‘Erediensten op de buis voeden dialoog’

In deze rubriek reageert een deskundige gast op een vraag of stelling. Deze week luidt de vraag: moet de VRT als openbare omroep erediensten blijven uitzenden, zoals de eucharistie op zondagochtend?

Grote consternatie toen mediaminister Sven Gatz (Open Vld) op 6 december jongstleden plotseling openlijk vragen stelde bij het uitzenden van eucharistievieringen op de VRT. De VRT heeft de vrijheid om haar programma-aanbod zelf in te vullen, binnen het kader van de beheersovereenkomst die daarover met de Vlaamse overheid werd gesloten. Maatschappelijke dienstverlening is daarvan een element. Op zijn beurt valt het uitzenden van de erediensten daaronder.
Heel wat oudere mensen of personen met een beperking die niet zelfstandig naar de kerk kunnen, volgen de eredienst op de televisie. Alleen al daarom zou de discussie over het programmeren van erediensten eigenlijk overbodig moeten zijn. Het debat reikt evenwel verder dan louter het dienstverlenende aspect.
De voorstanders van de afschaffing van de uitzending van de erediensten hebben het ultieme doel religie uit de publieke ruimte te bannen. De aankondiging van de VRT om ook de islamitische eredienst af en toe zendtijd te geven, was voor hen een dankbare aanleiding om een nieuwe poging te ondernemen hun agenda door te drukken. Veel Vlamingen koesteren immers argwaan tegenover de islam. En het doel heiligt de middelen, nietwaar?
De kritiek in het Vlaams Parlement luidde dat erediensten een ‘monoloog’ zijn. De openbare omroep zou enkel de levensbeschouwelijke ‘dialoog’ mogen uitzenden. Blijkbaar gaat het betuttelende, kortzichtige en respectloze van die stelling aan de bezielers van de discussie voorbij.
Hun houding is betuttelend, omdat ze ervan uitgaat dat gelovige mensen tegen zichzelf beschermd moeten worden. Dat klinkt alsof gelovigen volstrekt kritiekloos in de samenleving staan en niet in staat zijn bruggen te slaan over de grenzen van hun eigen overtuiging heen.
Hun visie is ook kortzichtig, omdat ze totaal niet strookt met de waarheid. Met de mate waarin mensen van diverse overtuiging kennismaken met elkaars grondwaarden, staat of valt immers de dialoog tussen andersdenkenden. En die is net essentieel in onze superdiverse samenleving. Het (er)kennen van elkaars identiteit is de basis voor elke duurzame relatie. Het uitzenden van diverse erediensten drijft mensen niet uit elkaar, maar biedt juist kansen voor ontmoeting.
Ten slotte is de stelling ook respectloos en dingt ze af op datgene waarvoor religie echt staat. Alsof gelovig-zijn haaks zou staan op ruimdenkendheid. Elke dag wordt het bewijs van het tegendeel geleverd door duizenden engagementen in verenigingen, ons onderwijs en welzijnsinitiatieven. Hoeveel christelijk geïnspireerde organisaties engageerden zich niet voluit voor moslims op de vlucht voor oorlogsellende? Hoeveel gelovige mensen nemen het niet dagelijks op voor armen en zorgbehoevenden? Oneindig meer dan een bron van conflict, zijn de in België erkende religies een bron van maatschappelijke solidariteit. Als de VRT daarvoor geen voedingsbodem mag zijn, waarvoor dan wel?
[node:field_streamers:0] Met dat alles in het achterhoofd is het niet zomaar een taak van de openbare omroep om de verschillende levensbeschouwingen – ook de vrijzinnige – een forum te bieden om een breed publiek te bereiken. Het is haar plicht.
In het seculiere Frankrijk is de uitzending van erediensten zelfs wettelijk verankerd. Eén keer per jaar is er op de Franse televisie ook een ochtenduitzending met reportages en levensbeschouwelijke standpunten over een thema zoals het klimaat, de dood of de liefde. Misschien kan de VRT daaruit inspiratie putten om meer levensbeschouwing te brengen op tv.
In geen geval mag de VRT een staatszender worden waarbij politici bepalen wat wel of niet mag worden uitgezonden, in functie van een bepaalde politieke agenda. De VRT moet daarom autonoom de keuze kunnen blijven maken om erediensten uit te zenden. Aangezien zij de openbare omroep is van alle Vlamingen, is het ook niet meer dan logisch dat meerdere erediensten een plaats krijgen in haar programma-aanbod. Qua ruimdenkendheid kan dat tellen.
Als Vlaams volksvertegenwoordiger zal ik de Vlaamse minister van Media daarop blijven wijzen en hem eraan herinneren dat ook hij in het verleden steeds die stelling verdedigde.

Teken de petitie van Tertio voor het behoud van de tv-missen op www.tertio.be/petitie-erediensten