De mysterieuze verjaardag van de kardinaal – Hendro Munsterman [column]

Het is natuurlijk een beetje ‘raar’, want we hebben nog maar vier maanden een nieuwe paus. Maar ik zat de week na de pausverkiezing van 8 mei mijn grafieken over aantallen, herkomsten en andere wetenswaardigheden over de kiesgerechtigde kardinalen alweer bij te werken.

129 zijn het er nu en maandag zullen het er 128 zijn - de kardinalen die nog geen tachtig jaar zijn. Telkens als een kardinaal tachtig wordt of een van de (momenteel in totaal 248) kardinalen komt te overlijden, pak ik mijn rekenmachine erbij.

Veel van deze informatie kunnen we ook moeiteloos op de website van het Vaticaan vinden. Maar zoals het een serieuze Vaticaanjournalist betaamt, ben ik altijd wat achterdochtig en huiverig om de informatie die het Vaticaan ons geeft volledig te vertrouwen.

Bovendien maak ik graag mijn eigen keuzes: ik tel de twee Mexicaanse kardinalen bijvoorbeeld niet - zoals het Vaticaan - mee bij Noord-Amerika, maar bij mijn categorie ‘Latijns-Amerika’. 

‘Raar’ dus, maar dat hoort sowieso wel bij het soort mensen zoals ik, journalisten die gespecialiseerd zijn in het Vaticaan. ‘Vaticanisti’ noemen ze ons hier in Italië. Een soortnaam.

Dat jarenlang kardinalen tellen, percentages berekenen en grafieken bijwerken is een fikse, eigenlijk niet-rendabele investering. En toch heb ik er een van de meest bijzondere artikelen aan te danken die ik ooit als Vaticaancorrespondent heb geschreven. Want afgelopen februari klopten mijn aantallen ineens niet meer. Ik had een kardinaal te weinig in vergelijking met de Vaticaanse cijfers. Alles opnieuw geteld. En nog een keer. En telkens miste ik er een.

Zo ontdekte ik dat een Afrikaanse kardinaal enkele maanden voor zijn tachtigste verjaardag heel discreet zijn geboortedatum met elf maanden had verschoven, van 25 januari naar 31 december. Zo kon hij bijna een jaar langer aan een eventueel conclaaf deelnemen. 

Lees ook

Op stap met Vaticaanwatcher Hendro Munsterman in Rome: ‘Kerk van derde millennium wordt anders’

Lees het volledige artikel

De Vaticaanse woordvoerder kon (of wilde) me er geen verklaring voor geven. Deze kardinaal, Philippe Ouédraogo uit Burkina Faso, bleef uiteindelijk — na een paar uur Vaticaanse paniek nadat ik de vraag had opgeworpen — toch op de lijst met kiesgerechtigde kardinalen staan. Terwijl zijn eigen kathedrale parochie van Ouagadougou hem op 25 januari al uitgebreid op Facebook met zijn tachtigste verjaardag had gefeliciteerd.

Diezelfde dag nog hoorde ik dat deze kardinaal toevallig in Rome op bezoek was en de zondag erop de eucharistie zou vieren in zijn titelkerk in Rome, de Santa Maria Consolatrice al Tiburtino - ver buiten het centrum. En zo trok ik dus op de vroege zondagochtend naar deze kerk, nam deel aan de mis, sprak met de ambassadeur van het militaire regime van Burkina Faso — die er samen met zijn echtgenote was — en wist de kardinaal in de sacristie bij de kladden te grijpen. 
‘Wat ziet u er nog jong uit voor uw leeftijd!’, gaf ik hem als compliment bij de begroeting. 
De kardinaal voelde zich gevleid en glimlachte me vriendelijk toe.
De plaatselijke pastoor kreeg al snel in de gaten dat wat ik met de kardinaal besprak, niet voor de vele burkinese oren bestemd was die de pastorie en sacristie die ochtend bevolkten. ‘Kom maar in mijn bureau zitten’, zei hij.

Eenmaal gezeten gaf de kardinaal me als verklaring dat zijn eigenlijke geboortedatum onbekend was en dat hij ooit als jonge seminarist samen met de econoom van het bisdom 25 januari had gekozen, voor een ziektekostenverzekering. Waarom dan zijn 80ste verjaardag toch was gevierd en waarom hij zijn geboortedatum pas vlak voor zijn 80e verjaardag had veranderd, kon de kardinaal me niet uitleggen. En nee, hij had zijn paspoort ook niet bij zich.

Waarom is die datum dus veranderd? Wie heeft het gedaan? Wie nam het initiatief ertoe? Ik heb er nooit een antwoord op kunnen krijgen. Maar extra vragen blijven maar in mijn hoofd spelen. Want waarom werd de pauselijk nuntius in Burkina Faso vlak erna ineens vervangen? En zijn vervanger slechts enkele maanden later ook?

Nog erger: is er mogelijk een link met de militaire dictatuur die in Burkina Faso aan de macht is? Het zou toch niet zo zijn dat de Russische geheime dienst - de dictatuur wordt volop en actief gesteund door Rusland - hier ook nog mee te maken heeft? Zocht men een spion in het conclaaf?

Inderdaad: soms draaf je door als ‘vaticanista’. Aan de andere kant: soms is de werkelijkheid gewoon ook nog gekker dan je je ooit had kunnen voorstellen, want in het Vaticaan is iets nooit helemaal uit te sluiten.

Precies daarom zijn we dus ‘raar’. 

De komende maanden zal ik u op verzoek van de redactie van Otheo met enige regelmaat vanuit de Vaticaanse wandelgangen inzicht geven hoe ‘raar’ wij zijn en hoe complex maar ook hoe ontzettend fascinerend deze Vaticaanse wereld is.

• Hendro Munsterman is journalist en theoloog. Hij werkt in Rome als Vaticaancorrespondent voor het Nederlands Dagblad. Maak kennis in dit interview.