Durven loslaten - zuster Katharina [column]

Ik lees No man is an island van Thomas Merton. Het is een sterk boek van de Amerikaanse trappist, waarin de ene oneliner de andere opvolgt. Ik zou ze stuk voor stuk boven mijn bed kunnen hangen als lijfspreuken. Het boek is uitgegeven in 1955, dus vóór de welvaartsexplosie en de ontnuchterende gevolgen hiervan voor mens en schepping. En toch is het verrassend actueel. Zo schrijft hij indringende regels over het onderscheid tussen zijn en doen, en over de kenmerken van zovelen die hun identiteit vinden in wat ze doen en niet in wat ze zijn. Dan krijgen hun daden een ontzettend belang en hangt hun hele geluk daarvan af.

‘Als we alles willen’, zegt hij, ‘eindigen we hoogstwaarschijnlijk met niets.’ 

Het hoofdstuk is één pleidooi om in de realiteit te staan en onze verwachtingen, hoge idealen en illusies te temperen, zelfs los te laten. ‘Het is groot om klein te zijn, dat wil eigenlijk zeggen: om jezelf te zijn’, schrijft hij. 

En dat is voor mij tegelijk de definitie van nederigheid.

Geluk bestaat er voor hem, en voor mij, in om tevreden te zijn met wat je hebt, om op te houden met alles te willen ervaren, zien, meemaken ... maar je vrijwillig in te perken omdat je de beperktheid van het menselijk bestaan ten diepste aanvaardt en aanneemt. Less is more! We moeten alles durven loslaten om het ‘enig noodzakelijke’ (naar het verhaal van Martha en Maria) te verwerven, zegt Merton. 

De heerlijke paradox hierbij is dat, als we die stap durven te zetten, we er al het andere zomaar zullen bijkrijgen. Zei Jezus niet zelf dat wie zijn leven verliest, het zou winnen? Zou dat de sleutel zijn van het geluk dat ‘eenvoudige’ mensen vaak ten deel valt?

Zuster Katharina is abdis van Onze-Lieve-Vrouw van  Nazareth, de trappistinnengemeenschap van Brecht.