Hans Geybels in Tertio: Goede Vrijdag en Pasen tegenover de media

Neutrale media kunnen veel christenen maar matig boeien, schrijft Hans Geybels. Alsof Goede Vrijdag hen tegenhoudt. Maar het is ook aan gelovigen zelf om mediaruimte op te eisen. Om levende getuigen van Pasen te zijn. Hierna volgt de integrale tekst van de opiniebijdrage van Hanse Geybels in Tertio nr. 1.000 van woensdag 10 april 2019.

Goede Vrijdag

Het huwelijk tussen Kerk en algemene media (radio, televisie, grote kranten en tijdschriften) staat al geruime tijd onder spanning. Daar zijn veel redenen voor. Belangrijker is het gegeven dat veel christenen zich daarom hebben teruggetrokken uit de algemene media terwijl dat helemaal niet hoeft.

Ook daar zijn veel redenen voor. Ten eerste is er geen algemeen katholiek medium meer waarin christenen veilig kunnen publiceren. De media zijn allemaal pluralistisch, neutraal geworden. Met andere woorden: media zijn economische producten die hengelen naar het grootste aantal consumenten en een religie of ideologie staat dat volgens het management in de weg.

Christelijk? Dat verkoopt niet. Pluralisme en neutraliteit betekenen in de meeste gevallen veelal antikatholiek.

Mediaruimte

Maar christenen moeten vervolgens de hand in eigen boezem steken. Velen wensen niet meer deel te nemen aan de debatten in de algemene media omdat ze ooit eens verkeerd geciteerd zijn of omdat ze niet voldoende genuanceerd kunnen spreken. Soms werd een opiniestuk geweigerd en is dat voldoende reden om nooit nog iets te doen. Of men wil er geen tijd voor maken. Of men vindt dat iemand anders geschikter is om haar of zijn nek uit te steken.

Of er is gewoon angst om als christen deel te nemen aan het publieke debat.

Intussen ploegen de andere boeren voort en nemen zij alle mediaruimte in beslag.

Blijde Boodschap

Christenen zijn het aan zichzelf verplicht aanwezig te zijn in de debatten die onze samenleving raken. Ze zijn geroepen om de Blijde Boodschap te verspreiden. Dat wordt hoe langer hoe meer een noodzaak omdat onze tijd steeds meer verzandt in het neoliberalisme, getypeerd door allerhande fenomenen die haaks staan op onze spiritualiteit, zoals meritocratie, absolute zelfbeschikking, competitie en dies meer.

Meer dan ooit wordt het christendom het belangrijkste alternatief. Meer dan ooit is het de enige echte criticaster van onze door de economie geleide maatschappij.

Alles mag in twijfel getrokken worden en zelfs op zijn kop gezet, behalve de economische ratio en zelfbeschikking.

Onontbeerlijke nichemedia

Christenen beschikken in Vlaanderen over enkele prachtige nichemedia: Kerk & Leven, Tertio en Kerknet. Die media zijn onontbeerlijk omdat ze ons niet zelden achtergrondinformatie geven die we nergens anders vinden. Meestal zijn ze genuanceerder dan de overige media wat kerkberichtgeving betreft. Het is heel belangrijk dat die media bestaan, maar ze zijn geschreven door en voor christenen. Het zou fantastisch zijn mocht er vaker een vertaalslag van die media naar de algemene media gebeuren, die door allerlei doelgroepen worden gevolgd.

Pasen

Het is belangrijk als christenen aanwezig te zijn in de algemene media om de doodeenvoudige reden dat die door iedereen worden gevolgd. Het zijn geen nichemedia voor een welbepaalde doelgroep. Het houdt geen steek te beweren dat de christenen een niche geworden zijn in de samenleving. Ze hebben de opdracht de tekenen des tijds te lezen en midden in de wereld als gist en zout aanwezig te zijn. Het is een opdracht waaraan paus Franciscus wekelijks herinnert.

Christenen kunnen veel doen. Daarvoor moeten we in de eerste plaats de angst laten varen.

We hoeven niet te ontkennen dat het moeilijk is vanuit een uitgesproken christelijke inspiratie deel te nemen aan de debatten in de algemene media, maar de grootste vijandigheid is toch geweken. Die moet worden gesitueerd in de jaren 1990-2010. We worden nu veeleer geconfronteerd met onverschilligheid of onwetendheid en dat opent perspectieven. Een nieuwe generatie van jonge journalisten is niet langer vertrouwd met het christelijke verhaal – en moet er dus ook niet langer militant afstand van nemen. De christelijke boodschap krijgt daardoor nieuwe kansen. Het zou niet de eerste keer zijn dat een eigentijdse journalist zich laat verrassen door een christelijk verhaal.

Er is ruimte die we kunnen benutten.

Technische vaardigheden

Die ruimte benutten, vergt enkele vaardigheden. Wie in de publieke media van tv, radio en pers wil opereren, moet zich houden aan enkele technische wetten: geen al te lange zinnen, geen vakjargon, wel verhalen vertellen, een sprankelende titel, een echte stelling enzovoort. Inhoudelijk heeft dat geen enkel gevolg.

Het argument dat christenen hun ziel moeten verkopen om in de media te geraken, snijdt geen hout. Het gaat louter om technische vaardigheden.

Nuance

Een ander vaak gehoord obstakel is dat christenen niet genuanceerd aan bod kunnen komen in de media. Mijn wedervraag luidt dan (ietwat overdreven): waarom kan de rest van de wereld dat dan wel? Het nuanceargument lijkt me vaak een uitvlucht te zijn. Zelfs de paus slaagt erin zijn boodschap door te geven via Twitter. Alles is afhankelijk van het soort medium. In een opiniestuk van 700 woorden kan je heel genuanceerd zijn als je één gedachte ontwikkelt. Als iedereen daarin slaagt, moeten christenen dat toch ook kunnen?

Sociale media

Bovendien is het nooit te laat om actief te zijn op de onlinemedia. Die zijn tegenwoordig heel invloedrijk.

Het zou prachtig zijn, mochten meer christenen actief deelnemen aan de debatten die via de online media worden gevoerd en die we meestal naast ons neerleggen.

En zelfs als ze niet actief deelnemen via blogs en vlogs, kunnen gewone christenen nog participeren aan de debatten door de boodschappen van medechristenen te delen via Twitter, Facebook, LinkedIn en zoveel meer.

Gratis reclamebladen

We mogen ons ook niet alleen vergapen aan de grote algemene media. Lokale reclamebladen die gratis deur aan deur komen, zijn minstens even belangrijk. Bovendien zijn zij voortdurend op zoek naar nieuws. Lokale kerkgemeenschappen kunnen profiteren van dat potentieel. Die bladen worden meer geconsulteerd dan we geneigd zijn te denken.

Getuigenis

Kortom, het plaatje is minder donker dan het doorgaans wordt ervaren. We hoeven niet naïef te zijn: het is moeilijk onze aanwezigheid in de algemene media te garanderen, maar wie niet waagt, niet wint. Tegelijkertijd is het nu voor christenen eenvoudiger geworden vanuit hun inspiratie te getuigen in de algemene media.

Een authentieke christelijke boodschap is vandaag echt origineel.

• Deze opiniebijdrage van Hans Geybels verschijnt in Tertio nr. 1.000 van woensdag 10 april 2019.
• N.a.v. de 1.000ste editie van Tertio organiseert het christelijke opinieweekblad een debat over Media, framing en religie morgen dinsdag 9 april in Leuven.
• Voor een gratis proefnummer van of een abonnement op Tertio.