Erik Galle over de eeuwige honger naar stilte [Boek van de maand]

Wie het boek openslaat, voelt meteen: dit is een werk om te vertragen en in kleine stukjes te nuttigen. Of zoals de auteur het zelf beleeft en later in het boek omschrijft: ‘Lezen is eten. Ik neem woorden tot mij, zoals ik met een maaltijd doe. Ik proef en geniet van hun smaak.’ (blz. 132) 
Stiltehonger bestaat dan ook uit een stroom van korte fragmenten, afgewisseld met sobere illustraties, met daarnaast telkens een blanco bladzijde. Erik  Galle: ‘Dat is een bewuste keuze. Zo kan de lezer even op adem komen en het beeld tot zich laten spreken.’

Uit de inleiding blijkt al meteen waar het de auteur om te doen is. ‘Voorbij de kaders waarin we de wereld verstaan, bevindt zich het leven.’ Daarmee raakt hij meteen aan de essentie van het boek, maar ook aan zijn eigen eeuwige zoektocht. ‘Wat ik uiteindelijk zoek is de werkelijkheid zonder dat ik er zelf tussenzit.’ En meteen voegt hij er nuchter aan toe: ‘Dat lukt me nooit.’ (blz. 21)

Toch doet Erik Galle een poging om zijn ervaring met de stilte te verwoorden. Wat dit boek onderscheidt van vorige is de verfrissende ommekeer in denken waartoe je als lezer wordt uitgedaagd. Het ego krijgt daarbij een flinke deuk. Het zwaartepunt van ons leven bevindt zich volgens de auteur namelijk niet in onszelf maar in de werkelijkheid. Alles zonder zelf bergt zoveel lichtheid in zich dat het net alles draaglijk maakt.’ (blz. 21). En verder: ‘Als ik iets schrijf of schilder, lukt dit het beste als ik er zelf in afwezig ben.’ (blz. 37) Maar hoe doe je dat dan? Dat probeert Erik Galle in woord en beeld uit te drukken. ‘Als mens zijn we nu eenmaal aangewezen op woorden. ‘En toch is het het bestaan zelf waarin we de vertaling moeten zoeken van datgene wat we niet verstaan.’ (blz. 149)

Gemeenschappelijke grond 

Opmerkelijk is dat woorden zoals ‘geloof’, ‘God’ of ‘christelijk’ in het boek ontbreken. Erik Galle: ‘Ik beschouw stilte als een soort van gemeenschappelijke grond, een ervaring waaruit ieder mens, ongeacht zijn of haar overtuiging, kan putten. Waar woorden vaak afstand scheppen, kan stilte ons samenbrengen. Wie stil wordt, ontmoet de ander op een dieper niveau en voelt zich deel van een groter geheel.’ Psychiater en zenleraar Edel Maex is het met hem eens: ‘In onze woorden onderscheiden we ons van elkaar. In de stilte ontdekken we onze gemeenschappelijke menselijkheid.’

Zwijgen helpt dan ook om onze honger naar stilte toe te laten, een verlangen dat schaars is geworden in onze drukke wereld. Of zoals de auteur het zelf formuleert: ‘Woorden achter me laten voelt als vasten. Het is een reinigingskuur die ervoor zorgt dat mijn spreken daarna anders wordt.’ (blz. 156) ‘Hoe meer ik leer zwijgen, des te gemakkelijker gaat het me af om te luisteren. Vraag je mij om stilte te tekenen, dan teken ik een oor.’ (blz. 134)
Ook de lezer wordt met Stiltehonger uitgenodigd meer te gaan luisteren. Voor wie na het lezen echter nog altijd op zijn of haar honger zit, is vooral de slotpassage veelzeggend: ‘Wie de stilte in het woord kan horen en het woord in de stilte weet wat stiltehonger is.’ (blz. 169).

Erik Galle, Stiltehonger. Mijn reis naar binnen, Otheo Books, 2026, 176 blz.
Het boek wordt voorgesteld op De dag van de stilte, op zondag 25 oktober van 14.00 tot 18.00 uur in de Oude Abdij in Drongen. Inschrijven en info: www.oudeabdij.be/dag-van-de-stilte.html