De genade van Vaticanum II - paus Leo XIV [catechese]

Na het jubileumjaar, waarin we stilgestaan hebben bij de mysteries in het leven van Jezus, beginnen we nu een nieuwe reeks van catecheses die zal gewijd zijn aan het Concilie Vaticanum II en aan de herlezing van zijn documenten. Het gaat om een kostbare gelegenheid om de schoonheid en het belang opnieuw te ontdekken van dit kerkelijk gebeuren. De Heilige Johannes Paulus II , heeft het aan het einde van het Jubileum in 2000 als volgt verwoord: “Meer dan ooit voel ik mij verplicht het Concilie aan te wijzen als de grote genade waarvan de Kerk in de twintigste eeuw heeft genoten” (Apost. Brief “Bij het begin van een nieuw millennium, 57).

Tegelijk met de verjaardag van het Concilie van Nicea, in 2025, hebben wij de zestig jaar herdacht van het Vaticanum II Concilie. Ook al is er geen grote afstand tussen ons en dat gebeuren, is het toch waar dat de generatie Bisschoppen, theologen en gelovigen van Vaticanum II er vandaag niet meer is. Daarom, omdat we gevoelig zijn voor de oproep het profetisch karakter ervan niet uit te doven en nog nieuwe manieren te zoeken om zijn aanvoelen te actualiseren, zal het nodig zijn het opnieuw van nabij te leren kennen en dat niet te doen via een “horen zeggen” of via de interpretaties die ervan gegeven zijn, maar door zijn documenten te herlezen en over zijn inhoud na te denken. Het gaat immers over het Leergezag dat ook vandaag nog de poolster is op de weg van de Kerk. Zoals Benedictus XVI onderwees: “met het voorbijgaan van de jaren hebben de documenten niet aan actualiteit ingeboet. Hun onderricht toont zich bijzonder trefzeker in verband met de nieuwe groepen in de Kerk en met de huidige geglobaliseerde samenleving” (Eerste boodschap na de Mis met de kardinalen kiezers, 20 april 2005).

Wanneer de heilige Paus Johannes XXIII de zitting van het Concilie opende op 11 oktober 1962, sprak hij over de morgenstond van een dag van licht voor heel de Kerk. Het werk van de talrijke bijeengeroepen Vaders, afkomstig uit de Kerk van alle continenten, was een wegbereiding voor een nieuw kerkelijk jaargetijde. Na een rijke Bijbelse, theologische en liturgische studie in de Negentiende eeuw, heeft Vaticanum II het gelaat herontdekt van God als Vader die, in Christus, ons roept zijn kinderen te zijn. Het heeft naar de Kerk gekeken in het licht van Christus, het licht van de volkeren als mysterie van gemeenschap en sacrament van eenheid tussen God en zijn volk. Het is het begin geweest van een belangrijke liturgische hervorming met als centrum het mysterie van de verlossing en de actieve en bewuste deelname van heel het volk van God. Tegelijkertijd heeft het ons geholpen open te komen voor de wereld en open te staan voor veranderingen en uitdagingen van de moderne tijd in dialoog en in medeverantwoordelijkheid van een Kerk die de armen wil spreiden voor de mensheid en optreden als echo van de verwachtingen en angsten van de volkeren en samen te werken aan de opbouw van een meer rechtvaardige en broederlijke samenleving.

Lees ook

God houdt van mij! God kijkt naar mij uit en ik heb Hem gevonden! - paus Leo XIV [catechese]

Lees het volledige artikel

Dankzij het Concilie Vaticanum II, “wordt de Kerk woord, wordt de Kerk boodschap, wordt de Kerk overleg “ (H. Paulus VI, Enc. Ecclesiam suam, 67). Door zich in te zetten om de waarheid te zoeken langs de weg van het oecumenisme, de interreligieuze dialoog en de dialoog met de mensen van goede wil.

Deze geest , deze inwendige houding, moet kenmerkend zijn voor ons geestelijk leven en voor onze pastorale werking in de Kerk. We moeten immers nog vollediger de hervorming van de Kerk realiseren vanuit dienstbaarheid en, gezien de hedendaagse uitdagingen, worden wij geroepen wakkere tolken te blijven van de tekenen van de tijd, blije verkondigers van het Evangelie, moedige getuigen van de rechtvaardigheid en van de vrede. Mgr. Albino Giuliani, toekomstige Paus Johannes Paulus I, bisschop van Vittorio Veneto, schreef aan het begin van het Concilie profetisch: “Zoals steeds bestaat de nood om niet zozeer veel organismen, methoden of structuren op te bouwen, maar wel diepere en meer verspreide heiligheid. (…) Het zou kunnen dat men de beste en overvloedige vruchten van een Concilie pas na eeuwen ziet en dat ze slechts rijpen na de moeizame overwinning van tegenstellingen en afkeer”. (1). Dus, het Concilie herontdekken, zoals Paus Franciscus gezegd heeft, helpt ons “de voorrang te geven aan God en aan een Kerk die ruimte is om liefde te schenken aan haar Heer en aan alle mensen die door Hem bemind worden (Homilie bij de 60° verjaardag van het Concilie Vaticanum II, 11 oktober 2022).

Broeders en zusters, wat de H. Paulus VI tot de concilievaders, bij het einde van de werkzaamheden, zegde, blijft ook voor ons een maatstaf ter oriëntatie. Hij zei dat het uur gekomen was van het vertrek, om de conciliebijeenkomsten te verlaten om naar de mensheid te gaan en haar de blijde boodschap van het Evangelie te brengen. Bewust een tijd van genade beleefd te hebben waarin verleden, heden en toekomst samenkwamen: “Het verleden, want hier is samengekomen de Kerk van Christus met haar traditie, haar geschiedenis, haar Concilies, haar doctors, haar Heiligen. (…) Het heden: want wij nemen nu afscheid om naar de wereld van vandaag te gaan met zijn onheil, zijn pijnen, zijn zonden, maar ook zijn glorierijke veroveringen, zijn waarden, zijn deugden. (…) De toekomst, tenslotte, is aanwezig in de dwingende oproep van de volkeren tot meer rechtvaardigheid, in hun wil tot vrede, in hun dorst, bewust of onbewust, naar een meer verheven leven: dat is precies wat de Kerk van Christus wil en kan geven (H. Paulus VI, Messagio ai Pari conciliari, 8 december 1965).

Dat is ook voor ons zo. Door om te gaan met de Documenten van het Concilie Vaticanum II en er de profetie en actualiteit van op het spoor te komen, onthalen wij de rijke traditie van het kerkelijk leven en tegelijk, stellen wij ons de vraag over het heden en vernieuwen we de vreugde naar een wereld te gaan om er het Evangelie van het Rijk van God , het rijk van liefde, gerechtigheid en vrede, te brengen. 

(1) A. Luciani – Giovanni Paolo I, Note sul Concilio, in Opera omnia, vol. II, Vittorio Veneto 1959-1962. Discorsi, scritti, articoli, Padova 1988, 451-453.

Vertaald uit het Italiaans door Marcel De Pauw msc