerden Jezus erin te luizen door over een bijzonder onpopulair onderwerp te beginnen. Belasting betalen. Ook vandaag de dag zijn we er niet dol op. Maar Jezus liet zich niet vangen. En stelt dat het één het ander niet in de weg hoeft te staan. Er zijn aardse zaken die zeer zakelijk en kil geregeld moeten worden. Belasting betalen is er daar één van. Door belasting te betalen, kunnen er collectieve voorzieningen worden gerealiseerd waar hopelijk een hele samenleving baat bij heeft. De Farizeeën stellen wellicht dat er het één of het ander is: ofwel de keizer tevreden houden, ofwel God. De keizer die symbool staat voor de overheid, ook al is die overheid anders dan de overheid waarmee wij vandaag te maken hebben. Toen was er geen democratie die we nu wel kennen. Neemt niet weg dat ook de keizer in het oude Romeinse rijk verantwoordelijk was voor bepaalde publieke zaken. Zoals bijvoorbeeld infrastructuur, het leger en veiligheid, watervoorziening en de kosten voor publieke gebouwen zoals badhuizen, markthallen en overheidsgebouwen. Belasting zorgde voor geld wat voor een dagelijkse gang van zaken op aarde belangrijk was, niet zomaar om enkel de keizer tevreden te houden.

Het is echter niet zo dat we God minder eren door belasting te betalen. Jezus antwoordt daar heel duidelijk op: sommige dingen moeten hier en nu gebeuren en ja, dat is dan voor het publieke belang op aarde. Andere dingen doen we voor God. In het beste geval bijten de twee elkaar niet. We hebben ons aardse leven en we hebben ons spirituele leven en in het beste geval sluiten deze mooi op elkaar aan. Helaas is dat niet altijd mogelijk, zeker niet wanneer je ergens woont waar geen vrijheid van godsdienst is. En inderdaad, de Romeinen waren vroeger niet dol op de joden en hun monotheïstische geloof. De Farizeeën wisten dat maar al te goed en probeerden Jezus mee te nemen in polarisatie tussen Romeinse overheid en hun eigen geloof. Maar Jezus trapte er niet in. Sommige dingen zijn voor de keizer, zijn nu eenmaal nodig om het aardse leven goed te organiseren. Andere dingen zijn voor God. God bovenal, maar soms ook de keizer.

Saskia Van den Kieboom is stafmedewerker gezinspastoraal en aanspreekpunt voor geloof en homoseksualiteit.